Розніца паміж версіямі "Серыя раманаў «Гары Потэр»"

др
арфаграфія
др (арфаграфія)
{{Выданне
| Назва = Гары Потэр
| Арыгінал назвы = Harry Potter
| Вокладка =
| Подпіс = Кнігі пра Гары Потэра на англійскай
| Аўтар = [[Дж. К. Роўлінг]]
| Жанр = [[Фэнтэзі]], [[раман]]
| Мова = [[англійская мова|англійская]]
| Арыгінал выпуску =
| Перакладчык =
| Афармленне =
| Серыя = Гары Потэр
| Выдавецтва = [[Bloomsbury]] {{сцяг Вялікабрытаніі|22px}}<br />[[Scholastic]] {{сцяг ЗША|22px}}<br />[[А-БА-БА-ГА-ЛА-МА-ГА]] {{сцяг Украіны|22px}}<br />[[Росмэн]] {{сцяг Расіі|22px}}
| Выпуск = [[1997]]—[[2007]]
| Старонак =
| Папярэдняя =
| isbn =
| Lib =
}}
'''«Гары Потэр»''' ({{lang-en|«Harry Potter»}})  — папулярная серыя раманаў англійскай піьменніцы [[Джаан Роўлінг|Джаан Кэтлін Роўлінг]]. Кожны з раманаў апісвае адзін год жыцця галоўнага героя  — хлопчыка-чараўніка па імені [[Гары Потэр]]. Усе сем частак сталі [[бестселер]]амі і перакладзены на мноства моў свету, у тым ліку і на беларускую. Апошняя, сёмая, частка з’явіласяз'явілася ў продажы [[21 ліпеня]] [[2007]] года. Агульны тыраж кніг склаў больш за 400 мільёнаў экзэмпляраў<ref>http://www.thebookseller.com/news/61161-page.html</ref> (на 64 мовах)  — болей, чым у якой-небудзь іншай серыі дзіцячых кніг.
 
== Гісторыя ==
 
Ідэя першай кнігі («Гары Потэр і філасофскі камень») з’явіласяз'явілася ў пісьменніцы ў 1990 годзе, калі яна ехала на цягніку з [[Манчэсцер]]а ў [[Лондан]]. У [[1995]] годзе Роўлінг скончыла пісаць «Гары Потэр і філасофскі камень» на старой друкавальнай машынцы.<ref name="hp-lexicon">[http://www.hp-lexicon.org/about/timeline-hpbooks.html Гісторыя напісання кніг на сайце www.hp-lexicon.org] {{ref-en}}</ref> Манускрыпт быў адасланы ў дванаццаць выдавецтваў, і ўсе з іх адмовіліся прымаць кнігу. Пазней невялікае выдавецтва «[[Блумсберы]]» («[[:en:Bloomsbury|Bloomsbury]]») пагадзілася яе надрукаваць. Існуе меркаванне об тым, што рашэнне надрукаваць кнігу было прынята дзякуючы Эліс Ньютан (дачцы старшыні кампаніі). Ёй далі першую старонку кнігі, якую яна прачытала і запатрабавала працяг.<ref>[http://www.nzherald.co.nz/section/6/story.cfm?c_id=6&objectid=10333960 Артыкул Джона Лоўлеса ў газеце The New Zealand Herald] {{ref-en}}</ref>
 
У чэрвені [[1997]] года «Блумсберы» надрукавала «Філасофскі камень» тыражом у тысячу копій, з якіх пяцьсот былі адасланы ў бібліятэцы. Пазней гэтыя копіі ацэньваліся паміж $20,000 і $40,000.<ref>[http://www.metroactive.com/papers/cruz/07.27.05/potter-0530.html Рэдкія кнігі пра Гары Потэра] {{ref-en}}</ref>
 
У [[кастрычнік]]у [[1998]] года [[ЗША|амерыканскае]] выдавецтва «Скалэстык» ({{lang-en|Scholastic}}) надрукавала «Філасофскі камень» пад назвай ''Harry Potter and the Sorcerer’sSorcerer's Stone'' (літар. «Камень чараўніка»). Пазней Роўлінг сказала, што шкадуе аб тым, што яна дала згоду на змену назвы.<ref name="hp-lexicon" />
 
У [[Снежань|снежні]] [[1999]] года трэцяя частка серыі, «Гары Потэр і Вязень Азкабана», выйграла Smarties Prize, што зрабіла Роўлінг першым чалавекам, які выйграў гэты прыз тры разы запар.<ref name="hp-lexicon" /> Пазней яна зняла чацвёрты раман пра Гары Потэра з удзелу ў гэтым конкурсе, каб даць шанс іншым кнігам.
 
