Розніца паміж версіямі "Экватарыяльная Гвінея"

др
clean up, replaced: а]] у → а]] ў, рганізацыяў → рганізацый, Павал → Павел using AWB (7893)
др (clean up, replaced: а]] у → а]] ў, рганізацыяў → рганізацый, Павал → Павел using AWB (7893))
|схем.карта=
|}}
'''Экватарыяльная Гвінея''', '''Рэспубліка Экватарыяльная Гвінея''' ({{lang-es|República de Guinea Ecuatorial}}) — краіна ў [[Афрыка|Афрыцы]]. Уключае мацерыковую частку — Рыа-Муні (26 тыс. км²) і астравы [[Востраў Анабон|Анабон]] і [[Востраў Біёка|Біёка]] уў [[Гвінейскі заліў|Гвінейскім заліве]]. Мяжуе на поўначы з [[Камерун]]ам, на поўдні і паўднёвым усходзе — з [[Габон]]ам. Сталіца — [[Горад Малаба|Малаба]], размешчаная на востраве [[востраў Біёка|Біёка]] (раней Фернанда-По). Насельніцтва складае 504 тысячы чалавек (2009)<ref name="Усаў"/>.
 
== Мінуўшчына ==
Краіна атрымала незалежнасць ад [[Іспанія|Іспаніі]] ў [[1968]] годзе. Тады ж першым прэзідэнтам абралі [[Францыска Нгуэма|Францыска Маціяса Нгуэма]], які дагэтуль працаваў клеркам у [[Каланіялізм|каланіяльнай]] адміністрацыі. Пасля абрання Нгуэма кінуў у астрог свайго суперніка ў выбарах Баніфацыя Эду, які і скончыў там сваё жыццё. Пазней Францыска Нгуэма адправіў у выгнанне 70 тысячаў іспанцаў, у якіх адабраў [[маёнтак|маёнткі]] дзеля ажыццяўлення [[сацыялізм|сацыялістычнага]] шляху развіцця. У выніку ў [[1975]] годзе былі зачыненыя школы, бо не засталося настаўнікаў. Урад забараніў ужываць слова «інтэлігенцыя», а потым і дзейнасць [[Каталіцкая царква|каталіцкай царквы]]. Святароў пачалі забіваць, часта іх нават укрыжоўвалі. У выніку пашырэння катаванняў і забойстваў на астатніх жыхароў краіны (людзей забівалі жалезнымі прутамі, закопвалі жывымі ці катавалі голадам у астрогах і працоўных лагерах), паводле міжнародных арганізацыяўарганізацый, загінула больш за 60 тысячаў. Тым часам, жонка Францыска Нгуэмы ўцякла за мяжу. Каб людзі не маглі ўцякаць з краіны, Нгуэма загадаў знішчыць усе караблі і рыбацкія лодкі. Ён таксама збіраў чарапы сваіх ворагаў, а галовы забітых вывешваліся па вуліцах. Дзяржаўны скарб перанеслі ў родную вёску Францыска Нгуэмы, дзе ён складваў грошы проста на зямлю ў сваім жытле<ref name="Усаў">ПавалПавел Усаў. [http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=112147 Экватарыяльная Гвінэя]// [[Беларуская служба Польскага радыё|Польскае радыё для замежжа]]. [[15 ліпеня]] [[2009]]</ref>.
 
Пераварот адбыўся ў [[1979]] годзе, а да ўлады прыйшоў пляменнік Францыска Нгуэмы [[Тэадора Нгуэма|Тэадора Обіянг Нгуэма]]. Самога [[дыктатар]]а расстралялі разам з бліжэйшымі паплечнікамі. Прыгавор выканалі [[Марока|мараканцы]], бо мясцовыя вайскоўцы верылі ў яго надзвычайныя сілы. Пры Тэадоры Нгуэме на ўзбярэжжы краіны адкрылі залежы нафты, што ператварыла Экватарыяльную Гвінею ў аднаго з найбуйнешых экспарцёраў нафты ў Афрыцы. Аднак увесь прыбытак ад экспарту ідзе ў кішэню Тэадора Нгуэмы і яго сям'і<ref name="Усаў"/>.
[[ht:Gine ekwateryal]]
[[hu:Egyenlítői-Guinea]]
[[hy:ՀասարակածայինՀասարակածային Գվինեա]]
[[ia:Guinea Equatorial]]
[[id:Guinea Khatulistiwa]]
169 498

правак