Першая чвэрць: Розніца паміж версіямі

др
няма тлумачэння праўкі
др (Artificial123 перанёс старонку Першая чвэрць у Першая кварта: Доказ http://by-mova.livejournal.com/1171550.html)
дрНяма тлумачэння праўкі
[[Файл:Half Waxed Moon.jpg|міні|Месяц у першай чвэрцікварце.]]
[[Файл:Mond Grafik.svg|міні|Лічбай 3 на схеме абазначана першая чвэрцькварта.]]
 
'''Першая чвэрцькварта''' — [[Фазы Месяца|фаза Месяца]], пры якой асветленая роўна палова бачнай яе часткі, прычым, у адрозненне ад [[апошняя чвэрцькварта|апошняй чвэрцікварты]], доля асветленай часткі ў гэты момант павялічваецца (гэта значыць [[Месяц, спадарожнік Зямлі|Месяц]] рухаецца ад [[маладзік]]а да [[Поўня|поўні]]). У гэтай фазе Месяц знаходзіцца ва ўсходняй [[Квадратура, астраномія|квадратуры]], г. зн. вуглавая адлегласць Месяца ад [[Сонца]] роўная 90°. Пры гэтым Месяц знаходзіцца на ўсход ад Сонца, і асветленая заходняя частка бачнага боку Месяца.
 
Зблізку [[экватар]]а [[Зямля (планета)|Зямлі]] Месяц у першай чвэрцікварце ўзыходзіць прыкладна апоўдні, а заходзіць прыкладна апоўначы; ў іншых частках зямнога шара моманты усходу і заходу Месяца залежаць ад [[Пара года|пары года]], але ва ўсіх выпадках Месяц у першай чвэрцікварце ўзыходзіць прыблізна праз 6 гадзін пасля ўзыходу Сонца і заходзіць прыкладна праз 6 гадзін пасля заходу Сонца; такім чынам, Месяц у першай чвэрцікварце бачны вечарам і ў пачатку ночы<ref> Аднак у околополярныхкаляпалярных абласцях Зямлі Месяц на працягу сутак можа быць не бачны наогул альбо бачны ўвесь час, у залежнасці ад пары года.</ref>. Верхняя кульмінацыя Месяца ў першай чвэрцікварце адбываецца каля 18 гадзін па мясцовым часе, ніжняя кульмінацыя — каля 6 гадзін раніцы. Месяц у першай чвэрцікварце ўзыходзіць і заходзіць асветленым (заходнім) паўшар'ем наперад. [[Тэрмінатар, астраномія|Тэрмінатар]] для зямнога назіральніка ў час першай і апошняй чвэрцікварце прадстаўляецца прамой лініяй, якая дыяметральна падзяляе дыск Месяца.
 
Для назіральніка, які знаходзіцца ў Паўночным паўшар'і Зямлі, у першай чвэрцікварце асветленая правая палова Месяца, а ў Паўднёвым — левая. Бачная [[зорная велічыня]] Месяца пры гэтым роўная -9<sup>m</sup> (гэта ярчэй, чым у апошняй чвэрцікварце, так як у заходняй палове Месяца менш [[Месяцовае мора|мораў]], чым ва ўсходняй, калі занядбаць [[рэфракцыя]]й). Асветленасці, стваранай Месяцам ў першай чвэрцікварце, ужо дастаткова, каб прадметы на Зямлі адкідвалі цені, але гэтыя цені недакладныя.
 
У рымскім календары на дзень першай чвэрцікварце Месяца першапачаткова прыпадалі Ноны дадзенага месяца (5 ці 7 дзень пасля календ).
 
Амплітуда прыліваў і адліваў ў моманты першай і апошняй чвэрцікварце мінімальная (квадратурныя прылівы), паколькі прыліўныя хвалі ад Месяца і Сонца ў гэты час знаходзяцца ў проціфазе.
 
Падчас першай чвэрцікварце Месяц рухаецца за Зямлёй ў арбітальным руху пары Зямля-Месяц па арбіце вакол Сонца, адстаючы прыкладна на 400 тыс. км (радыус [[Арбіта Месяца|месяцовай арбіты]]).<ref name=gusev>Е. Б. Гусев. Качественные задачи по астрономии. — Рязанский государственный педагогический университет им. С. А. Есенина, 1996. — [http://www.astronet.ru/db/msg/1179964/node22.html 2.7. Луна.]</ref> У гэты час для назіральніка, які знаходзіцца на Месяцы, Зямля будзе бачная ў апошняй чвэрцікварце, паколькі фазы планеты і спадарожніка заўсёды супрацьлеглыя (маладзік адпавядае «поўні» для Зямлі і г. д.)<ref name=gusev/>.
 
{{зноскі}}
35 567

правак