Розніца паміж версіямі "Арабскі алфавіт"

1 371 байт дададзены ,  8 гадоў таму
др
дапаўненне
др (+літ-ра)
др (дапаўненне)
'''Ара́бскі [[алфавіт]]''', '''арабскае пісьмо''', '''ара́біца''' — літарнае кансанантнае пісьмо, якім карыстаюцца [[арабская мова|арабскамоўныя]] народы, а таксама, з пэўнымі зменамі, некаторыя народы [[Іран]]а, [[Афганістан]]а, [[Пакістан]]а, [[Індыя|Індыі]] ([[урду]], [[брахуі]], [[кашмірцы]]), [[уйгуры]] ў Сінь-цзян-Уйгурскім раёне [[Кітай|Кітая]], [[чамы]] ў [[Камбоджа|Камбоджы]], [[мусульмане]] ў заходніх раёнах [[В'етнам]]а. З сярэднявечча арабскім пісьмом шырока карыстаюцца неарабскія народы ([[туркі]], [[татары]], [[узбекі]] і інш.).
'''Ара́бскі алфавіт''', арабскае пісьмо, ара́біца — [[алфавіт]], які выкарыстоўваецца для запісу [[арабская мова|арабскай мовы]] і (з пэўнымі мадыфікацыямі) некаторых іншых моў, напрыклад [[персідская мова|персідскай]], некаторых [[цюркскія мовы|цюркскіх моў]]. Ён складаецца з 28 літар і выкарыстоўваецца для пісьма справа налева.
 
Арабскае пісьмо склалася на аснове [[набацейскае пісьмо|набацейскага пісьма]] (4 ст. да н.э. — 1 ст.), якое ўзыходзіць да старажытнаарамейскага (гл. [[заходнесеміцкае пісьмо]]). Уласна арабскае пісьмо з'явілася ў пачатку 6 ст. і развілося ў сярэдзіне 7 ст. пры першым запісе Карану (651). Спачатку уключала ''28 літар'' толькі для зычных, затым былі ўведзены дадатковыя дыякрытычныя знакі для адрознення падобных у напісанні літар, абазначэння галосных або іх адсутнасці і для ўдваення зычных. Кірунак пісьма справа налева. Значная колькасць літар мае 4 напісанні ў залежнасці ад пазіцыі ў слове, некаторыя пары літар ствараюць на пісьме лігатуры. Арабскае пісьмо мае шмат адмен: арнаментальны куфічны шрыфт; насх, якім карыстаюцца для тыпаграфскага набору; насталік; магрыбі і інш.
 
Словы пішуцца так:
* спачатку пішуць часткі літар, што не патрабуюць адрыву пісьмовай прылады ад паперы;
* затым, дадаюць тыя часткі літар, што патрабуюць адрыву пісьмовай прылады: вертыкальныя рыскі літар (ك ,ط ,ظ), і кропкі, якія існуюць ў многіх літарах;
* калі патрэбна, расстаўляюць дапаможныя значкі (агласоўкі (харакаты))
 
Арабскі алфавіт паходзіць ад фінікійскага алфавіта. У яго уваходзяць усе літары фінікійскага алфавіту з дадаткам літар для спецыфічных арабскіх гукаў — са, ха, заль, дад, за, гайн.
 
== Зычныя ==
Кожная з 28 літар, акрамяапроч літары аліф, пазначаеабазначае адзін зычны гук. Напісанне літар змяняеццамяняецца ў залежнасці ад яе размяшчэння ўнутры слова. Усе літары аднаго слова пішуцца злучназлітна, акрамяапроч літар ([[Аліф, (літара арабскага алфавіта)|аліф]], [[Даль, (літара арабскага алфавіта)|даль]], [[Заль, (літара арабскага алфавіта)|заль]], [[Ра, (літара арабскага алфавіта)|ра]], [[Зай, (літара арабскага алфавіта)|зай]], [[Ваў, (літара арабскага алфавіта)|ваў]]), яны не злучаюцца з наступнай літарай.
 
