Розніца паміж версіямі "Распад Аўстра-Венгерскай імперыі"

Пасля правалу рэвалюцыі становішча ў краіне толькі пагоршылася, хоць цяпер супрацьстаянне народаў вылілася ў палітычныя дэбаты і прапаганду нацыянальных ідэй. Толькі часам адбываліся ўзброеныя сутыкненні, якія душыліся імперскімі войскамі<ref name="mozg armii" />. У 1867 годзе, з прыняццем новай агульнаімпэрскі канстытуцыі і падпісаннем Аўстра-венгерскага пагаднення, Аўстра-Венгрыя аслабла яшчэ мацней, так як дзялілася на дзве часткі: Аўстрыю і Вугоршчыну. Абедзве зараз атрымалі права мець уласныя арміі, соймы, прадстаўнічыя ўстановы і г. д., а ўласны бюджэт у кожнай часткі імперыі існаваў ужо да прыняцця новай канстытуцыі. Уласны сейм атрымала Боснія і Герцагавіна (ёй таксама належала частка бюджэту).
 
Доўгі час правіл імперыяй [[Франц- Іосіф I|Франц Іосіф]], які сабраў вакол сябе прыхільнікаў-інтэрнацыяналістаў, што не дазваляла Аўстра-Венгрыі распасціся на шэраг унітарных і нацыянальна аднародных дзяржаў. Аднак і ў кіруючай эліце намеціліся рознагалоссі, з часам перарослыя ў недавер і адкрытае супрацьстаянне паміж чыноўнікамі розных нацыянальнасцяў, нават эрцгерцаг Франц Фердынанд заразіўся нянавісцю да вугорцам як да нацыянальнасці, усяляк ужымая іх правы і дапамагаючы народам, якія спрадвеку жылі побач з імі. Нецярпімасць Франца Фердынанда да венгерскай палове імперыі вылілася ў фразу «Яны мне антіпатычны, хоць бы проста з-за мовы», якую ён вымавіў пасля чарговай беспаспяховай спробы вывучыць венгерскую мову<ref name="mozg armii" />.
 
У такіх умовах магутны бюракратычны апарат, які ў тры разы перавышаў колькасць аўстра-венгерскай арміі<ref name="mozg armii" />, пачаў «нацыяналізацыю» мясцовай улады па нацыянальнаму і рэлігійнай прыкмеце, якая не праходзіла без кровапраліцце. Цяпер ідэі сепаратызму праніклі ва ўсе пласты грамадства, толькі буйная буржуазія падтрымлівала імператара і жадала цэласнасці імперыі, спадзеючыся на Франца Іосіфа як на выратавальніка Аўстра-Венгрыі. Сам Франц-Іосіф выдатна разумеў, што распаду яму ў адзіночку не стрымаць, таму наракаў на сваю безвыходнасць. «Маё няшчасце, што я не магу знайсці дзяржаўна дзеяча» - казаў ён. Франц Фердынанд, нягледзячы на сваю непрыязнасць да венграмі, рабілі спробы ператварыць імперыю ў федэрацыю, якія, аднак, скончыліся беспаспяхова умяшаннем імператара, баяўся страціць усю паўнату ўлады<ref name="mozg armii" />.
858

правак