Розніца паміж версіямі "Мілан"

39 байтаў выдалена ,  7 гадоў таму
др
clean up, replaced: Мілян → Мілан, зрабіўся цэнтрам → стаў цэнтрам, ІІ → II (6), мяшчанаў → мяшчан, мэбля → мебля, фармава → фармірав using AWB
др (r2.7.3) (робат выняў: diq:Milano)
др (clean up, replaced: Мілян → Мілан, зрабіўся цэнтрам → стаў цэнтрам, ІІ → II (6), мяшчанаў → мяшчан, мэбля → мебля, фармава → фармірав using AWB)
|add3=
}}
'''Мілан''' ({{lang-it|Milano}}, {{lang-la|Mediolanum}}) — горад у [[Італія|Італіі]], другі па колькасці насельніцтва (пасля [[Горад Рым|Рыма]]) горад краіны, адміністрацыйны цэнтр паўночнаітальянскага рэгіёна [[Ламбардыя]]. Мілан знаходзіцца ў басейне [[рака По|р. По]], на 480 км паўночней Рыма, звязаны па каналах з ракой Ада на ўсходзе і ракой Тычына на захадзе. Горад ляжыць на вышыні 120 м вышэй за ўзровень мора. Антычны [[Старажытны Рым|старажытнарымскі]] горад Медыяланум фармаваўсяфарміраваўся ў сэрцы сучаснага Мілана. Найбольш ажыўленыя вуліцы ў Мілане — тыя, што ідуць ад цэнтральнай Саборнай плошчы (''Piazza del Duomo''). Большасць прамысловасці Мілана знаходзіцца на значнай адлегласці, на далёкіх крэсах ад цэнтральнай часткі горада.
 
== Сучасны горад ==
З-за павялічэння прамысловых раёнаў, Мілан адчувае хуткае ўзрастанне працоўнай сілы і павялічэнне колькасці мяшчанаўмяшчан, асабліва гэты працэс узмацніўся пасля [[Другая Сусветная Вайна|ІІII Сусветнай вайны]]. Галоўны наплыў працоўных адбываецца з іншых часцінаў Італіі. Мілан — галоўны камерцыйны, фінансавы і індустрыяльны цэнтр, найбольш сучасны горад краіны. Тут размяшчаюцца штаб-кватэры галоўных банкаў краіны і галоўнай [[Фондавая біржа|фондавай біржы]]. Галоўнымі тыпамі вытвочасці з'яўляецца сталелітэйная, тэкстыльная (асабліва ядвабавая), адзенне, прылады для машынаў, аўтамабілі, авіяцыйная прамысловасць, абсталяванне для чыгункі, сельскагаспадарчае абсталяванне, хімічныя рэчывы, абсталяванне для друку, фармацыя, мэбля, ежа. Мілан — гэта галоўны транспартны цэнтр чыгунцы, самалётаў і аўтамабільных дарогаў. Міланскія ўніверсітэты ўлучаюць Універсітэт Мілана ([[1923]]), Універсітэт Святога Сэрца ([[1920]]) а таксама камерцыйныя і тэхнічныя інстытуты. Акадэмія Брэра Зграбных мастацтваў, Кансерваторыя Джузэппе Вердзі і інстытут Энрыко Фермі на Ядзерных даследваннях таксама размяшчаюцца тут, як і «Бібліятэка Ambrosiana», лепшая ў Італіі. Музеі і галерэі ўлучаюць музей «Poldo-Pezzoli» і музей Натуральнай Гісторыі. Галерэі мастацтва знаходзяцца ў «Бібліятэцы Ambrosiana» і ў палацы Брэра. Таксама тут знаходзяцца «Касцёл Santa Maria delle Grazie» ([[1465]]—[[1490]]) і дом [[Леанарда да Вінчы]]. Найбольш значным гістарычнымі будынкамі з'яўляюцца Міланская Кафедра (пачала будавацца ў [[1386]]), Замак Сфорца ([[1456]]), «Ospedale Maggiore» ([[1456]]), дыі «Basilica di Sant' Ambrogio» ([[386]]; перабудоўвалася ў ХІ і ХІІХII стагоддзях), і «Basilica di San Lorenzo» (VI стг., перабуд. XVI стагоддзі). Таксама ў Мілане знаходзіцца [[La Skala]], адзіны з найбольш прэстыжных оперных тэатраў.
 
== Гісторыя ==
Мілан быў заснаваны [[Кельты|кельтамі]], каля ІІІIIІ ДХ. Горад пераўшоў пад уладу [[Рымская Рэспубліка|Рыму]] ў 222 г. ДХ, а з [[305]] па [[402]] з'яўляўся сталіцай заходнерымскай імперыі. На працягу V і VI стг., Мілан, у залежнасці ад нападаў [[Гунны|Гуннаў]], [[Готы|Готаў]] і [[Ламбарды|Ламбардаў]], неаднарозова скарачаўся, нават да памераў вёсцы. МестаГорад былобыў неаднарозованеаднаразова перабудаванаперабудаваны на працягу ІХ стг., а пазней сталасястала рэзідэнцыяй арцібіскупаархібіскупа. У ХІІХII стг., Мілан стаўсястаў вольнай камуннай, альбо рэспублікай, а гэты статус быў гарантаваны па міру ў Канстанце [[1183]] г. У ХІІІХIIІ стагоддзі, местагорад трапілатрапіў пад уплыў дзвух уплывовых фамілій, Вісконці і Сфорца. Вісконці кіравалі з [[1447]] г., а Сфорца дамінавалі з [[1450]] па [[1535]] г. Гэтыя дзве фаміліі сталісясталі аднымі з лідараў італьянскай арыстакратыі, мелі сувязі з усімі значнымі фаміліямі [[Еўропа|Еўропы]].
 
Пасля [[1535]] г., горад трапіў пад замежнае панаванне на 400 год. [[Іспанія]] кіравала з [[1535]] па [[1713]] год, пакуль не страціла горад у выніку [[Вайна за іспанскую спадчыну|вайны за іспанскую спадчыну]]. Мілан адышоў да [[Аўстрыя|Аўстрыі]]. [[Францыя]] кіравала горадам з [[1796]] па [[1815]], пакуль не быў вернуты Аўстрыі. У [[1859]] г. Мілан увайшоў як частка ў [[Каралеўства Сардзінія|Сардзінскае каралеўства]] і пасля ўвайшоў у склад аб'яднанай [[Італія|Італіі]] ў [[1861]] г.
Пасля [[Першая Сусветная вайна|І Сусветнай вайны]], Мілан зрабіўсястаў цэнтрам [[Беніта Мусаліні]] і яго Фашысцкай Партыі. З яго ён здзейсніў марш на [[Горад Рым|Рым]] у [[1922]] г. Места атрымала цяжкія пашкоды падчас [[Другая Сусветная вайна|ІІII Сусветнай вайны]].
 
== Славутасці ==
{{Link FA|hu}}
{{Link GA|eo}}
 
[[af:Milaan]]
[[als:Mailand]]
165 724

праўкі