Розніца паміж версіямі "Павел I (імператар расійскі)"

др
clean up, replaced: фармаванн → фарміраванн, 0-е → 0-я, Расеі → Расіі, Калісці → Калісьці, штатск → штацк, == → == (4), абшарнік → паме using AWB
др (Bot: Migrating 52 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q15189 (translate me))
др (clean up, replaced: фармаванн → фарміраванн, 0-е → 0-я, Расеі → Расіі, Калісці → Калісьці, штатск → штацк, == → == (4), абшарнік → паме using AWB)
{{арфаграфія}}
'''Павел I Пятровіч''' ({{ДН|1|10|1754}} — {{ДС|23|3|1801}}), імператар Расіі ([[1796]]—[[1801]]) з дынастыі Раманавых, сын [[Пётр III, імператар расійскі|Пятра III Фёдаравіча]] і [[Кацярына II, імператрыца расійская|Кацярыны II Аляксееўны]].
{{змест справа}}
== Раннія гады ==
Павел нарадзіўся ў драўляным (выфарбаваным пад мармур) Летнім палацы Лізаветы Пятроўны, выбудаваным Барталамеа Растрэлі на Фантанке ў [[1754]] гаду. Пасля гэты палац быў знесены, а на яго месцы пабудаваны [[Міхайлаўскі замак]], у якім Павел быў забіты.
 
Павел Пятровіч не атрымаў колькі-небудзь сур'ёзнай адукацыі, якою кіраваў [[Нікіта Іванавіч Панін]], які меў вырашальны ўплыў на фармаваннефарміраванне характару і поглядаў будучыні імператара. З дзяцінства адрозніваючыся слабым здароўем і больш за небагатымі здольнасцямі, рос вельмі нервовым, уразлівым і надмерна запальчывым, падазроным да навакольных яго людзям. Маці, імператрыцай Кацярынай II, быў ненавідзім як дзіця ад нялюбага мужа — Пятра III. Адхілены ёю ад умяшання ў рашэнне якія-небудзь дзяржаўных спраў, ён, у сваю чаргу, асуджаў усю выяву яе жыцця і не прымаў той палітыкі, якую яна праводзіла. Павел лічыў, што гэтая палітыка абапіраецца на славалюбства і прытворства, марыў аб пасяленні ў Расіі пад эгідай самадзяржаўя строга законнага кіравання, абмежаванні мае рацыю дваранства, уводзіны найстрогай, па прускім узоры, дысцыпліны ў войскі. У 1780-ея захапіўся масонствам.
[[Выява:Zar Pavel 1.gif|thumb|left|Павел I Петровіч ([[1777]])]]
Павел быў двойчы жанаты. У [[1773]], не дасягнуўшы і 20 гадоў, ажаніўся на гесэн-дармштатскайдармштацкай прынцэсе Вільгельміне (у праваслаўі — Наталлі Аляксееўне), але праз тры гады яна памерла падчас родаў, і ў тым жа [[1776]] Павел ажаніўся другасна, на прынцэсе Сафіі-Дарацеі (у праваслаўі — Марыі Фёдараўне).
 
Увесь час якія абвастраліся ўзаемаадносіны Паўла з маці, якую ён падазраваў у саўдзеле ў забойстве свайго бацькі — Пятра III, прывялі да таго, што Кацярына II падарыла сыну ў 1783 [[Гатчынскі маёнтак]] (гэта значыць «адсеіла» яго ад сталіцы). Тут Павел завёў звычаі, рэзка выдатныя ад пецярбургскіх. Але за адсутнасцю якія-небудзь іншых клопатаў засяродзіў усе свае высілкі на стварэнні «гатчынскага войска»: некалькіх батальёнаў, аддадзеных пад яго камандаванне. Афіцэры ў поўнай форме, парыкі, цесныя мундзіры, бездакорны лад, пакаранні шпіцрутэнами за найменшыя недагляды і забарона цывільных звычак — такая была паўловская [[Гатчына]].
 
== Унутраная палітыка ==
 
Сваё валадаранне Павел пачаткаў з ломкі ўсіх парадкаў екацярынінскага кіравання. Падчас свайго каранавання (якая адбылася ў дзень Вялікдні) Павел абвясціў шэраг указаў. У прыватнасці, Павел адмяніў пятроўскі ўказ аб прызначэнні самім імператарам свайго пераемніка на пасадзе і ўсталяваў выразную сістэму атрымання пасада ў спадчыну. Паўлам была адноўленая сістэма калегій, прадпрымаліся спробы стабілізаваць фінансавае становішча краіны (у тым ліку знакамітая акцыя па пераплаўленні палацавых сервізаў у манеты).
 
Указам аб «трохдзённай паншчыне» забараніў абшарнікампамешчыкам адпраўленне паншчыны па нядзельных днях і больш трох дзён у тыдзень (закон ніколі не ўжываўся на практыцы). Павел злічыў, што становішча абшарніцкіх прыгонных сялян лепш, чым казённых, і раздаў 600 тысяч душ казённых сялян у дзель валоданне, чым выклікаў непрыязнасць з іх боку.
 
