Розніца паміж версіямі "Рыгор Іванавіч Катоўскі"

няма тлумачэння праўкі
др (параметры шаблона Бібліяінфармацыя перенесены на Викиданные)
{{фарматаванне}}[[File:Kotovsky.jpg{{цёзкі|thumb|250px|right|Рыгор Іванавіч Катоўскі]]}}
{{Ваенны дзеяч
|імя = Рыгор Іванавіч Катоўскі
|арыгінал імя =
|дата нараджэння = 24.06.1881
|дата смерці = 6.08.1925
|месца нараджэння = сяло {{Месца нараджэння|Ганчэшты|у Хынчештах}}, <br /> {{Месца нараджэння|Бесарабская губерня|у Бесарабіі}}, <br /> [[Расійская імперыя]] <br /> (цяпер горад [[Хынчэшты]], <br /> [[Малдова]])
|месца смерці = [[Чарнаморскае, Адэская вобласць|саўгас Чабанка]], <br /> {{Месца смерці|Адэская вобласць|у Адэскай вобласці}}, <br /> [[Украінская ССР]], [[СССР]]
|выява = Kotovsky.jpg
|шырыня = 200px
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = {{сцягафікацыя|Расійская імперыя}} <br /> {{сцягафікацыя|РСФСР|1918}} ([[УССР]]) <br /> {{Сцягафікацыя|СССР}}
|гады службы = {{Сцяг Расіі}} [[1917]] <br /> {{Сцяг|РСФСР|1918}} [[1918]]—[[1922]] <br /> {{Сцяг СССР}} [[1923]]—[[1925]]
|чын = {{Сцяг Расіі}} [[прапаршчык]]
|род войскаў = [[Кавалерыя]]
|камандаваў = {{Сцяг|РСФСР|1918}} [[17-я кавалерыйская дывізія Чырвонага казацтва]] <br />
{{Сцяг СССР}} [[2-гі кавалерыйскі корпус]]
|частка =
|бітвы = [[Першая сусветная вайна]] <br /> [[Грамадзянская вайна ў Расіі|Грамадзянская вайна]]
|узнагароды =
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}-
{{!}} {{Георгіеўскі крыж 4 ступені}}
{{!}}-
{{!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!}}{{!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!}}{{!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}}
{{!}}}
'''[[Ганаровая рэвалюцыйная зброя]]'''
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}
'''Рыгор Іванавіч Катоўскі''' ({{ДН|12|6|1881}} — {{ДС|6|8|1925}}) — савецкі ваенны і палітычны дзеяч, удзельнік Грамадзянскай вайны. Член Саюзнага, Украінскага і Малдаўскага ЦВК. Член Рэўваенсавета СССР. Бацька расійскага вучонага індолага Рыгора Рыгоравіча Катоўскага. Загінуў пры нявысветленых абставінах.
 
== Біяграфія ==
* Рыгор Катоўскага нарадзіўся 12 (24) чэрвеня 1881 г. ў сяле Ганчешты (цяпер горад Хынчешты ў [[Малдова|Малдавіі]]), у сям'і завадскога механіка. Акрамя яго, у бацькоў было яшчэ пяць дзяцей. Бацька Катоўскага быў з [[Каталіцтва|каталікоў]], абруселы [[Праваслаўе|праваслаўны]] [[Палякі|паляк]], маці — [[Рускія|руская]]. Па бацькаўскай лініі Рыгор Катоўскага адбываўся з старадаўняга польскага [[Шляхта|шляхетнага]] роду, які валодаў маёнткам у Камянец-Падольскай губерні. Дзед Катоўскага за сувязі з удзельнікамі польскага нацыянальнага руху быў датэрмінова звольнены ў адстаўку са службы. Пазней ён згалеў, і бацька Рыгора Катоўскага, інжынер-механік па адукацыі, вымушаны быў пераехаць да [[Малдова|Бесарабіі]] і перайсці ў [[Мяшчане|мяшчанскае]] [[саслоўе]]. Па ўспамінах самога Катоўскага, у дзяцінстве ён любіў спорт і авантурныя раманы. З дзяцінства адрозніваўся атлетычных складаннем і меў задаткі лідара. Пакутаваў логанеўрозам (заіканне). У два гады Катоўскага страціў маці, а ў шаснаццаць — бацька. Клопат аб выхаванні Грышы ўзяла на сябе яго хросная маці Сафія Шаль, маладая ўдава, дачка інжынера, [[Бельгія|бельгійскага]] падданага, які працаваў па суседстве і быў сябрам бацькі хлопчыка, і хрэсны — памешчык Манук-Бей. Манук-Бей дапамог юнаку паступіць у Кукурузенскае [[Сельская гаспадарка|сельскагаспадарчае]] вучылішча і аплаціў увесь пансіён. У вучылішча Рыгор асабліва старанна вывучаў аграномы і [[Нямецкая мова|нямецкую мову]], так як Манук-Бей абяцаў накіраваць яго на «данавучанне» у [[Германія|Германію]] на Вышэйшай адукацыі ([[Сельская гаспадарка|сельскагаспадарчыя]] курсы). Надзеі гэтыя не апраўдаліся з-за смерці Манук-Бея ў [[1902]] годзе.
 
