Розніца паміж версіямі "Вілія"

15 байтаў дададзена ,  8 гадоў таму
др
афармленне
др
др (афармленне)
| commons = Category:Neris
}}
 
 
[[Image:Lithuania Kaunas Neman Neris.jpg|thumb|Нёман (Нямунас) і Вілія (Нярыс) у [[Каўнас]]е]]
 
'''Ві{{націск}}ліяВі́лія''' ({{lang-lt|Neris}} — Нярыс)  — рака ў [[Беларусь|Беларусі]] і [[Літва|Літве]], правы прыток [[Рака Нёман|Нёмана]]. Даўжыня 498  км, у т.л. на Беларусі  — 264  км. Вадазбор 25,1 тыс. км², у т.л. на тэрыторыі Беларусі  — 11 тыс. км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 [[праміля|‰]]. Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 186 м³/с.
 
== Асноўныя прытокі ==
'''Справа''': [[Рака Сэрвач, прыток Віліі|Сэрвач]], [[Рака Нарач|Нарач]], [[Рака Страча|Страча]], [[Рака Жэймяна|Жэймяна]], [[Рака Швянтойя|Швянтойя]]. '''Злева''': [[Рака Дзвінаса|Дзвінаса]], [[Рака Ілія|Ілія]]<ref>Упадае ў паўднёвы заліў [[Вілейскае вадасховішча|Вілейскага вадасховішча]], перад будаўніцтвам вадасховішча ўпадала непасрэдна ў р. Вілія.</ref>, [[Рака Уша|Уша]], [[Рака Ашмянка|Ашмянка]]. Амаль усе прытокі Віліі каналізаваныя. Усяго ў басейне ракі больш за 40 каналаў агульнай даўжынёй каля 300  км.
 
== На рацэ ==
'''Гарады''': [[Горад Вілейка|Вілейка]], [[Горад Вільнюс|Вільнюс]], [[Горад Каўнас|Каўнас]] (у вусці). '''Зоны адпачынку''': Вілейка, Плёсы; '''Помнікі прыроды''': [[Бярозкаўскі дуб-велікан]]. '''Водзяцца''': [[шчупак]], [[акунь]], [[плотка]], [[лешч]], [[лінь]], [[карась]], [[верхаводка]], [[гусцяра]]; ''каштоўныя''  — [[судак]], [[мінога ручаёвая]], [[галавень]], [[стронга ручаёвая]], [[падуст]], [[сом]], [[мянтуз]], [[вугор]].
 
== Агульнае ==
Пачынаецца з невялікага балота за 1  км на паўночны ўсход ад [[вёска Вялікае Поле|вёскі Вялікае Поле]] Докшыцкага раёна, перасякае мяжу з Літвой за 2  км на паўночны захад ад [[Вёска Жарнэлі|вёскі Жарнэлі]] Астравецкага р-на, упадае ў Нёман на тэрыторыі Літвы каля [[Горад Каўнас|Каўнаса]]. На рацэ створана [[Вілейскае вадасховішча]], частка вады якога па [[Вілейска-Мінская водная сістэма|Вілейска-Мінскай воднай сістэме]] перапампоўваецца ў раку [[Рака Свіслач, прыток Бярэзіны|раку Свіслач]].
 
Рэжым адрозніваецца інтэнсіўным веснавым разводдзем (каля 45 % гадавога сцёку) і нізкім стаяннем вады ў летнюю межань. Пасля здачы ў эксплуатацыю Вілейскага вадасховішча ўзроўневы і сцёкавы рэжым плаціны ў межах Беларусі зарэгуляваны. Замярзае ў верхнім цячэнні ў пачатку снежня, у сярэднім і ніжнім  — у канцы снежня  — пачатку студзеня, крыгалом у 2-й палове сакавіка ад вусця да вярхоўя. Сярэдняя тэмпература вады летам 18—20  °СC, найболынаянайбольшая ў ліпені (27,9  °СC, 1956).
 
Даліна звілістая, добра распрацаваная, у верхнім цячэнні шырынёй 1—3  км, бліжэй да вусця звужаецца да 0,2—0,4  км. Амаль на ўсім працягу тэрасы. Пойма ў верхнім цячэнні ў асноўным забалочаная, шырыня яе 200—400  м, ніжэй перарывістая, шырынёй 50— 70  м, месцамі да 600  м; на ўчастку паміж вёскамі [[Вёска Стахі|Стахі]] і [[Вёска Раздоры|Раздоры]] Вілейскага р-на шмат старыц.
 
Рэчышча ў вярхоўі моцназвілістае, шырыня яго ад 1  м да 2  м, каля вусця Ушы 40—60 м (месцамі да 100 м), да ўпадзення [[Рака Балошынка|Балошынкі]] 60—70  м; шмат астравоў, адмелін, асяродкаў, трапляюцца парожыстыя ўчасткі. Берагі стромкія, у вярхоўі тарфяністыя. Веснавое разводдзе пачынаецца ў канцы сакавіка і доўжыцца каля 50 сутак.
 
{{зноскі}}
 
== Літаратура ==
{{літ|1=|{{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}}|{{Крыніцы/ПрырБел}}|{{Крыніцы/Блакітная}}|{{Крыніцы/ВодКадастр}}|Від=Б}}
* {{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}}
* {{Крыніцы/ПрырБел}}
* {{Крыніцы/Блакітная}}
* {{Крыніцы/ВодКадастр}}
 
== У СецівеСпасылкі ==
{{commons|Neris}}