Істотна павузіў правы дваранскага саслоўя ў параўнанні з тымі, што былі падараваныя Кацярынай II, а парадкі, заведзеныя ў Гатчыне, былі перанесеныя на ўсё расійскае войска. Найжорсткая дысцыпліна, непрадказальнасць паводзін імператара прывялі да масавых звальненняў дваран з войска, асабліва афіцэрскага складу гвардыі (з 182 афіцэраў, якія служылі ў Коннагвардзейскім палку ў 1786, да 1801 не звольніліся толькі двое). Таксама былі звольненыя ўсё якія лічыліся ў штаце афіцэры, не што з'явіліся па ўказе ў ваенную калегію для пацверджання сваёй службы.
 
== Знешняя палітыка ==
Вонкавая палітыка Паўла адрознівалася непаслядоўнасцю. У [[1798]] годзе [[Расія]] ўступіла ў антыфранцузскую кааліцыю c [[Вялікабрытанія]]й, [[Аўстрыя]]й, [[Турцыя]]й, [[Каралеўства абедзвюх Сіцылій|Каралеўствам абедзвюх Сіцылій]]. Па патрабаванні саюзнікаў галоўнакамандуючым рускімі войскамі быў прызначаны гнаны А. У. [[Сувораў]]. У яго вядзенне таксама перадаваліся і аўстрыйскія войскі. Пад кіраўніцтвам Суворава Паўночная [[Італія]] была вызваленая ад французскага панавання. У верасні [1799] гады рускае войска здзейсніла знакаміты [[пераход Суворава праз Альпы]]. Аднак ужо ў кастрычніку таго жа года Расія разарвала звязсаюз з Аўстрыяй, а рускія войскі былі адкліканыя з Еўропы.
 
Вонкавая палітыка Паўла адрознівалася непаслядоўнасцю. У [[1798]] годзе [[Расія]] ўступіла ў антыфранцузскую кааліцыю c [[Вялікабрытанія]]й, [[Аўстрыя]]й, [[Турцыя]]й, [[Каралеўства абедзвюх Сіцылій|Каралеўствам абедзвюх Сіцылій]]. Па патрабаванні саюзнікаў галоўнакамандуючым рускімі войскамі быў прызначаны гнаны А. У. [[Сувораў]]. У яго вядзенне таксама перадаваліся і аўстрыйскія войскі. Пад кіраўніцтвам Суворава Паўночная [[Італія]] была вызваленая ад французскага панавання. У верасні [1799] гады рускае войска здзейсніла знакаміты [[пераход Суворава праз Альпы]]. Аднак ужо ў кастрычніку таго жа года Расія разарвала звяз з Аўстрыяй, а рускія войскі былі адкліканыя з Еўропы.
 
Незадоўга перад забойствам Павел паслаў у паход на Індыю войска Данское — 22 507 чалавек без абозу, харчоў і які-небудзь стратэгічнага плану. Паход быў адменены адразу пасля згубы Паўла.
 
== Змова і смерць ==
 
Павел I быў задушаны ва ўласнай спальні 11 сакавіка [[1801]] у Міхайлаўскім замку. У змове ўдзельнічалі [[Аграмакаў]], Н. П. [[Панін]], віцэ-канцлер, Л. Л. [[Беннінгсен]], камандзір Изюмінскага лёгкаконнага палка П. А. [[Зубаў]] (фаварыт Кацярыны), [[Смалены]], генерал-губернатар Пецярбурга, камандзіры гвардзейскіх палкоў: Сямёнаўскага — Н. І. [[Дзепрэрадовіч]], Кавалергардскага — Ф. П. [[Увараў]], Праабражэнскага — П. А. [[Талызін]].).
 
 
== Альтэрнатыўная версія паходжання Паўла I ==
КалісціКалісьці хадзіў слых, што сучасным бацькам Паўла I быў не Пётр III, а першы фаварыт вялікай княгіні Кацярыны Аляксееўны, граф Сяргей Васільевіч Салтыкоў. У мемуарах Кацярыны II утрымоўваецца ўскоснае ўказанне на гэта.<ref>Канчаткова адкінуць гэтуюгэту гіпотэзу магла бы [[экспертыза]] [[дэзаксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]] рэштак імператара, якая дагэтуль не праведзеная.</ref>
 
Калісці хадзіў слых, што сучасным бацькам Паўла I быў не Пётр III, а першы фаварыт вялікай княгіні Кацярыны Аляксееўны, граф Сяргей Васільевіч Салтыкоў. У мемуарах Кацярыны II утрымоўваецца ўскоснае ўказанне на гэта.<ref>Канчаткова адкінуць гэтую гіпотэзу магла бы [[экспертыза]] [[дэзаксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]] рэштак імператара, якая дагэтуль не праведзеная.</ref>
 
Па іншым слыху, Кацярына Аляксееўна нарадзіла мёртвага дзіця і ён быў заменены нейкім «чухонскім» немаўлём. Але гэта толькі плёткі, не пацверджаныя ніякімі доказамі або сведчаннямі.
== Спасылкі ==
* [http://russia.iratta.com/02.php Эпоха кіравання Паўла I]
* [http://russia-today.narod.ru/past/gen/rom_pav1.html Мінуўшчына РасеіРасіі: Продкі імператара Паўла I Пятровіча Раманава (да 5-га пакалення)]
* [http://history-gatchina.ru/paul/manege/ Імператар Павел I. 250 гадоў са дня нараджэння]
* [http://history-gatchina.ru/paul/zagovor/ Змова супраць Паўла I. Гісторыя ў асобах]
167 177

правак