Розніца паміж версіямі "Стамбул"

2 байты дададзена ,  7 гадоў таму
др
→‎Канстанцінопаль: стылявыя змены
др (→‎Канстанцінопаль: стылявыя змены)
{{main2|Канстанцінопаль}}
[[Выява:Byzantinischer Mosaizist um 1000 002.jpg|200px|thumb|Мазайка [[Канстанцін Вялікі|Канстанціна Вялікага]]]]
У 324—330 гадах Канстанцін Вялікі пабудаваў на месцы Візантыя новую сталіцу Рымскай імперыі. За час праўлення Канстанціна ў горадзе было пабудавана 30 палацаў і храмаў, 4 тысячы вялікіх жылых хатдамоў, па паўтары сотні лазняў і пякарань, 8 вадаправодаў, 2 тэатры, цырк і новы іпадром.
 
Пасля смерці імператара ФіадосіяФеадосія І у 395 г. Рымская імперыя канчаткова распалася на дзве часткі. Канстанцінопаль становіццаробіцца сталіцай Усходняй Рымскай або Візантыйскай імперыі.
 
12 ліпеня 400 г. жыхары Канстанцінопаля з зброяй у руках выганяюць з горада кельтаў. У 412 г. Канстанцінопаль і яго абарончыя пабудаваннізбудаванні былі пашкоджаныя землятрусамземлетрасеннем. Таму ў часы ФіадосіяФеадосія II заходнейна захад ад «канстанцінавых сцен» былі збудаваныяпабудаваны новыя сцены.
 
Найвышэйшага росквіту Візантый дасягнуў у часы імператара Юстыніяна I (527—565). Ён разгарнуў у сталіцы нечуванаеграндыёзных па маштабахмаштабаў будаўніцтва. У 532—537 гадах быў збудаваныпабудаваны [[Канстанцінопальскі Сафійскі сабор|сабор Святой Сафіі]] — па тых часах найбуйны ў мірысвеце хрысціянскі храм.
 
У 625—626 Канстанцінопаль перажыў цяжкую аблогу — з усходу пад яго сценамі стаялі персы, з захаду — авары. У 670, 674—678, 717—718 гг. горад штурмавалі арабы, у 698 г. яго захапілі і абрабавалі самі візантыйцы — супернікі імператара Ляонція, 705 г. ўкаля сцен сталіцы стаялі балгары, якім адкрыў вароты сам імператар Юстыніян II. З 726 г. да 843 г. Канстанцінопаль знаходзіўся ў эпіцэнтры грамадзянскай вайны паміж іконаборцамі і прыхільнікамі шанавання абразаўабразоў. У 860, 874, 944, 1043 на горад нападалі [[русы]].
 
Пасля перамогі пад Манцыкертам у 1071 г. над імператарам Раманам IV Дыягенам, турэцкія султаны з дынастыі Сельджукаў захопліваюць Малую Азію. Усходняя мяжа імперыі адсунуласяпраходзіла амаль дапа прадмесцяўпрадмесцях Канстанцінопаля.
 
Аляксей I Камнін змушаныспадзяваўся быўскарыстаць звярнуццау засваіх дапамогаймэтах дакрыжовы крыжакоўрух. Аднак з'яўленне Іерусалімскага каралеўства (Далейгл. далей: [[Першы крыжовы паход]]) і актыўнае пасоўваннепрасоўванне на Усход заходніх канкурэнтаў — венецыянцаў, генуэзцаў, пізанцаў нанесла ўдар па эканоміцы візантыйскай сталіцы. Незадаволены гэтым Андронік I Камнін у 1183 г. адмяніў прывілеі італьянскіх гандляроў і выгнаў іх за межы імперыі. Венецыянцы адпомсцілі — падчас чацвёртагаЧацвёртага крыжовага паходапаходу, заходнія рыцары спачатку ўзяліаблажылі Канстанцінопаль у аблогу, аі 13 красавіка 1204 г. узялі горад штурмам і разрабавалі.
 
Канстанцінопаль быў пераўтвораны ў сталіцу новай дзяржавы, якая атрымала назву — [[Лацінская імперыя|Лацінскай імперыі]]. Вярнуць сабе горад грэкамгрэкі атрымаласяздолелі толькі 15 ліпеня 1261 г., калі жыхары адкрылі вароты уладальнікуімператару Нікейскай імперыінікейскаму Міхаілу VIII ПалеолагуПалеалогу.
 
Аднавіць мінулаеколішнюю багаццемагутнасць ПалеолагамПалеалогі не атрымаласяздолелі. Канстанцінопаль заняпаў, яго насельніцтва скарачалася. Асабліва адчувальныадчувальным адток жыхароў стаў тады, калі суседскіясуседнія султаны з дынастыі Асманаў сталі аб'ядноўваць пад сваёй уладай да таго разрозненыя турэцкія княствы Малой Азіі і паступова захопліваць візантыйскія гарады і правінцыі.
 
=== Сталіца Асманскай імперыі ===