Розніца паміж версіямі "Русь"

43 байты дададзена ,  7 гадоў таму
др
clean up, replaced: XII ст. → XII ст. (3), Вялікага княства Літоўскага → Вялікага Княства Літоўскага, Панятак → Паняцце using AWB
др (Bot: Migrating 9 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q609850 (translate me))
др (clean up, replaced: XII ст. → XII ст. (3), Вялікага княства Літоўскага → Вялікага Княства Літоўскага, Панятак → Паняцце using AWB)
[[Выява:Kievan Rus en.jpg|thumb|250px]]
'''Русь''' — [[сярэднявеччаСярэднявечча|сярэднявечная]] [[усходнія славяне|усходнеславянская]] дзяржава, якая існавала ў [[IX стагоддзе|IX]] — [[XII стагоддзе|XII]] ст. на тэрыторыі сучасных [[Беларусь|Беларусі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]], а таксама (часткова) [[Латвія|Латвіі]], [[Польшча|Польшчы]] і [[Эстонія|Эстоніі]]. Сталіца — [[Кіеў]]. Найвышэйшага росквіту дасягнула ў першай палове [[XI стагоддзе|XI стагоддзя]], пад час кіравання [[Яраслаў Мудры|Яраслава Мудрага]]. З сярэдзіны [[XII стагоддзе|XII ст.]] распадаецца на ўдзельныя княствы, галоўнымі з якіх былі [[Кіеўскае княства|Кіеўскае]], [[Чарнігаўскае княства|Чарнігаўскае]], [[Пераяслаўскае княства|Пераяслаўскае]], [[Галіцкае княства|Галіцкае]], [[Уладзіміра-Суздальскае княства|Уладзіміра-Суздальскае]], [[Полацкае княства|Полацкае]], [[Смаленскае княства|Смаленскае]], а таксама [[Пскоўская зямля|Пскоўская]] і [[Наўгародская зямля|Наўгародская]] землі.
 
== Назва «Кіеўская Русь» ==
{{main|Кіеўская Русь}}
ПанятакПаняцце ''Кіеўская Русь'' уведзеныуведзена ў абарачэннеабарот гісторыкамі для азначэння часавага перыяду існавання адзінай [[усходнія славяне|усходнеславянскай]] дзяржавы Русь ва [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропе]] з канца [[IX стагоддзе|IX ст.]] пасля пераносу сталіцы з [[Горад Старая Ладага|Ладагі]] або [[Горад Ноўгарад Вялікі|Ноўгарада]] ў [[Горад Кіеў|Кіеў]] (у 882 годзе [[Алег]]ам) і аб'яднанні пад уладай князёў дынастыі [[Рурыкавічы|Рурыкавічаў]] двух галоўных цэнтраў усходніх славян — Ноўгарада і Кіева, (а таксама земляў, размешчаных уздоўж [[Шлях з вараг у грэкі|шляха з вараг у грэкі]]) аж да падзення Кіева.
 
{{таксама|*}}: [[назва Русь|Паходжанне назвы Русь]].
Датай узнікнення Русі лічыцца [[862]] г., якім [[Аповесць мінулых гадоў]] датуе запрашэнне славянамі на княжанне [[варагі|варагаў]]. Варагі на чале з [[Рурык]]ам прыйшлі ў горад [[Ладага]], потым — у [[Ноўгарад]], а каля [[880]] г. князь [[Алег]] перанес сталіцу ў Кіеў. У хуткім часе Кіеў пазбавіўся ад хазарскай залежнасці, падпарадкаваў сабе ўсходнеславянскія плямёны, і ўжо на пачатку [[X стагоддзе|X ст.]] Кіеўская Русь была вялікай і моцнай дзяржавай. Росквіту Русі спрыяла геаграфічнае становішча: праз дзяржаву праходзілі важныя гандлёвыя шляхі «[[Шлях з варагаў у грэкі|з варагаў у грэкі]]» (з Балтыйскага да [[Чорнае мора|Чорнага мора]], па [[Днепр|Дняпры]]) і з [[Балтыйскага мора|Балтыйскае мора]] ў краіны Сярэдняй і Усходняй [[Азія|Азіі]], па [[Волга|Волзе]]. Кіеўская Русь экспартавала ў іншыя краіны [[футра]], [[воск]], [[мёд]].
 
З [[X стагоддзе|X ст.]] варажскі ўплыў у дзяржаве паступова змяншаецца, хаця княжацкая [[дружына]] да сярэдзіны [[XI стагоддзе|XI ст.]] заставалася пераважна варажскай.
 
Пад час княжання [[Святаслаў, князь Кіеўскі|Святаслава]] ([[945]]—[[972]]) Русь нанесла сакрушальныя ўдары па [[хазары|хазарах]] і па [[Булгарыя|булгарах]].
 
== Гл. таксама ==
 
* [[Ізюмскі шлях]]
* [[Культура Заходняй Русі, 9 - 1-ай пал. 13 ст.]]
170 815

правак