{|class="wikitable" width=80%
|- align="center" style="height: 3em"
| colspan=2 | ﺎ || colspan=2 | ﺍ
| [[Аліф, (літара арабскага алфавіта)|аліф]] || —
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺏ || ﺑ || ﺒ || ﺐ
| [[Ба, (літара арабскага алфавіта)|ба]] || {{IPA|[b]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺕ || ﺗ || ﺘ || ﺖ
| [[Та, (літара арабскага алфавіта)|та]] || {{IPA|[t]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺙ || ﺛ || ﺜ || ﺚ
| [[Са, (літара арабскага алфавіта)|са]] || {{IPA|[θ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺝ || ﺟ || ﺠ || ﺞ
| [[Джым, (літара арабскага алфавіта)|джым]] || {{IPA|[ʤ], [g]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺡ || ﺣ || ﺤ || ﺢ
| [[Ха, (шостая літара арабскага алфавіта)|х̣а]] || {{IPA|[ħ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺥ || ﺧ || ﺨ || ﺦ
| [[Ха, (сёмая літара арабскага алфавіта)|х̮а]] || {{IPA|[x]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| colspan=2 | ﺪ || colspan=2 | ﺩ
| [[Даль, (літара арабскага алфавіта)|даль]] || {{IPA|[d]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| colspan=2 | ﺬ || colspan=2 | ﺫ
| [[Заль, (літара арабскага алфавіта)|заль]] || {{IPA|[ð]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| colspan=2 | ﺮ || colspan=2 | ﺭ
| [[Ра, (літара арабскага алфавіта)|ра]] || {{IPA|[r]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| colspan=2 | ﺰ || colspan=2 | ﺯ
| [[ЗайнЗай, (літара арабскага алфавіта)|зай]] || {{IPA|[z]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺱ || ﺳ || ﺴ || ﺲ
| [[Сін, (літара арабскага алфавіта)|сін]] || {{IPA|[s]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺵ || ﺷ || ﺸ || ﺶ
| [[Шын, (літара арабскага алфавіта)|шын]] || {{IPA|[ʃ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺹ || ﺻ || ﺼ || ﺺ
| [[Сад, (літара арабскага алфавіта)|с̣ад]] || {{IPA|[sˁ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﺽ || ﺿ || ﻀ || ﺾ
| [[Дад, (літара арабскага алфавіта)|д̣ад]] || {{IPA|[dˁ], [ðˤ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻁ || ﻃ || ﻄ || ﻂ
| [[Та, (шаснаццатая літара арабскага алфавіта)|т̣а]] || {{IPA|[tˁ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻅ || ﻇ || ﻈ || ﻆ
| [[За, (літара арабскага алфавіта)|з̣а]] || {{IPA|[zˁ], [ðˁ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻉ || ﻋ || ﻌ || ﻊ
| [[Айн, (літара арабскага алфавіта)|‘айн]] || {{IPA|[ʕ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻍ || ﻏ || ﻐ || ﻎ
| [[Гайн, (літара арабскага алфавіта)|гайн]] || {{IPA|[ɣ]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻑ || ﻓ || ﻔ || ﻒ
| [[Фа, (літара арабскага алфавіта)|фа]] ||| {{IPA|[f]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻕ || ﻗ || ﻘ || ﻖ
| [[Каф, (літара арабскага алфавіта)|к̣аф]] || {{IPA|[q]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻙ || ﻛ || ﻜ || ﻚ
| [[Кяф, (літара арабскага алфавіта)|кяф]] || {{IPA|[k]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻝ || ﻟ || ﻠ || ﻞ
| [[Лям, (літара арабскага алфавіта)|лям]] || {{IPA|[l]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻡ || ﻣ || ﻤ || ﻢ
| [[Мім, (літара арабскага алфавіта)|мім]] || {{IPA|[m]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻥ || ﻧ || ﻨ || ﻦ
| [[Нун, (літара арабскага алфавіта)|нун]] || {{IPA|[n]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻩ || ﻫ || ﻬ || ﻪ
| [[Ха, (літара арабскага алфавіта)|ха]] || {{IPA|[h]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| colspan=2 | ﻮ || colspan=2 | ﻭ
| [[Ваў, (літара арабскага алфавіта)|ваў]] || {{IPA|[w]}}
|- align="center" style="height: 3em"
| ﻱ || ﻳ || ﻴ || ﻲ
| [[Йа, (літара арабскага алфавіта)|йа]] || {{IPA|[j]}}
|}