Тэтраграматон: Розніца паміж версіямі

73 байты дададзена ,  9 гадоў таму
др
няма тлумачэння праўкі
[недагледжаная версія][дагледжаная версія]
дрНяма тлумачэння праўкі
[[Выява:Lxx Minorprophets.gif|thumb|250px|Тэтраграматон (пазначаны стрэлкай) у фрагменце [[Септуагінта|Септуагінты]]]]
'''Тэтраграматон''', альбо '''тэтраграма''' (ад {{lang-el|τετραγράμματον}} — чатыры літары)  — спалучэнне чатырох зычных старажытнаяўрэйскай мовы ЙГВГ ці ЙХВХ (יוהו), якія абазначаюць імя Бога. Сустракаецца 6828 разоў у Старым Запавеце Бібліі і больш за 200 разоў у старажытных перакладах Новага Запавету на яўрэйскую мову. Дакладнае вымаўленне тэтраграматону невядома. Сярод навукоўцаў папулярны формы "«Яхвэ"» і "«Ягвэ"», сярод рэлігійных дзеячаў і пісьменнікаў — - "«Іегова"». Напрыклад у трылогіі "«На ростанях"» Якуб Колас тройчы выкарыстоўвае форму імя "«Іегова"».<ref>Я. Колас На ростанях. Трылогія. Мн.:"Юнацтва", 1981 с. 217, 248, 250</ref><ref>Трэба зазначыць, што ў апавяданні Алеся Бажко "«Перад вераснем"» выкарыстоўваецца варыянт "«Ягова"», што рэдка сустракаецца ў беларускай літаратуры (Мн:"Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Рэдакцыя мастацкай літаратуры", 1959, с. 63)</ref> Тэтраграматон таксама шырока выкарыстоўваўся як элемент упрыгоджванняупрыгожвання сярэднявечнай і рэнесанснай архітэктуры. Сустракаецца на манетах і ў рэлігійных тэкстах.
 
== Тэтраграматон у беларускіх перакладах Бібліі ==
 
Звычайна перакладчыкі Бібліі пры перадачы старазапаветных тэкстаў з біблейскага іўрыту замяняюць тэтраграматон з імем Бога на словы "«Госпад"» ці "«Бог"» замест "«Іегова"» ці "«Ягвэ"»<ref>Трэба адзначыць, што гэтай традыцыі следуюць не ўсе перакладчыкі, напрыклад, у перакладзе Старога Запавету на рускую мову, зробленным архімандрытам Макарыям у ХІХ ст., тэтраграматон перададзены як "«Іегова"» практычна ў палове тэкстаў, дзе ен сустракаецца </ref>. Такая традыцыя адлюстравана і ў беларускіх перакладах Бібліі. [[Францыск Скарына]] ў сваім перакладзе "«Бібліі рускай"» паслядоўна перадаваў тэтраграму словамі "«Бог"», "«Госпад"» ці "Узвышні"«Усявышні». На сучаснай беларускай мове выдадзена 2 поўных перакладу Бібліі: пераклад Васіля Семухі (2002  г.) і пераклад Уладзіслава Чарняўскага (2012  г.) У перакладзе В. Семухі тэтраграматон 7 раз перадаецца як "«Ягова"»<ref>Менавіта ў кнігах: БыццеБыццё, раздзел 22, верш 14; Выхад, раздзел 6, верш 3 (зноска), раздзел 15, верш 3, раздзел 17, верш 5, раздзел 33, верш 19 і раздзел 34, верш 5; Суддзяў раздзел 6 верш 24 </ref>, а у перакладзе У. Чарняўскага 4 разы як "«Ягвэ"»<ref>Менавіта ў кнігах: Выхад, раздзел 6, верш 3, раздзел 15, верш 3, раздзел 17, верш 5; Суддзяў раздзел 6 верш 24 </ref>.
 
== Тэтраграматон як упрыгоджваннеупрыгожванне архітэктуры, твораў літаратуры і магільных помнікаў Беларусі ==
 
УпрыгоджваннеУпрыгожванне тэтраграматонам помнікаў архітэктуры было даволі распаўсюджанай тэндэнцыяй Еўропы эпохі Адраджэння. На Беларусі такое упрыгоджваннеупрыгожванне можна знайсці ў [[Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс|Нясвіжскім палацава-паркавым комплексе]], некаторых сінагогах, яўрэйскіх магільных помніках. Некаторыя рэлігійныя выданні на польскай і лацінскай мовах [[Бібліятэка Радзівілаў|Радзівілаўскай бібліятэкі Нясвіжскай ардынацыі]] таксама маюць ілюстрацыі з такім упрыгоджваннемупрыгожваннем<ref>Библиотека Радзивиллов Несвижской ординации: каталог изданий из Фонда Центр.науч. б-ки им. Я. Коласа Национальной академии наук Беларуси, 17 век / Нац. АН Беларуси, Центр науч б-ка им. Я. Коласа; сост.: А. В.  Стефанович, М. М.  Лис; ред. библиографических записей О. М.  Дрозд, И. Л.  Мурашова; реколредкол.: Н.  Ю.  Березкин (гл.ред.) и др., — Мн.: "«Беларус. навука"», 2012,. — 626 с,. — ссС. 61, 135, 410</ref>.
 
Упрыгоджванне тэтраграматонам помнікаў архітэктуры было даволі распаўсюджанай тэндэнцыяй Еўропы эпохі Адраджэння. На Беларусі такое упрыгоджванне можна знайсці ў [[Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс|Нясвіжскім палацава-паркавым комплексе]], некаторых сінагогах, яўрэйскіх магільных помніках. Некаторыя рэлігійныя выданні на польскай і лацінскай мовах [[Бібліятэка Радзівілаў|Радзівілаўскай бібліятэкі Нясвіжскай ардынацыі]] таксама маюць ілюстрацыі з такім упрыгоджваннем<ref>Библиотека Радзивиллов Несвижской ординации: каталог изданий из Фонда Центр.науч. б-ки им. Я. Коласа Национальной академии наук Беларуси, 17 век/ Нац АН Беларуси, Центр науч б-ка им. Я. Коласа; сост.: А.В. Стефанович, М.М. Лис; ред библиографических записей О.М. Дрозд, И.Л. Мурашова; рекол.: Н. Ю. Березкин (гл.ред) и др., Мн. "Беларус. навука" 2012, 626 с, сс.61,135, 410</ref>.
{{зноскі}}