Розніца паміж версіямі "Танах"

3 байты выдалена ,  6 гадоў таму
др
clean up, replaced: га алфавіту → га алфавіта, 450 г. да н.э. → 450 г. да н.э., , → ,, літар → літр , е у → е ў (2), у у → у ў, ы у → ы using AWB
др (Робат перанёс 1 міжмоўных спасылак да аб'екта d:Q83367 на Wikidata)
др (clean up, replaced: га алфавіту → га алфавіта, 450 г. да н.э. → 450 г. да н.э., , → ,, літар → літр , е у → е ў (2), у у → у ў, ы у → ы using AWB)
[[Выява:Targum.jpg|right|thumb|320px|upright|Старонка 11 стагоддзя з тэксам Танаху]]
'''Танах''' ({{lang-he|תַּנַ "ךְ}}) - тэрмін, які выкарыстоўваецца ў [[іудаізміўдаізм]]е для канона [[яўрэйская Біблія|яўрэйскай Бібліі]]. Танах таксама вядомы як [[Масарэцкі тэкст]] або ''Мікра''. Назва ''Танах'' з'яўляецца абрэвіятурай, створанай з пачатковых літар яўрэйскага алфавітуалфавіта з трох традыцыйных падраздзяленняў Масарэцкага тэксту: [[Тора|Торы]] ("вучэння", таксама вядомай як [[Пяцікніжжа Майсеевае]]), Невеім ("Прарокі") і Кетувім ("Пісанне"). Назва "Мікра" ({{lang-he|מקרא}}), што азначае "''тое, што чытаюць''", з'яўляецца альтэрнатывай яўрэйскім тэрмінам Танаху. Кнігі Танаху былі перададзеныя згодна з вуснай традыцыяй, якая перадавалася ад пакалення да пакалення, і якая называюцца [[Вусная Тора|Вуснай Торай]].
 
==Гісторыя==
Згодна з [[Талмуд]]у, большая частка зместа Танаха была складзена "[[Мужы Вялікага Сіноду|Мужамі Вялікага Сіноду]]" каля [[450 да н.э.|450 г. да н.э.]], і з таго часу застаецца нязменным. Сучасныя навукоўцы лічаць, што працэс кананізацыі Танаха быў завершаны паміж 200 да н.э. і 200 н.э.
 
У яўрэйскім тэксце першапачаткова [[зычныя]] былі напісаны з некаторым дадаткам [[галосныя|галосных]] літар. У пачатку сярэдніх стагоддзяў навукоўцы вядомыя як [[Масарэты]] створылі адзіную фармалізаваную сістэму гучання. Гэта было зроблена галоўным чынам [[Аарон бен Мошэ бен Ашэр|Ааронам бен Мошэ бен Ашэрам]], у [[Ціберыйцы|Ціберыйскай]] школе, на аснове вуснай традыцыі для чытання Танах, адсюль і назва [[Ціберыйскае гучанне]]. Яна таксама ўключала некаторыя з [[БэнБен Нафталі]] і вавілонскіх інавацый. Нягледзячы на ​​параўнальна позні працэс кадыфікацыі, некаторыя традыцыйныя крыніцы і некаторыя артадаксальныя яўрэі лічаць, што вымаўленне ірэчытатывы выцякаюць з адкрыцця на [[Сінай|Сінаі]], так як немагчыма, каб прачытаць арыгінальны тэкст без вымаўлення і рэчытатываў паўз. Спалучэнне тэксту ({{lang-he|מקרא}} мікра), вымаўлення ({{lang-he|ניקוד}} niqqud) і рэчытатываў ({{lang-he|טעמים}}Amim) даюць магчымасць чытачу зразумець і просты сэнс, а таксама нюансы уў сказе уў патоку тэксту.
Згодна з [[Талмуд]]у, большая частка зместа Танаха была складзена "[[Мужы Вялікага Сіноду|Мужамі Вялікага Сіноду]]" каля 450 г. да н.э., і з таго часу застаецца нязменным. Сучасныя навукоўцы лічаць, што працэс кананізацыі Танаха быў завершаны паміж 200 да н.э. і 200 н.э.
 
У яўрэйскім тэксце першапачаткова [[зычныя]] былі напісаны з некаторым дадаткам [[галосныя|галосных]] літар. У пачатку сярэдніх стагоддзяў навукоўцы вядомыя як [[Масарэты]] створылі адзіную фармалізаваную сістэму гучання. Гэта было зроблена галоўным чынам [[Аарон бен Мошэ бен Ашэр|Ааронам бен Мошэ бен Ашэрам]], у [[Ціберыйцы|Ціберыйскай]] школе, на аснове вуснай традыцыі для чытання Танах, адсюль і назва [[Ціберыйскае гучанне]]. Яна таксама ўключала некаторыя з [[Бэн Нафталі]] і вавілонскіх інавацый. Нягледзячы на ​​параўнальна позні працэс кадыфікацыі, некаторыя традыцыйныя крыніцы і некаторыя артадаксальныя яўрэі лічаць, што вымаўленне ірэчытатывы выцякаюць з адкрыцця на [[Сінай|Сінаі]], так як немагчыма, каб прачытаць арыгінальны тэкст без вымаўлення і рэчытатываў паўз. Спалучэнне тэксту ({{lang-he|מקרא}} мікра), вымаўлення ({{lang-he|ניקוד}} niqqud) і рэчытатываў ({{lang-he|טעמים}}Amim) даюць магчымасць чытачу зразумець і просты сэнс, а таксама нюансы у сказе у патоку тэксту.
==Тэрміналогія==
Танах складаецца з трох частак, гэты падзел добра адлюстраванны ў [[равіністычная літаратура|равіністычнай літаратуры]]. Аднак на працягу гэтага перыяду тэрмін "Танах" не выкарыстоўвалася. Замест гэтага, выкарыстоўвалася назва Мікра ({{lang-he|מקרא}}, што азначае «чытанне» або «тое, што чытаюць"), таму што біблейскія тэксты чыталіся публічна. Мікра па-ранейшаму выкарыстоўваецца на [[іўрыт|іўрыце]] і па сёнашні дзень, разам з Танахах, для абазначэння яўрэйскіх пісанняў.
 
