Розніца паміж версіямі "Днепра-дзяснінская культура"

няма тлумачэння праўкі
(Новая старонка: ''''Днепра-дзяснінская культура''', ''сожская культура'' — археалагічная культура эпохі [[мез...')
 
'''Днепра-дзяснінская культура''', ''сожская культура'' — археалагічная культура эпохі [[мезаліт]]у ({{Не перакладзена 3|8 тысячагоддзе да н.э.|VIII|ru|VIII тысячелетие до н. э.}} — {{Не перакладзена 3|5 тысячагоддзе да н.э.|V-е тыс. да н.э.|ru|V тысячелетие до н. э.}}). Першыя звесткі аб помніках днепра-дзвінскай культуры з’явіліся у 1920-я г. паводле даследаванняў М. Я. Рудзінскага і К. М. Палікарповіча ў басейнах рэк [[Дзясна]] і [[Сож]]. Арэал распаўсюджання помнікаў і характэрныя рысы культуры вылучаны У. П. Ксяндзовым у сярэдзіне 1980-х г., першапачаткова ім выкарыстоўвалася іншая назва — верхнедняпроўская культура. Арэал культуры ўключае больш за 30 помнікаў на верхнім [[Рака Дняпро|Дняпры]], [[Рака Бярэзіна|Бярэзіне]], [[Рака Сож|Сажы]], [[Рака Прыпяць|Прыпяці]], [[Рака Дзясна|Дзясне]] і ў Падзвінні. На фоне суседніх мезалітычных культур лясной зоны Усходняй Еўропы ([[Бутаўская культура|бутаўскай]], [[Фэнская культура|фэнскай]], [[Кундская культура|кундскай]], [[Кудлаеўская культура|кудлаеўскай]], [[Яніславіцкая культура|яніславіцкай]]) днепра-дзяснінская вылучаецца шэрагам характэрных рыс крамянёвага інвентару, якія прасочваюцца на працягу ўсяго перыяду яе развіцця. Тэхніка расшчаплення крэменю заснавана на падпрызматычным, пірамідальным, падканічным нуклеусе пры наяўнасці аморфных і сплошчаных форм з-за моцнай спрацаванасці. Нуклеусы адна- і двухпляцовачныя, аднабаковага зняцця, пляцоўкі гарызантальныя альбо злёгку скошаныя. У крамянёвым інвентары праяўляюцца як свідэрскія, так і лінгбійскія рысы. Аблічча дадзенай культуры вызначаюць наканечнікі стрэл. Найбольш распаўсюджаны чаранковыя (тронкавыя) постсвідэрскія, або «хвалібогавіцкія». Асноўная іх асаблівасць — рэзкае вылучэнне чаранка (тронкі) выемкамі па абодвух краях нарыхтоўкі, якія апрацаваны крутой альбо паўкрутой рэтушшу з боку спінкі альбо з брушка і плоскай рэтушшу з брушка. Другі тып постсвідэрскіх наканечнікаў прадстаўляюць івалісныя — лістападобнай формы наканечнікі, насад якіх толькі намячаўся рэтушшу па абодвух краях і апрацоўваўся плоскай рэтушшу з брушка. Менш распаўсюджаны чаранковыя (тронкавыя) сіметрычныя і чаранковыя (тронкавыя) асіметрычныя, а таксама наканечнікі з бакавой выемкай. Кожны тып наканечнікаў сустракаецца на помніках суседніх фінальнапалеалітычных і мезалітычных культур, што тлумачыцца агульнасцю іх паходжання, узаемаўплывам і аднолькавым ладам жыцця першабытных людзей. Пры ўзаемадзеянні насельніцтва 2 культурных традыцый — [[Свідэрская культура|свідэрскай]] і [[Культура Лінгбі|лінгбійскай]] — утварылася новае этнакультурнае адзінства — днепра-дзяснінская культура, чым і тлумачыцца наяўнасць у інвентары яе паселішчаў постсвідэрскіх, сіметрычных і асіметрычных наканечнікаў. Вылучаюцца 2 храналагічныя групы помнікаў. Найбольш раннюю групу ўтвараюць паселішчы Баркалабава і Смячка [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]], Каралёва Слабада Светлагорскага раёна, Шыхаў [[Жлобінскі раён|Жлобінскага раёна]], Раска, Чыжаха [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскага раёна]]. Да 2-й храналагічнай групы належаць Берагавая Слабада [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]], Гарадзішча-2 [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскага раёна]], Навабыхаў, Рдыца, Тайманава [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] на Дняпры, Гарадок-4 [[Жлобінскі раён|Жлобінскага раёна]], Краснаўка [[Светлагорскі раён|Светлагорскага раёна]], Глівін [[Барысаўскі раён|Барысаўскага раёна]] на Бярэзіне, Кліны-2 Слаўгарадскага раёна, Горкі Чэрыкаўскага раёна на Сажы, Загорыны-1 Мазырскага раёна, Дарашэвічы [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскага раёна]] на ніжняй Прыпяці, Гарадок [[Чашніцкі раён|Чашніцкага раёна]] ў Падзвінні. Насельніцтва днепра-дзяснінскай культуры двло пачатак [[Верхнедняпроўская культура|верхнедняпроўскай неалітычнай кулььтуры]].
 
Вылучаюцца 2 храналагічныя групы помнікаў. Найбольш раннюю групу ўтвараюць паселішчы [[Баркалабава]] і [[Смячка]] ([[Быхаўскі раён]]), [[Каралёва Слабада]] ([[Светлагорскі раён]]), [[Шыхаў]] ([[Жлобінскі раён]]), [[Вёска Раска|Раска]], [[Чыжаха]] ([[Бярэзінскі раён]]). Да 2-й храналагічнай групы належаць [[Берагавая Слабада]] ([[Рэчыцкі раён]]), [[Гарадзішча-2]] ([[Бярэзінскі раён]]), [[Навабыхаў]], [[Рдыца]], [[Тайманава]] ([[Быхаўскі раён]]) на Дняпры, [[Гарадок-4]] ([[Жлобінскі раён]]), [[Краснаўка]] ([[Светлагорскі раён]]), [[Глівін]] ([[Барысаўскі раён]]) на Бярэзіне, [[Кліны-2]] ([[Слаўгарадскі раён]]), [[Вёска Горкі, Чэрыкаўскі раён|Горкі]] ([[Чэрыкаўскі раён]]) на Сажы, [[Загорыны-1]] ([[Мазырскі раён]]), [[Дарашэвічы]] ([[Петрыкаўскі раён]]) на ніжняй Прыпяці, [[Вёска Гарадок, Чашніцкі раён|Гарадок]] ([[Чашніцкі раён]]) у Падзвінні. Насельніцтва днепра-дзяснінскай культуры дало пачатак [[Верхнедняпроўская культура|верхнедняпроўскай неалітычнай культуры]].
 
== Літаратура ==