Розніца паміж версіямі "Кадыс"

6 738 байтаў дададзена ,  6 гадоў таму
крыніца — be-x-old:Кадыс
др (Bot: Migrating 70 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q15682 (translate me))
(крыніца — be-x-old:Кадыс)
}}
'''Кадыс'''<ref name=pr>Напісанне '''Кадыс''' у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах., Т.7. Мн., 1998, С.407</ref> ({{lang-es|Cádiz}}, {{lang-la|Gades}}) — горад на паўднёвым-захадзе [[Іспанія|Іспаніі]], у [[Андалусія|Андалусіі]]. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баія-дэ-Кадыс. Насельніцтва - 133 000 чал. (2004) (з прыгарадамі - 629 000).
== Гісторыя ==
Кадыс быў заснаваны [[фінікійцы|фінікійцамі]] каля [[1100 да н.э.|1100 года да н.э.]] і прэтэндуе на званне найстарэйшага горада [[Еўропа|Еўропы]]. У фінікіянаў Гадэс быў адабраны [[карфаген]]янамі. Пасля [[Другая Пунічная вайна|Другой Пунічнай вайны]], гэта значыць у [[206 да н.э.|206 годзе да н.э.]], Гадэс перайшоў да [[Старажытны Рым|рымлян]]. Цэзар даў гораду муніцыпальнае права. Пазней Кадыс падпаў пад уладу [[вандалы|вандалаў]], [[вестготы|вестготаў]] і [[арабы|арабаў]]. У [[Старажытная Грэцыя|грэкаў]] і [[Візантыйская імперыя|візантыйцаў]] Кадыс лічыўся «краем Свету», была нават прымаўка «далей Кадыса і шляху няма». Яе ўжываў, напрыклад, [[Рыгор Багаслоў]] у «пахвальным слове» [[Васіль Вялікі|Васілю Вялікаму]].
 
У [[1262]] годзе горад быў заваяваны [[Каралеўства Кастылія|Кастыліяй]]. У першай іспанскай хроніцы «Estoria de Espanna» [[1282]] ці [[1284]] года, падрыхтаванай каралём [[Альфонса X Кастыльскі|Альфонса X]], гаворыцца пра тое, што ў горадзе знаходзіліся памежныя слупы самога [[Геркулес]]а, і засяленне мясцовасці ўзводзілася да гэтага старажытнагрэчаскага героя<ref>Primera Cronica General. Estoria de España. Tomo I. — Madrid, Bailly-Bailliere e hijos, 1906, стар. 8</ref>. У эпоху [[Вялікія геаграфічныя адкрыцці|Вялікіх геаграфічных адкрыццяў]] Кадыс стаў галоўным портам для адпраўкі іспанскіх экспедыцый у [[Амерыка|Амерыку]]. З суседняга з Кадысам порту [[Палас-дэ-ла-Франтэра]] адпраўляліся на захад караблі [[Хрыстафор Калумб|Калумба]].
== Зноскі ==
 
{{commons|Cádiz}}
У [[1766]] годзе кароль [[Карлас III, кароль Іспаніі|Карлас III]] сваім указам вырашыў даць аўтаномныя правы востраву Леон, такім чынам пазбавіўшы кіраўнікоў Кадыса ўлады над гэтым востравам. Аблога Кадыса французамі ў [[1810]]—[[1812]] гады беспаспяхова працягвалася два гады. Падчас гэтай аблогі [[Кадыскія картэсы]] склалі канстытуцыю [[1812]] года. У [[1823]] годзе ў Кадысе знайшлі прытулак картэсы, разам з паланёным імі каралём [[Фердынанд VII|Фердынандам VII]]. Кадыс быў абложаны французамі і ўзяты ў [[1824]] годзе.
{{reflist}}
 
У [[1868]] годзе ў Кадысе ўспыхнула паўстанне, якое пацягнула за сабой адрачэнне ад пасады [[Ізабела II Бурбон|Ізабелы II]], адстаўку [[Луіс Гансалес Брава|Гансалеса Брава]] і фарміраванне новага ўрада на чале з [[Хасэ Конча]]м.
 
== Славутасці ==
* Уваход у стары горад Кадыса абараняе Земляная брама ({{lang-es|Puerta de Tierra|скарочана}}).
* [[Кадыскі Новы сабор]] быў пабудаваны ў стылі барока па праекце іспанскага архітэктара [[Вісентэ Асера]].
* Стары сабор Кадыса, цяпер царква Санта-Крус, быў пабудаваны ў [[13 стагоддзе|XIII стагоддзі]] і моцна пацярпеў падчас наступу на Кадыс англічанін у [[1596]] годзе.
* У назіральнай вежы Тавірэ працуе [[камера-абскура]].
 
== Гарады-пабрацімы ==
{| cellpadding="11"
|- valign="top"
|
* {{Сцяг Францыі}} [[Брэст]], [[Францыя]]
* {{Сцяг Аргенціны}} [[Буэнас-Айрэс]], [[Аргенціна]]
* {{Сцяг Кубы}} [[Гавана]], [[Куба]]
* {{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Медуэй]], [[Вялікабрытанія]]
* {{Сцяг Уругвая}} [[Мантэвідэа]], [[Уругвай]]
* {{Сцяг Марока}} [[Танжэр]], [[Марока]]
* {{Сцяг Пуэрта-Рыка}} [[Сан-Хуан, Пуэрта-Рыка|Сан-Хуан]], [[Пуэрта-Рыка]]
* {{Сцяг Бразіліі}} [[Сантас, Сан-Паўлу|Сантас]], [[Бразілія]]
* {{Сцяг Заходняй Сахары}} [[Дахла]], [[Заходняя Сахара]]
||
||
* {{Сцяг ЗША}} [[Індыа, Каліфорнія|Індыа]], [[ЗША]]
* {{Сцяг Лівана}} [[Біблас]], [[Ліван]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Ла-Карунья]], [[Іспанія]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Сеўта]], [[Іспанія]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Уэльва]], [[Іспанія]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Мосталес]], [[Іспанія]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Лас-Пальмас]], [[Іспанія]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ]], [[Іспанія]]
* {{Сцяг Іспаніі}} [[Тарэв'еха]], [[Іспанія]]
||
||
* {{Сцяг Калумбіі}} [[Картахена-дэ-Індыяс]], [[Калумбія]]
* {{Сцяг Калумбіі}} [[Гвадуас]], [[Калумбія]]
* {{Сцяг Калумбіі}} [[Ла-Дарада]], [[Калумбія]]
* {{Сцяг Калумбіі}} [[Амбалема]], [[Калумбія]]
* {{Сцяг Калумбіі}} [[Багата]], [[Калумбія]]
* {{Сцяг Мексікі}} [[Мехіка]], [[Мексіка]]
* {{Сцяг Мексікі}} [[Пуэбла]], [[Мексіка]]
* {{Сцяг Мексікі}} [[Веракрус]], [[Мексіка]]
|}
 
== {{Зноскі ==}}
 
== Спасылкі ==
{{commonsCommons|Cádiz}}
* [http://www.cadiz.es/ Афіцыйны сайт]
 
{{Шаблон:Сталіцы правінцый Іспаніі}}