Іосіф Васілевіч Бертэнсон

Іосіф Васілевіч Бертэнсон (1833, Мікалаеў — 29 сакавіка [10 красавіка] 1895, Пецярбург) — расійскі ўрач, гігіеніст, урачэбны інспектар, доктар медыцыны, тайны саветнік, ганаровы лейб-медык Высокага двара Расійскай імперыі.

Іосіф Васілевіч Бертэнсон
Bertenson IV.jpg
Дата нараджэння 1835[1] ці 1833[2]
Месца нараджэння
Дата смерці 1895[1][2]
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці урач
Навуковая ступень доктар медыцынскіх навук
Альма-матар
Узнагароды
Ордэн Святой Ганны Ордэн Святой Ганны I ступені ордэн Святога Станіслава I ступені ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені ордэн Святой Ганны 2 ступені ордэн Святога Станіслава 2 ступені Order of the Medjidie Order of Osmanieh ордэн Святога Станіслава ордэн Святога Уладзіміра

Вядомы спецыяліст у галіне гігіены і санітарнай справы.

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў Мікалаеве, у яўрэйскай купецкай сям’і. Яго бацька, Гейнех Бертэнсон, пасля перавёў сваю справу ў Адэсу, таму яго сын вучыўся у Рышэльеўскім ліцэі(руск.) бел.; у 1849 годзе скончыў гімназічныя класы і год вучыўся на юрыдычным факультэце ліцэя; затым перавёўся ў Імператарскі Харкаўскі ўніверсітэт(руск.) бел. (на медыцынскі факультэт), адкуль студэнтам чацвёртага курса быў пераведзены ў Імператарскі Дэрпцкі ўніверсітэт(руск.) бел., дзе і скончыў курс і 14 мая 1857 года абараніў дысертацыю «Nonnula de neochondroplasmatum articulorum origine et cura», у якой была абагульненая уся вядомая да таго часу сусветная статыстыка аперацый на суставах з мэтай выдалення новаўтварэнняў храсткоў.

Атрымаўшы ступень доктара медыцыны, некаторы час працаваў лекарам у памешчыцкіх маёнтках У. Д. Коншына(руск.) бел. ў Калужскай губерні, а 16 лютага 1859 года быў прызначаны лекарам богаўгодных устаноў Віцебскага прыказа грамадскага догляду[3].

У 1861 годзе здзейсніў чатырохмесячную паездку за мяжу, дзе слухаў лекцыі ў Вене, Берліне, Празе, Парыжы прафесараў Вірхава, Траубэ(руск.) бел., Шкоды(руск.) бел., Гельмгольца і іншых.

Пасля вяртання паступіў у медыцынскі дэпартамент Міністэрства замежных спраў(руск.) бел.; з 23 чэрвеня 1862 года ў чыне калежскага асессора ён заняў пасаду дарадчага сябра Санкт-Пецярбургскага фізіката. З 1865 года рэдагаваў «Архіў судовай медыцыны і грамадскай гігіены».

У 1866 годзе яму было даручана загадваць халерным прытулкам у будынку Каляднай часткі (на Пясках), ператвораным у 1867 годзе ў Першую гарадскую бальніцу. З 12 жніўня 1868 года ён працаваў на пасадзе Пецярбургскага губернскага медычнага інспектара. Упершыню ў Расіі ўвёў барачную сістэму бальніц. Па ініцыятыве Бертэнсона ў 1872 годзе былі заснаваны пры Каляднай бальніцы: «Школа для адукацыі лекарскіх памагатых» («Калядныя курсы») і бясплатная лякарня для прыходзячых хворых імя вялікай княгіні Марыі Аляксандраўны, герцагіні Эдынбургскай (1875 г.), дырэктарам якой, як і Каляднага барачнага лазарэта, ён быў 22 гады запар.

Падчас франка-прускай вайны Бертэнсон суправаджаў М. І. Пірагова на тэатр ваенных дзеянняў, адкуль напісаў шэраг лістоў у «Веснік Грамадства апекі аб хворых і параненых воінах», рэдактарам якога быў да 1876 года. Будучы блізкім сябрам знакамітага хірурга, Бертэнсон стаў яго першым біёграфам.

З 1 студзеня 1873 года ў чыне сапраўднага стацкага саветніка.

З 29 сакавіка 1894 года па 10 красавіка 1895 года быў Урадавым камісарам КМВ[4]. Быў жанаты з дачкой генерал-маёра Міхаіла Пятровіча Храпавіцкага.

Пляменнік — лекар-бальнеолаг Леў Бернардавіч Бертэнсон(руск.) бел..

ДзейнасцьПравіць

У сталым узросце прыняў лютэранства.

З’яўляючыся перакананым паслядоўнікам Пірагова, шмат у чым садзейнічаў развіццю ў Расіі бальнічнай гігіены.

Бертэнсон — удзельнік шэрагу міжнародных гігіенічных кангрэсаў у Бруселі (1862), Парыжы (1876) і Вене (1883), складаўся членам многіх медыцынскіх таварыстваў і сталічным губернскім медыцынскім інспектарам.

УзнагародыПравіць

  • ордэн Святога Станіслава 1-й ступені (1878)
  • ордэн Святога Станіслава 2-й ступені з каронай (1868)
  • ордэн Святога Уладзіміра 3-й (1875 г.) і 4-й (1865) ступені
  • ордэн Святой Ганны 1-й ступені, ордэн Святой Ганны 2-й ступені з каронай (1872)
  • турэцкія ордэны Меджыдзіе 4-й ступені (1865), Меджыдзіе 3-й ступені (1880) і Меджыдзіе 2-й ступені (1885)
  • прускі залаты медаль у памяць Франка-германскай вайны 1870—1871 гг.
  • залаты пярсцёнак з каштоўнымі камянямі ад імператара быў падараваны за сачыненне «Барачныя лазарэты ў мірны і ваенны час» 9 снежня 1871 года.

Выбраныя працыПравіць

Аўтар каля 58 навуковых прац, сярод якіх:

  • «Барачные лазареты» (с предисл. Н. И. Пирогова, СПб., 1871);
  • «Бараки СПб. дамского лазаретного комитета» (1872);
  • «Санитарное состояние фабрик и заводов Санкт-Петербургской губернии» («Здоровье», 1878);
  • «Биографический очерк Н. И. Пирогова» («Русская старина»., 1881) и др.
  • «Врачебно-профессиональное образование женщин в России» («Вестник Европы», 1890).

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Бертенсон, Иосиф Васильевич // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. IIIа. — С. 589.
  2. 2,0 2,1 2,2 Бертенсон, Иосиф Васильевич // Еврейская энциклопедияСПб.: 1909. — Т. 4. — С. 330–331.
  3. Памятная книжка Витебской губернии на 1861 год — у крыніцы пазначаны як Іосіф Гамшэеевіч Бертэнсон
  4. Газета «Пятигорская правда». — 20 марта 2014 года. — № 43 [8018]

ЛітаратураПравіць

  На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.