Танах складаецца з трох частак, гэты падзел добра адлюстраванны ў [[равіністычная літаратура|равіністычнай літаратуры]]. Аднак на працягу гэтага перыяду тэрмін "Танах" не выкарыстоўвалася. Замест гэтага, выкарыстоўвалася назва Мікра ({{lang-he|מקרא}}, што азначае «чытанне» або «тое, што чытаюць"), таму што біблейскія тэксты чыталіся публічна. Мікра па-ранейшаму выкарыстоўваецца на [[іўрыт|іўрыце]] і па сёнашні дзень, разам з Танахах, для абазначэння яўрэйскіх пісанняў.
 
==Кнігі Танаху==
 
===Тора===
Тора ({{lang-he|תּוֹרָה}} літэральна вучэнне) складаецца з пяці кніг, якія агульнавядомыя пад назвай "Пяць кнігаўкніг Майсея". Друкаваныя версіі Торы часта называюць "пяць пяцічастак Торы".
 
У [[іўрыт|яўрэйскай мове]] пяць кніг Торы называюцца па пяці вядомых словах у кожнай з кніг. Ніжэй дадзены назвы на яўрэйскай мове з перакладам на беларускую:
1. (בְּרֵאשִׁית) - Быцце
 
2. (שמות) - Выхад
 
3. (ויקרא) - Левіт
5. (דְּבָרִים) - Другі Закон
===Невеім (Прарокі)===
Частка Невеім ({{lang-he|נְבִיאִים}}, "Прарокі") складаецца з васьмі кніг.Гэты падзел уключае кнігі, якія падпадаюць у перыяд, пачынаючы з уваходу Ізраіля ў [[Зямля Ізраіля|Зямлю запаветную]] да часоў [[Вавілонскае заваяванне|Вавілонскага заваявання]], гэта значыць "перыяд прарокаў". У Невеім, аднак, не уваходзяцьўваходзяць Хронікі, якія апісваюць дадзены перыяд, а таксама кніга Руфі, якая таксама была напісана ў дадзеную эпоху. Невеім часта дзеляць на Ранніх прарокаў (נביאים ראשונים), у якіх тэкст больш гістарычны, а таксама Пазнейшых прарокаў (נביאים אחרונים), якія змяшчаюць больш павучальных прароцтваў.
6. (יְהוֹשֻעַ) - Ісуса
 
11. (יִרְמְיָהוּ) - Ярэмія
 
12. (יְחֶזְקֵיאל) - ЕзэкіільЕзекііль
 
13. Дванаццаць прарокаў (תרי עשר):
м. (מַלְאָכִי) - Малахія
===Кетувім===
Кетувім (כְּתוּבִים, "Пісанні") таксама вядомы на грэчаскай назве "Хагіяграфія" і складаецца з адзінаццаці кніг. У гэтуюгэту частку уваходзяцьўваходзяць усе астатнія кнігі. Кетувім часта дзеліцца на катэгорыі: "Кнігі ісціны" (ספרי אמת), куды ўваходзяць ПсальмыПсалмы, ВыслоўіПрытчы і кніга Ёва (яўрэйскія назвы гэтых трох кніг ўтвараюцьутвараюць іўрыце слова "ісціна", як акраверш, і ўсе тры кнігі маюць унікальныя рэчытатывы), "Кнігі мудрасці" (сюды ўваходзяць кнігі Ёва, Эклезіяста, ВыслоўіПрытчы), "Паэтычныя кнігі", якія складаюцца з Псальмаў Псалмаў, Плачу Ераміі і Песня Песняй, а таксама "Гістарычныя кнігі", куды ўваходзяць Ездры-НеемііНеяміі і Хронікі.
 
14. (תהלים) - ПсальмыПсалмы
 
15. (משלי) - ВыслоўіПрытчы
 
16. (אִיּוֹב) - Ёва
22. (דָּנִיֵּאל) - Данііл
 
23. (עזרא ונחמיה) - Ездра-НееміяНеямія
 
24. (דברי הימים) - Хронікі (I і II)
 
[[Катэгорыя:Рэлігія]]
[[Катэгорыя:ІудаізмІўдаізм]]
[[Катэгорыя:Біблія]]
164 544

праўкі