Англійская назва сёмай, апошняй, кнігі ({{lang-en|Harry Potter and the Deathly Hallows}}) была аб’яўленааб'яўлена [[21 снежня]] [[2006]] года.<ref>[http://www.bloomsbury.com/harrypotter/content.asp?sec=4&sec2=1&unart=yes&artTitle=Harry%20Potter%20and%20the%20Deathly%20Hallows Прэс-рэліз на афіцыйным сайце Bloomsbury] {{ref-en}}</ref> А сама кніга выйшла ў свет [[11 ліпеня]] [[2007]] года на англійскай мове. Па-руску кніга была выдадзена [[13 лістапада]] [[2007]] года і мае назву ''«Гарри Поттер и дары смерти»''.
 
Кнігі перакладзены больш, чым на 60 моў свету, і ўсе сем тамоў серыі пабілі рэкорды продажу, а апошняя, сёмая кніга, стала самай хуткапрадаванай кнігай у гісторыі.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6912529.stm Навіны BBC news] {{ref-en}}</ref>
 
Кнігі пра Гары Потэра на беларускай існуюць толькі ў інтэрнэт-варыянце. На дадзены момант перакладзены 8 кніг пра хлопчыка-чараўніка і чароўны свет:
* Гары Потэр і Філасофскі камень (пераклад з рускай мовы - — 2006, пераклад з ангельскай -англійскай — 2012)
* Гары Потэр і патаемная зала (пераклад з рускай мовы "Гары Потэр і таемны пакой - — 7 ліпеня 2007, пераклад з ангельскай -англійскай — 2012)
* Гары Потэр і Вязень Азкабана (пераклад скончаны 28 жніўня 2011)
* Гары Потэр і Прынц-паўкроўка (7 лютага 2009)
Дзеянне адбываецца ў нашым свеце, у Англіі, у [[1990]]-х гадах. У адрозненне ад рэальнага свету, сярод звычайных людзей жывуць чараўнікі. Іх няшмат, аднак у англійскіх чараўнікоў есць свой урад (Міністэрства Магіі), школа, газеты, грошы, банк і г.д. Такая ж сітуацыя і ў іншых краінах. Супольнасць чарадзеяў закрытая і самадастатковая.
 
Звычайных людзей чараўнікі называюць [[магл]]амі ({{lang-en|muggle}}), але афіцыйная назва  — немагічнае насельніцтва ({{lang-en|non-magical population}})
Акрамя цудадзеяў і маглаў, ёсць таксама [[сквіб]]ы ({{lang-en|squib}}  — нікчэмнасць)  — дзеці чарадзеяў, якія не маюць ніякіх магічных здольнасцей.
 
== Чараўнікі ==
Супольнасць чараўнікоў мае дзве значныя асаблівасці.
 
Па-першае, яго члены ўмеюць карыстацца магіяй. Здольнасць да магіі з’яўляеццаз'яўляецца прыроджанай і маральна нейтральнай, а ўменне вядзьмарыць мэтанакіравана і эфектыўна набываецца працяглым навучаннем. Чалавека, пазбаўленага здольнасцей да магіі, немагчыма навучыць чараваць. З дапамогай магіі можна зрабіць амаль усё: ад знаходжання зніклых аб’ектаўаб'ектаў да забойства.
 
Па-другое, чараўнікі ўпэўнены, што маглы з імі не змогуць суіснаваць мірна. Маглы не ведаюць пра існаванне чарадзеяў дзякуючы таму, што апошнія прымаюць для гэтага шэраг мер (у прыватнасці, Статут аб сакрэтнасці). Прыкладам, непаўналетнія чараўнікі маюць права выкарыстоўваць магію толькі ў школе; забаронена зачароўваць рэчы, якія належаць маглам; любое наўмыснае раскрыццё магічных здольнасцей караецца. Калі ўсё ж такі маглы сустракаюцца з чымсьці магічным, спецыяльнае падраздзяленне Міністэрства Магіі займёцца сціраннем непажаданых успамінаў.
 
Ёсць маглы, якія ведаюць пра магію,  — гэта муж, або жонка, ці бліжэйшыя сваякі чараўніка і таксама найвышэйшыя чыны ўлады (у [[Англія|Англіі]], хутчэй за ўсё, толькі прэм’ерпрэм'ер-міністр; у іншых краінах, напэўна, аналагічны па рангу лідар).
 
== Магічныя здольнасці ==
 
Здольнасць да магіі з’яўляеццаз'яўляецца прыроджанай. Яна або ёсць, або яе няма. Чараўніка, продкі якога былі магламі, клічуць магланароджаным ({{lang-en|muggle-born}}). Калі толькі адзін з продкаў быў маглам, чарадзей завецца паўкроўкам. Зняважлівая назва магланароджаных  — бруднакроўкі. Калі ўсе продкі хаця б да другога пакалення былі чараўнікамі, ён завецца чыстакроўным.
 
Некаторыя чарадзеі маюць унікальныя, нераспаўсюджаныя здольнасці. Так, Гары Потэр з’яўляеццаз'яўляецца змеямовам ({{lang-en|parselmouth}}), гэта значыць, ён разумее мову змей.
 
== У СецівеСпасылкі ==
* [http://www.jkrowling.com/ Асабісты сайт Дж. К. Роўлінг]
* [http://www.belpotter.by/ Беларускі партал пра Гары Потэра]