Розніца паміж версіямі "Польская Рэспубліка (1918—1939)"

др
вырашэнне неадназначнасцяў using AWB (7794)
др
др (вырашэнне неадназначнасцяў using AWB (7794))
|сталіца = [[Варшава]]
|гарады = [[Варшава]], [[Лодзь]], [[Львоў]], [[Познань]], [[Кракаў]], [[Вільнюс]]
|мова = [[польская мова|польская]] (афіцыйная), [[нямецкая мова|нямецкая]], [[ідыш]], [[літоўская мова|літоўская ]], [[руская мова|руская]], [[беларуская мова|беларуская]], [[украінская мова|украінская]]
|валюта = [[польская марка]] (1918-1924), [[злоты|польскі злоты]] (1924-1939)
|дадатковы_параметр =
'''Другая Польская рэспубліка''' ({{lang-pl|Rzeczpospolita Polska, II Rzeczpospolita}}) — польская нацыянальная дзяржава, якая існавала ў перыяд паміж [[Першая сусветная вайна|Першай]] і [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнымі войнамі]]. Уключала часткі сучасных дзяржаваў [[Польшча|Польшчы]], [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]], [[Літва|Літвы]], [[Украіна|Украіны]] і [[Чэхія|Чэхіі]].
 
Пасля ўстанаўлення межаў ў 1922 годзе Польшча межавала з: [[Чэхаславакія|Чэхаславакіяй]]й, [[Веймарская рэспубліка|Германіяй]], [[Вольны горад Данцыг|Вольным горадам Данцыгам]], [[Літва|Літвой]], [[Латвія|Латвіяй]]й, [[Каралеўства Румынія|Румыніяй]] і [[СССР|Савецкім Саюзам]]. Акрамя таго, мела невялікі ўчастак ўзбярэжжа [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] вакол [[Горад Гданьск|Данцыга]].
 
== Гісторыя ==
* 31 сакавіка 1939 года: Ваенныя гарантыі ад Вялікабрытаніі і Францыі
* 23 жніўня 1939: [[Пакт Молатава-Рыбентропа|Пакт аб ненападзе паміж Савецкім Саюзам і Германіяй]]
* 25 жніўня 1939 г.: Саюз паміж Польшчай і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніяй]]й
* 1 верасня — 6 кастрычніка 1939: [[Польская абарончая вайна 1939|Польская абарончая вайна]]
 
 
=== Вызначэнне межаў ===
Межы II Рэчы Паспалітай былі ўсталяваныя наступнымі дагаворамі: [[Версальскі дагавор|Версальскім]], [[Рыжскі мірны дагавор 1921|Рыжскім]] (без удзелу [[БССР]]), Сен-Жерменскім, Трыанонскім, а таксама рашэннем Савета паслоў [[Антанта|Антанты]] (у дачыненні да межаў Польшчы з [[Чэхаславакія|Чэхаславакіяй]]й і з [[Літва|Літвой]]). У 1921 годзе ў выкананне [[Версальскі дагавор|Версальскага мірнага дагавора]], вынікаў плебісцыту і трох сілезскіх паўстанняў да Польшчы была далучаная ўсходняя частка [[Верхняя Сілезія|Верхняй Сілезіі]]. Апольская Сілезія засталася за [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспублікай]]. У 1922 годзе да Польші была далучана [[Рэспубліка Сярэдняй Літвы]].
 
=== Суседзі ===
Астатнія тэрыторыі на ўсход ад савецка-нямецкай межавай лініі устаноўленай на тэрыторыі Польскай Рэспублікі адыходзілі СССР. Фармальнай падставай для заняткі гэтых тэрыторый Савецкім Саюзам паслужылі выбары ў Народныя сходы Заходняй Украіны і Заходняй Беларусі, якія прайшлі 22 кастрычніка 1939 года, а пасля анэксія ў выглядзе пастановы Вярхоўнага Савета СССР.
 
У адпаведнасьці з пастановамі канферэнцыі ў [[Тэгеран|Тэгеране]]е, [[Ялцінская канферэнцыя|ялцінскай канферэнцыі]] і канферэнцыі ў [[Патсдам|Патсдаме]]е, па заканчэнні [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Польская Рэспубліка (з 1952 года завецца [[Польская Народная Рэспубліка]]) атрымала цэнтральную і заходнюю часткі Другой Рэчы Паспалітай, а таксама прызнаныя іншымі дзяржавамі Вернутыя землі і стала прызнаным на міжнароднай арэне правапрыемнікам Другой Польскай Рэспублікі. У той жа час, землі на ўсход ад Буга, Усходнія ускраіны, а менавіта, [[Віленскае ваяводства|Віленскае]], [[Навагрудскае ваяводства, Польшча|Навагрудскае]], [[Палескае ваяводства|Палескае]], [[Валынскае ваяводства|Валынскае]], [[Тарнопальскае ваяводства|Тарнопальскае]] і [[Станіславаўскае ваяводства|Станіславаўскае]] ваяводства, а таксама часткі [[Беластоцкае ваяводства|Беластоцкага]] і [[Львоўскае ваяводства|Львоўскага]] ваяводстваў былі далучаны да [[СССР]].
 
<center><gallery caption="Тэрыторыя Польскай Рэспублікі (1919-1939)" widths=150 heights=150 perrow=3>
Юзэф Пілсудскі насупраць вёў у гэты час вельмі сціплае жыццё, адхінуўся ад палітыкі і займаўся напісаннем гістарычных кніг, знаходзячыся ў сябе на віле ў Сулеювке з другой жонкай і дзецьмі. Аднак пагаршэнне палітычнай абстаноўкі ў краіне і збег акалічнасцяў спрыялі вяртанню Пілсудскага да ўлады, якое ён ажыццявіў падчас [[Майскі пераварот|майскага перавароту 1926 года]].
 
Пасля ваеннага перавароту 1926 фактычная улада ў краіне належала [[Юзэф Пілсудскі|Юзэфу Пілсудскаму]]<ref>[http://en.poland.gov.pl/Ignacy,Moscicki,(1867–1946),1971.html Ignacy Mościcki (1867–1946)] (Official promotional website of the Republic of Poland)</ref>, які займаў пасаду Ваеннага міністра, а ў 1926-1928 і 1930 гадах займаў таксама пасаду [[Прэмпрэм'ер-міністр|прэм'ер-міністра]]а. Ўсталяваўся аўтарытарны рэжым, які абапіраецца на войска і прыхільнікаў Пілсудскага, вядомы як «санацыя» (sanacja, «аздараўленне») - мелася на ўвазе аднаўленне маральнага здароўя грамадства. Парламенцкія выбары 1928 усё яшчэ былі свабоднымі і на іх атрымаў перамогу [[Беспартыйны блок супрацоўніцтва з урадам]], які складаўся пераважна з прыхільнікаў Пілсудскага. Наступнымі выбарамі (1930, 1935 і 1938 гадоў) маніпулявалі і пра-ўрадавыя партыі заўсёды атрымлівалі большасць у парламенце. У красавіка 1935 года была прынята новая канстытуцыя Польшчы, якая стварыла аўтарытарны рэжым.
 
Абавязкі прэзідэнта Польскай Рэспублікі з чэрвеня 1926 выконваў выбраны па рэкамендацыі Пілсудскага [[Ігнацы Масціцкі]]. Да смерці Пілсудскага ў 1935 годзе фактычна выконваў прадстаўнічую функцыю. Аднак захаваў сваю пасаду аж да савецкай акупацыі, пасля якой уцёк з краіны ў Румынію.
64 554

праўкі