Рутэній: Розніца паміж версіямі

3 992 байты дададзена ,  10 гадоў таму
дапаўненне
[недагледжаная версія][недагледжаная версія]
др (робат дадаў: br:Ruteniom)
(дапаўненне)
[[File:Ruthenium crystals.jpg|thumb|Крышталічны рутэній]]
'''Рутэній''' ({{lang-la|Ruthenium}}) '''Ru''' — [[хімічны элемент]] VIII групы [[Перыядычная сістэма элементаў|перыядычнай сістэмы]]; атамны нумар 44. Адносіцца да сямейства [[Плацінавыя металы|плацінавых металаў]]. Бліскучы серабрысты [[метал]].
 
Бліскучы серабрысты [[метал]]. [[Атамная маса]] 101,07. [[Шчыльнасць]] 12,4 г/см³. [[Тэмпература плаўлення]] 2250 [[Градус Цэльсія|°C,]] [[тэмпература кіпення]] 4200 °C. Цвёрдасць па [[Шкала Моаса|шкале Моаса]] 6,5<ref name="hem">[http://www.xumuk.ru/spravochnik/254.html/ Рутэній на сайце ХиМиК.ру]</ref>.
 
== Гісторыя ==
Першыя звесткі аб наяўнасці ва Уральскай плацінавай рудзе трох новых хімічных элементаў (плуран, палін, і рутэній) атрымаў у 1828 годзе прафесар [[Тартускі ўніверсітэт|Дэрпцкага]] ўніверсітэта Г. В. Азан ({{lang-de|Gottfried Wilhelm Osann}}). Аб гэтым ён напісаў у лісце да [[Ёнс Якаб Берцэліус|Ё. Я. Берцэліуса]], які адкрыцця не пацвердзіў. Пазней даследванні ў [[Расія|Расіі]] праводзіў польскі вучоны [[Андрэй Снядэцкі|А. Снядзецкі]]. Ён паведаміў аб адкрыцці новага элемента і назваў яго ў гонар [[астэроід]]а [[Астэроід Веста|Веста]]. Але вынікі гэтай працы Снядзецкага былі памылковымі<ref name="tr" />.
 
У 1840 годзе даследваннямі ў гэтым кірунку пачаў займацца рускі хімік [[Карл Карлавіч Клаўс|К. К. Клаўс]]. Спачатку ён паўтарыў працы Г. Азана, а затым працягваў эксперыменты па свайму плану. У 1844 г. Клаўс апублікаваў справаздачу аб выніках сваёй працы. Клаўс атрымаў 6 г новага хімічнага элемента, аб чым паведаміў Ё. Берцэліусу. Берцэліус зноў не пацвердзіў вынікі адразу, а зрабіў гэта ў 1845 годзе. У Расіі была створана камісія ў складзе акадэмікаў Г. І. Геса і Ю. Ф. Фрыцшэ, якая пацвердзіла вынікі даследаванняў К. Клаўса. За гэтую працу К. К. Клаўсу была прысуджана Дзямідаўская прэмія (1000 рублёў)<ref name="tr">{{кніга|аўтар=Трифонов Д. Н., Трифонов В. Д.|загаловак=Как были открыты химические элементы: Пособие для учащихся|месца=М.|выдавецтва=Просвещение|год=1980|старонкі=70—71|старонак=224|тыраж=100 000}}</ref>.
 
Назву новаму хімічнаму элементу К. К. Клаўс надаў у гонар Расіі ({{lang-lat|Ruthenia}} — лацінская назва [[Русь|Русі]] і Расіі).
 
== Прыродныя крыніцы ==
 
Ахоўныя пакрыцці на электрычныя кантакты. Высокатэмпературныя тэрмапары. Зносаўстойлівыя дэталі вымяральных прыбораў. Ювелірныя вырабы.
 
{{зноскі}}
 
== Літаратура ==
* {{кніга|аўтар=Болсун А. Н.|загаловак=Краткий словарь физических терминов|адказны=Сост. А. И. Болсун|месца=Мн.|выдавецтва=Вышэйшая школа|год=1979|старонкі=298|старонак=416|тыраж=30&nbsp;000}}{{ref-ru}}
* {{кніга|аўтар=Трифонов Д. Н., Трифонов В. Д.|загаловак=Как были открыты химические элементы: Пособие для учащихся|месца=М.|выдавецтва=Просвещение|год=1980|старонкі=70—71|старонак=224|тыраж=100 000}}{{ref-ru}}
 
== Спасылкі ==
{{Commons|Category:Ruthenium}}
 
[[Катэгорыя:Хімічныя элементы]]