Розніца паміж версіямі "Геліяс"

22 байты дададзена ,  8 гадоў таму
др
вырашэнне неадназначнасцяў using AWB (7794)
др (r2.7.1) (робат дадаў: ru:Гелиос)
др (вырашэнне неадназначнасцяў using AWB (7794))
[[Выява:Clipeus Helios Terme.jpg|thumb|200px]]
{{іншыя значэнні|Геліяс, значэнні}}
'''Ге́ліяс''' ({{lang-grc|Ἥλιος}} або {{lang-grc2|Ἠέλιος}}, Гелій, часам ''Ээліяс''<ref> Орфіка, фр.222 Керн </ref> «сонца») — у [[Старажытнагрэчаская міфалогія|старажытнагрэчаскай міфалогіі]]<ref> Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т. 1. С. 271, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.99; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 2, 2 далей </ref> [[сонечнае бажаство]], сын [[Тытаны|тытана]] [[Гіперыён, тытан|Гіперыёна]] (адкуль пахабна яго мянушка «Гіперыёнід») і [[Тэя|Тэі]]<ref> Гесіёд. Тэагонія 371 </ref> (або сын Гіперыёна і Ірыфесы<ref> Гімны Гамера XXXI 2 </ref>), брат [[Селена|Селены]] і [[Эас]].
 
З часу [[Еўрыпід]]а Геліяса, як усёвідушчага бога Сонца, сталі атаясамляць з [[Апалон]]ам, усёведным богам-прадракальнікам; адсюль іншае імя Геліяса — [[Феб]]. У [[Ферэкід|Ферэкіда Сірскага]] Геліяс атаясамляецца з [[Зеўс]]ам<ref> Ферэкід, фр. А9 Дыльс-Кранц = Іаан Лід. Пра месяцы IV 3 </ref>, у Феагена — з [[Гефест]]ам, Апалонам і агнём<ref> Примечания А. А. Тахо-Годи в кн. Платон. Собрание сочинений. М., 1990-94. В 4 т. Т.3. С.582, см. Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С.341 </ref>. Паводле Дзіянісія Скітабрахіёна, сам Геліяс — хлопчык, патоплены ў [[рака Эрыдан|Эрыдане]]<ref> Диодор Сицилийский. Историческая библиотека III 57, 5 // Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С.785 </ref>.
 
Паводле прамовы Коты<ref> Цыцэрон. Аб прыродзе багоў III 54 </ref>, было пяць Геліясаў:
# Сын Зеўса, унук [[Эфір, міфалогія|Эфіра]].
# Сын Гіперыёна.
# Бацька Ээта і Кіркі, з [[Калхіда|Калхіды]].
 
Геліяс расказаў [[Гефест]]у, што Афрадыта ляжыць з [[Арэс]]ам<ref> Гамер. Адысея VIII 271 </ref>, за гэта [[Афрадыта]] была варожая да нашчадства Геліяса<ref> Сенека. Федра 124; Гігін. Міфы 148; Фульгенцый. Міфалогіі II 7 </ref>.
 
Распавёў [[Дэметра|Дэметры]], што гэта [[Аід]] выкраў яе дачку [[Персефона|Персефону]].
 
Паводле Гамера, Геліяс — уладальнік сямі статкаў кароў і сямі статкаў авечак<ref> Гамер. Адысея XII 127—132, 261—269 </ref>. Яго каровы жылі ў Артэмісія ў [[Сіцылія|Сіцыліі]]<ref> Апіян. Рымская гісторыя XVII 116 </ref>, іх пасвілі [[німфы]] Фаэтыса і Ламптыя. Штораніцы, паднімаючыся ў небе, і кожны вечар, апускаючыся ў [[Акіян, міфалогія|Акіян]], Геліяс любаваўся на сваіх вечна юных жывёл. Аднойчы [[Адысей]] высадзіўся на востраве, і яго спадарожнікі забілі некалькі быкоў сонечнага бога. У пакаранне за гэта [[Зеўс]] па просьбе Геліяса разбіў іх карабель маланкай. Выжыў толькі Адысей.
 
Культ Геліяса быў асабліва распаўсюджаны ў [[Карынф]]е, у [[горад Аргас|Аргасе]], у [[Эліда|Элідзе]] і на востраве [[Востраў Родас|Родасе]]е, дзе пры ўваходзе ў гавань стаяла яго каласальная выява. З жывёл яму былі прысвечаны [[певень]] і белыя [[Конь|коні]]. Адлюстроўваецца Геліяс амаль гэтак жа, як і Апалон, з якім збліжаўся па сонечных функцыях.
 
У рымскай міфалогіі Геліясу адпавядае Сол''ь'' ({{lang-la|Sol}}).
== Умілаваныя і нашчадства Геліяса ==
 
* [[Перса|Персеіда]], [[Акіяніды|акіяніда]]<ref>Гесіёд. Тэагонія 356</ref>, жонка Геліяса<ref>Гамер. Адысея X 139; Гігін. Міфы 156</ref>, нарадзіла яму [[Цырцэя|Кірку (Цырцэю)]]<ref> Гамер. Адысея X 136—139 </ref>, [[Ээт]]а, [[Пасіфая|Пасіфаю]], [[Перс, сын Геліяса|Перса]]<ref>Гігін. Міфы. Увядзенне 36</ref> і [[Алаей, сын Геліяса|Алаея]]<ref>Цэц. Каментар да «Аляксандры» Лікафрона 174</ref>.
 
* Па іншых версіях: маці Кіркі — [[Рода, дачка Пасейдона|Роды]]<ref>Гесіёд, фр.351 М.-У.</ref>; маці Ээта — Антыёпа<ref>Еўмел. Карынфіяка, фр.3 Бернабэ = Схоліі да Піндара. Алімпійскія песні XIII 75</ref>; маці Пасіфаі — Крыта<ref>Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 60, 4</ref>; маці Алаея — Антыёпа (паводле Еўмела).
== Калос Радоскі ==
 
Статуя Геліяса ў [[Горад Родас|Родасе]]е з'яўлялася адным з цудаў свету, яна больш вядомая пад назвай «[[Калос Радоскі]]». Геліяс быў не проста асабліва ўшанаваным бажаством на востраве — па легендзе ён быў яго стваральнікам: не маючы месца, яму прысвечанага, сонечны бог вынес востраў на сваіх руках з марской глыбіні.
 
== Свята Геліяса ==
64 577

правак