Розніца паміж версіямі "Бітва за Вільню (1918—1919)"

няма тлумачэння праўкі
| Страты2 =
}}
'''Змаганне за Вільню (1918—1919)''' — змаганнe за кантроль над горадам [[Вільня]], якоенад якім вялі [[Польшча|польскія]] добраахвотныя атрады віленскай [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Самаабароны]], спачатку супраць нямецкіх войскаў, якія эвакуіраваліся з горада, мясцовых [[камунізм|камуністаў]] і [[бальшавізм|бальшавікоў]] ([[31 снежня]][[3 студзеня]] [[1919]] года), а пазней супраць наступаючай [[Чырвоная армія|Чырвонай арміі]] ([[4 студзеня]][[6 студзеня]] 1919 года);. гэтыГэтыя падзеі давяліпрывялі да часовага апанаваннязахопу большасці горада палякаміпольскімі сіламі, якія, аднак, былі вымушаныявымушаны адступіць пад уплывамнаціскам пераважаючых па колькасці бальшавіцкіх сіл;. некаторыяНекаторыя гісторыкі лічаць гэтыя падзеі пачаткам [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]].
 
== Гістарычны кантэкст ==
[[File:Władysław Wejtko.JPG|thumb|250px|Ген. Уладзіслаў Вэйтка]]
На пачатку [[ХХ ст.]] горад Вільня знаходзіўся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У [[1914]] годзе пачалася [[першая сусветная вайна]], у якой Расія ўдзельнічала як праціўнік [[цэнтральныя дзяржавы|цэнтральных дзяржаў]]. У выніку наступу [[Германская імперыя|Германскай імперыі]] ў [[1915]] г. горад патрапіў пад нямецкую акупацыю. Напрыканцы 1918 года нямецкія войскі паступова адступалі з тэрыторыі былой Расійскай Імперыі, а іх месца займалі бальшавікі. У той час Вільня з'яўлялася аб'ектам тэрытарыяльнайтэрытарыяльных спрэчкіспрэчак паміж краінаміізноў рэгіёну,адраджаемых якіяабо адраджалісяствараемых абокраін стваралісярэгіёну, — [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікай]]<ref>Formowanie się koncepcji granic Białoruskiej Republiki Ludowej. W: Białoruska Republika… s. 261.</ref>, (БНР), [[Літва|Літоўскай Рэспублікай]]<ref>Porozumienie Białoruskiej Rady Wileńskiej i Taryby. W: Białoruska Republika... s. 358.</ref> і [[Польская Рэспубліка, 1918—1939|Польскай Рэспублікай]]<ref name=a>Wstępna faza walk. W: Wojna... s. 47.</ref>. З сакавіка [[1918]] года ў горадзе працаваў урад Літвы, а з пачатку снежня таксама ўрад БНР. [[15 снежня]] ў горадзе сфарміраваўся таксама бальшавіцкі [[Віленскі гарадскі савет рабочых дэпутатаў]]<ref name=b>Rząd Antona Łuckiewicza wobec zajęcia Mińska i Wilna przez bolszewików. W: Białoruska Republika... s. 364–366.</ref>.
 
Дамінуючай нацыянальнай групай, якая жыла ўу Вільні, акрамя [[Яўрэі|яўрэяў]], былі [[палякі]]. Польскае насельніцтва Віленшчыны яшчэ да аднаўлення незалежнасці Польшчы вяло падрыхтоўчую працу, каб у будучым далучыцца да сваёй роднай краіны. Фарміраванне польскіх ваенных атрадаў у Вільні пачалося [[10 верасня]] 1918 года пад патранатам [[Саюз польскіх вайкоўцаў|Саюзу польскіх вайскоўцаў]] (СПВ). Быў створаны Грамадскі камітэт, які, ў сваю чаргу, стварыў Камітэт грамадскай бяспекі. У яго складзе, з дазволу СПВ у Вільні, удзельнічаў кпт.капітан [[Станіслаў Бабятынскі]]. Адбылася спроба дамовы паміж польскім, літоўскім, беларускім і яўрейскім насельніцтвам з мэтай супольнай абароны ад надыходзячых бальшавікоў, аднак гэтая спроба скончылася паразай. У сувязі з гэтымТаму самастойна бараніць горад вырашыла толькі што сфарміраваная польская [[Краёвая самаабарона Літвы і Беларусі]]., Гэтая ваенная адзінкаякая з [[8 снежня]] знаходзілася пад кіраўніцтвам ген.генерала [[Уладзіслаў Вэйтка|Уладзіслава Вэйткі]], які спрабаваў пераўтварыць яебаявую адзінку ў рэгулярнае войска. У яе склад уваходзілаКраёвай самаабароны ўваходзіла Самаабарона віленскай зямлі, якой кіраваў ген.генерал [[Еўгеніюш Канткоўскі]]<ref name=a/>. Напрыканцы снежня 1918 года яна налічвала каля 1200 добраахвотнікаў, жыхароў горада і наваколля, з якіх сфарміравалібыло сфарміравана два палкі пяхоты і адзін полк уланаў. Актыўна дзейнічала таксама віленская [[Польская ваенная арганізацыя]] (ПВА) пад кіраўніцтвам [[Вітольд Галамбёўскі|Вітольда Галамбёўскага]]<ref name=c>Wstępna faza walk. W: Wojna… s. 48–49.</ref>.
 
29 снежня 1918 года польскія ўлады ў [[Варшава|Варшаве]] распусцілі [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Краёвую самаабарону Літвы і Беларусі]], а яе сяброў запрасілі ўступаць у шэрагі [[Войска польскае|Войска польскага]]. Ген. Вэйтка быў прызначаны кіраўніком Ваеннай акругі Літвы і Беларусі, ген. [[Адам Макжэцкі]]<ref>Паводле іншай крыніцы гэта быў [[Стэфан Макрэцкі]]; глядзі ''Białoruska Republika… s. 365''.</ref> — ваенным камендантам Вільні, маёр Станіслаў Бабятынскі — яго намеснікам, кпт. Зігмунт Клінгер — кіраўніком штаба<ref name=b/><ref name=c/>. Самаабарона Віленскай зямлі пераўтварылася ў І Брыгаду, а яе кіраўніком стаў ген. [[Баляслаў Крэйчмер]]. Аднак гэтыя ваенныя адзінкі захавалі характар, болей набліжаны да добраахвотнай самаабароны, чым да рэгулярнага войска. Польскія атрады ў Вільні атрымалі загад ажыццяўляць самастойныя ўзброеныя выступы ў выпадку спробы ўваходу ў горад [[Чырвоная армія|Чырвонай арміі]]<ref name=c/>.