Трыясавы перыяд: Розніца паміж версіямі

43 байты дададзена ,  9 гадоў таму
др
clean up, replaced: ''' - → ''' —, міні| → thumb| (2), Файл: → Выява: (5), х ў → х у (2), ]] - → ]] — , пяшчан → пясчан, == → == (8), typos fixed: <br/> → <br /> (3) using AWB
(Новая старонка: '{{Геахраналагічная шкала}} '''Трыясавы перыяд''', або '''трыяс''' - першы геалагічны перыяд ...')
 
др (clean up, replaced: ''' - → ''' —, міні| → thumb| (2), Файл: → Выява: (5), х ў → х у (2), ]] - → ]] — , пяшчан → пясчан, == → == (8), typos fixed: <br/> → <br /> (3) using AWB)
{{Геахраналагічная шкала}}
 
'''Трыясавы перыяд''', або '''трыяс''' - першы [[геалагічны перыяд]] [[Мезазой|мезазойскай эры]]. Наступны запасля [[пермскі перыяд|пермскімпермскага перыядамперыяду]], папярэднічае [[Юрскі перыяд|юрскаму]]. Пачаўся 252,17 ± 0,06 гадоў таму, скончыўся 201,3 ± 0,2 млн гадоў таму.<ref name=ISC_2013/> Працягваўся, такім чынам, каля 51 млн гадоў.
 
Уведзены [[Фрыдрых Альберці|Фрыдрыхам Альберці]] ў [[1834 ]]годзе, названы па наяўнасці трох слаёў у кантынентальных адкладах гэтага часу ў [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]]: пярэстага пяшчанікупясчаніку, ракавіныракавіннага вапняка і кейперакейперу.
 
== Падраздзяленне трыясавай сістэмы ==
 
{| class="wikitable"
|-
| Юра || Ніжні || Гэтангскі || менш
|-
| ! rowspan=7 | Трыяс || ! rowspan=3 | Верхні || РэтскіРэцкі || 201,3-208,5
|-
| Нарыйскі || 208,5-227
|-
| КарныйскіКарнійскі || 227-237
|-
| ! rowspan=2 | Сярэдні || ЛадінскіЛадзінскі || 237-242
|-
| Анізійскі || 242-247,2
 
== Геалагічныя падзеі ==
Да надыходу трыяса ўсе мацерыкі існавалі ў выглядзе адзінага гіганцкага [[Суперкантынент|суперкантынентасуперкантынент]]а - [[Пангея|Пангеі]]. З надыходам трыяса Пангея пачала паступова расколвацца. У трыясе моцна скарачаюцца плошчы нутракантынентальных вадаёмаў, развіваюцца пустынныя ландшафты. Да гэтага перыяду адносіцца пачатак адкладаў парод таўрычаскай серыі, шырока распаўсюджанай у [[Крым|Крыму]]у (нерасчлененные верхні трыяс і ніжняя юра). Гэтыя пароды складаюць ніжнюю частку [[Крымскія горы|Крымскіх гор]].<ref>Н. В. Короновский, А. Ф. Якушова [http://geo.web.ru/db/msg.html?uri=part22-05.htm&mid=1163814 Основы геологии] 22.5. ПОДВИЖНЫЕ ПОЯСА (ПЕРЕХОДНЫЕ ЗОНЫ И ОКЕАНЫ </ref>
 
Да надыходу трыяса ўсе мацерыкі існавалі ў выглядзе адзінага гіганцкага [[Суперкантынент|суперкантынента]] - [[Пангея|Пангеі]]. З надыходам трыяса Пангея пачала паступова расколвацца. У трыясе моцна скарачаюцца плошчы нутракантынентальных вадаёмаў, развіваюцца пустынныя ландшафты. Да гэтага перыяду адносіцца пачатак адкладаў парод таўрычаскай серыі, шырока распаўсюджанай у [[Крым|Крыму]] (нерасчлененные верхні трыяс і ніжняя юра). Гэтыя пароды складаюць ніжнюю частку [[Крымскія горы|Крымскіх гор]].<ref>Н. В. Короновский, А. Ф. Якушова [http://geo.web.ru/db/msg.html?uri=part22-05.htm&mid=1163814 Основы геологии] 22.5. ПОДВИЖНЫЕ ПОЯСА (ПЕРЕХОДНЫЕ ЗОНЫ И ОКЕАНЫ </ref>
 
{{clear}}
 
<gallery perrow=3 widths="270px" caption="Палеагеаграфічныя рэканструкцыі">
ФайлВыява:Blakey 240moll.jpg|Канец сярэдняга трыяса<br />(240 млн лет назад)
ФайлВыява:Blakey 220moll.jpg|Сярэдзіна верхняга трыяса<br />(220 млн лет назад)
ФайлВыява:Blakey 200moll.jpg|Мяжа трыяса і юры<br />(200 млн лет назад)
</gallery>
 
== Клімат ==
Пацяпленне клімату выклікае высыханне многіх ўнутраныхунутраных мораў. У пакінутых морах расце ўзровень салёнасці. Адбываецца паслабленне кліматычнай занальнасці і згладжванне тэмпературных адрозненняў.
 
