Розніца паміж версіямі "Катархей"

8 байтаў дададзена ,  6 гадоў таму
арфаграфія
(Новая старонка: '{{Геахраналагічная шкала}} '''Катархей''' ({{lang-gr|«ніжэй старажытнага»}}), таксама '''гадей'''<ref gr...')
 
(арфаграфія)
{{Геахраналагічная шкала}}
'''Катархей''' ({{lang-gr|«ніжэй старажытнага»}}), таксама '''гадей'''<ref group=1>"Аід - у старажытных грэкаў бог царства памерлых".</ref>, '''хэдій''', '''азой''', '''прэархей''', '''прыской'''<ref group=1>В. Б. Харланд называў гэты час «прыскойскиі перыяд».</ref> - [[геалагічны эон]], інтэрвал геалагічнага часу, які папярэднічаў [[Архей|архею]]. [[АпадкавыяАсадкавыя горныя пароды|АпадкавыяАсадкавыя пароды]] з катархея невядомыя.
 
Пачаўся з утварэння [[Зямля|Зямлі]] - каля 4,6 млрд гадоў таму. Верхняя мяжа праводзіцца па часе 4,0 млрд гадоў таму. Такім чынам, гэты эон ахоплівае першыя 600 млн гадоў гісторыі нашай планеты. У сучаснай [[Геахраналагічная шкала|геахраналагічнай шкале]] ён не падзелены на эры і перыяды.
 
Пасля архейскага эпізоду расплаўлення [[верхняя мантыя|верхняй мантыі]] і яе перагрэву з узнікненнем [[Магма|магматычнага]] акіяна ўся першародная паверхню Зямлі разам з яе першаснай і першапачатковай шчыльнай [[Літасфера|літасферай]] вельмі хутка пагрузілася ў расплавы верхняй мантыі. Гэтым тлумачыцца адсутнасць катархея ў геалагічнайгеалагічным летапісе.
 
У папулярнай літаратуры распаўсюджана ўяўленне аб бурнай вулканічнай і гідратэрмальнай дзейнасці на паверхні Зямлі, якое не адпавядае рэчаіснасці. Ніякіх вулканаў, вывяргаюцьшто вывяргалі б на паверхню маладымаладой Зямлі патокі лавы, фантанаў газаў і пароў вады ў тыя часы не было, як і не існавала ні [[Гідрасфера|гідрасферы]], ні шчыльнай [[Атмасфера Зямлі|атмасферы]]. ТыяТая ж невялікіяневялікая колькасціколькасць газаў і пароў вады, якія вылучаліся пры падзенні планетезималейпланетазімалей і аскепкаў [[Проталуна|Проталуны]], паглыналіся сітаватымпорыстым рэгалітам.
 
== Склад і будова першаснай Зямлі ==
Зямля адразу пасля свайго утварэння была параўнальна халодным касмічным целам - [[тэмпература]] ў яе нетрах нідзе не перавышала тэмпературу плаўлення рэчывырэчыва. Яна мела дастаткова аднастайны склад, не існавала ні [[Ядро Зямлі|ядра]], ні [[Зямная кара|зямной кары]].
 
Зямля адразу пасля свайго утварэння была параўнальна халодным касмічным целам - [[тэмпература]] ў яе нетрах нідзе не перавышала тэмпературу плаўлення рэчывы. Яна мела дастаткова аднастайны склад, не існавала ні [[Ядро Зямлі|ядра]], ні [[Зямная кара|зямной кары]].
 
== Рэльеф ==
 
Рэльеф нагадваў спярэшчаную метэарытамі паверхню [[Месяц, спадарожнік Зямлі|Месяца]], аднак быў згладжаны з-за моцных і практычна бесперапынных прыліўных [[Землятрус|землятрусаў]] і складзены толькі манатонна цёмна-шэрым першасным рэчывам, пакрытым зверху тоўстым пластом [[рэгаліт|рэгаліту]].
 
== Эвалюцыя сістэмы Зямля-Месяц ==
[[Суткі]] ў пачатку катархея доўжыліся 6 [[Гадзіна|гадзін]] і прыблізна роўныя [[перыяд зваротуабарачэння|перыяду зваротуабарачэння]] Месяца, аднак апошні вельмі хутка ўзрастаў.
 
У пачатку катархея Месяц знаходзілася на мяжы [[мяжа Роша|мяжы Роша]], гэта значыць на адлегласці каля 17 тыс. [[км]] ад Зямлі, але адлегласць паміж Зямлёй і Месяцам хутка павялічвалася (з хуткасцю каля 10 [[км]] / [[год]]). Да канца катархея хуткасць выдаленняаддалення Месяца ад Зямлі знізілася да 4 [[см]] / [[год]], а адлегласць паміж імі ў гэты час складала каля 150 тыс. [[км]].
[[Суткі]] ў пачатку катархея доўжыліся 6 [[Гадзіна|гадзін]] і прыблізна роўныя [[перыяд звароту|перыяду звароту]] Месяца, аднак апошні вельмі хутка ўзрастаў.
 
У пачатку катархея Месяц знаходзілася на мяжы [[мяжа Роша|мяжы Роша]], гэта значыць на адлегласці каля 17 тыс. [[км]] ад Зямлі, але адлегласць паміж Зямлёй і Месяцам хутка павялічвалася (з хуткасцю каля 10 [[км]] / [[год]]). Да канца катархея хуткасць выдалення Месяца ад Зямлі знізілася да 4 [[см]] / [[год]], а адлегласць паміж імі ў гэты час складала каля 150 тыс. [[км]].
 
== Жыццё ==
Па сучасных уяўленнях, жыцця на Зямлі ў катархеекатархеі не было.
 
Па сучасных уяўленнях, жыцця на Зямлі ў катархее не было.
 
== Літаратура ==
 
* Иорданский Н. Н. Развитие жизни на земле. — М.: Просвещение, 1981.
* Короновский Н.В., Хаин В.Е., Ясаманов Н.А. Историческая геология : Учебник. — М.: Академия, 2006.
* Ясаманов Н.А. Популярная палеогеография. — М.: Мысль, 1985.
 
== ЗаўвагіЗноскі ==
 
{{заўвагі|group=1}}
 
{{geochronology-stub}}
 
[[Катэгорыя:Геалагічныя зон]] [[Катэгорыя:Дакембрый]]
[[Катэгорыя:Дакембрый]]