Пацяпленне клімату выклікае высыханне многіх ўнутраных мораў. У пакінутых морах расце ўзровень салёнасці. Адбываецца паслабленне кліматычнай занальнасці і згладжванне тэмпературных адрозненняў.
 
== Расліннасць ==
 
Выміранне насенных [[Папарацепадобныя|папарацей]]. У наземнай расліннасці пачалі пераважаць [[голанасенныя]], [[цыкадавыя]], [[гінкго]] і [[хвойныя]].
 
== Жывёльны свет ==
[[ФайлВыява:Sclerothorax DB2.jpg|мініthumb|справа|Склератаракс — раннетрыясавы лабірінтадонт]]
 
[[Файл:Sclerothorax DB2.jpg|міні|справа|Склератаракс — раннетрыясавы лабірінтадонт]]
 
З'яўляюцца новыя групы малюскаў (слімакі, вустрыцы). Найбуйнейшымі драпежнікамі становяцца водныя.
На сушы развіваюцца рэптыліі. З'яўляюцца першыя цеплакроўныя - яйцакладучыя [[млекакормячыя]], а таксама прамыя продкі [[Птушкі|птушак]] (протаавіс). У трыясе шырокае распаўсюджванне атрымліваюць цекадонты - сухапутныя [[Рэптылія|рэптыліі]], які хутка рухалісь, продкі [[Дыназаўры|дыназаўраў]].
 
=== КазуркіНасякомыя ===
 
У трыясе ў розных групах казурак асноўныя змены адбываюцца ў розны час.
 
[[ФайлВыява:Mastodonsaurus DB.jpg|мініthumb|справа|Мастодонзаўр[[Мастаданзаўр ]]— гіганцкі сярэнятрыясавысярэднетрыясавы лабірінтадонт]]
 
[[СеткаватакрылыяСеткакрылыя]] на працягу ўсяго перыяду павялічвалі краявіднаявідавую разнастайнасць.
 
У раннім трыясе не было наземных [[Жукі|жукоў]], хоць у пярміпермі яны былі шырока распаўсюджаныя.
 
У сярэднім трыясе расцвітаюцьрасквітаюць напаловужорсткакрылыяпаўцвердакрылыя, цвёрдакрылыя (як мяркуецца, большасць - водныя формы), [[Стракозы|стракозы]] і аднадзёнкі[[аўсянік]]і.
 
У познім трыясе з'яўляецца адзін з апошніх вялікіх атрадаў насякомых - [[двухкрылыя]], а таксама [[перапончатакрылыя ]](адзінае сямейства [[Xyelidae]], многія віды якога выміраюць ўу ранні ці сярэдні [[юрскі перыяд]]). Найбольш распаўсюджанымі становяцца мезозойскоймезазойскія сямействасямействы [[Panorpidae]], [[Orthophlebiinae]]. Разам з імі яшчэ даволі шматлікія цяпер вымерлыябылі [[Permochoristidae]], якія вымерлі да нашага цела.
 
Дакладна вядома, што ў канцы трыяса існавалі прамакрылыя; у самцоў некаторых відаў меўся гукавы апарат на пярэдніх крылах для прыцягнення самак. У канцы трыяс вымерла адно з васьмі сямействаў [[Стракозы|стракоз]].
 
== Літаратура ==
 
* Иорданский Н. Н. Развитие жизни на земле. — М.: Просвещение, 1981.
* Короновский Н.В., Хаин В.Е., Ясаманов Н.А. Историческая геология : Учебник. — М.: Академия, 2006.
* Пономаренко, А. Г. и Сукачева, И. Д. 2001. Насекомые конца триаса-начала юры.
 
== ЗаўвагіЗноскі ==
 
{{заўвагі|refs=
<ref name=ISC_2013>[http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2013-01.pdf ''Международная стратиграфическая шкала'' (версия за январь 2013)] на сайте Международной комиссии по стратиграфии</ref>}}
 
{{paleo-stub}}
{{geochronology-stub}}
 
[[Катэгорыя:Геалагічныя перыяды]]
[[Катэгорыя:Трыясавы перыяд]]
 
 
{{paleo-stub}}
{{geochronology-stub}}
174 992

праўкі