* У студзені [[1918]] г. Катоўскі ўзначальваў атрад, якая прыкрывала адыход бальшавікоў з [[Горад Кішынёў|Кішынёва]]. У студзені-сакавіку 1918 г. камандаваў кавалерыйскай групай у [[Горад Ціраспаль|Ціраспальскім]] атрадзе. У сакавіку 1918 г. [[Горад Адэса|Адэская]] Савецкая Рэспубліка была ліквідавана аўстра-германскімі войскамі, якія ўвайшлі на Украіну пасля зняволенага [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Цэнтральнай Радай]] [[Брэсцкі мір|сепаратнага міру]]. Атрад Катоўскага быў распушчаны. Сам Катоўскага перайшоў на нелегальнае становішча. З сходам аўстра-германскіх войскаў, 19 красавіка [[1919]] г. Катоўскі атрымлівае ад [[Горад Адэса|Адэскага]] камісарыята прызначэнне на пасаду кіраўніка ваеннага камісарыята ў г. Авідзіёпаль. У ліпені 1919 г. назначаны камандзірам 2-й брыгады 45-й стралковай [[Дывізія|дывізіі]] (брыгада была створана на аснове [[Прыднястроўе|прыднястроўскага]] [[Полк|палка]]). У лістападзе 1919 г. Катоўскі злёг з [[Пнеўманія|запаленнем лёгкіх]]. З студзені [[1920]] г. камандаваў [[Кавалерыя|кавалерыйскай]] брыгадай 45-й стралковай дывізіі, ваюючы ў ​​[[Украіна|Украіне]] і на савецка-польскім фронце. У красавіку 1920 г. ўступіў у [[Камуністычная партыя Савецкага Саюза|РКП(б)]]. З снежня 1920 г. Катоўскі — начальнік 17-й кавалерыйскай дывізіі. У [[1921]] г. камандаваў кавалерыйскімі часткамі, у тым ліку душачы паўстання «махновцав», «антоновцав» і «петлюровцав». У верасні 1921 г. Катоўскага прызначаюць начальнікам 9-й кавалерыйскай дывізіі, у кастрычніку 1922 г. — камандзірам 2-га кавалерыйскага корпуса. У г. Ціраспалі ў 1920—1921 гадах у будынку былой гасцініцы «Парыж» размяшчалася [[штаб-кватэра]] Катоўскага (цяпер — штаб-[[музей]]). Там жа, паводле легенды, Катоўскага адсвяткаваў сваё [[Шлюб|вяселле]]. Улетку [[1925]] г. наркам Фрунзэ прызначае Катоўскага сваім намеснікам. Уступіць у пасаду Рыгор Іванавіч Катоўскі не паспеў.
[[File:Grob Kotovskogo.jpg|thumb|150px|right|У Маўзалеі Катоўскага (труна з целам камкора)]]
* Катоўскі быў застрэлены 6 Жніўня 1925 г. падчас адпачынку ў саўгасе «Чебанка» (на [[Чорнае мора|чарнаморскім]] узбярэжжы ў 30 км ад [[Горад Адэса|г. Адэсы]]) Мэерам Зайдерам па мянушцы «Майорік», былым у [[1919]] г. ад'ютантам крымінальнага аўтарытэту і агента дзяржаўнай спецслужбы «Мішкі Япончіка». Па «іншай версіі», Зайдер не меў дачынення да «вайсковай службы» і не быў ад'ютантам «крымінальнага аўтарытэта» Адэсы, а быў былым уладальнікам адэскага «публічнага дома». Дакументы па справе аб забойстве Катоўскага знаходзіцца ў расійскіх спецхранах (КДБ СССР) пад грыфам «зусім сакрэтна». Пасля забойства Катоўскага Мэер Зайдер не хаваўся ад следства і адразу заявіў аб здзейсненым свайго злачынства. У жніўні [[1926]] г. забойца быў асуджаны да 10 гадоў зняволення. Знаходзячыся ў зняволенні, практычна адразу ж атрымаў прывілей — стаў начальнікам турэмнага клуба і атрымаў права вольнага выхаду ў горад з турмы. У [[1928]] г. Зайдер быў вызвалены з фармулёўкай «За прыкладныя паводзіны». Працаваў счэпшчыкам на жалезнай дарозе. Восенню [[1930]] г. быў забіты трыма ветэранамі дывізіі Катоўскага. У даследчыкаў ёсць падставы меркаваць, што ўсе «кампетэнтныя органы» размяшчалі інфармацыяй пра падрыхтоўку злачынства Зайдера. Забойства Катоўскага было выгадна канкурэнту ў дзяржаўнай улады (у інтрыгах [[Горад Масква|Масквы]]). Забойцаў Зайдера дзяржаўная ўлада асудзіць не асмелілася. Легендарнаму камкору савецкай уладай былі ўладкаваныя пышныя пахаванне, параўнальныя па пампезнасці з пахаваннем [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. І. Леніна]]. Цела прыбыла на адэскі вакзал урачыста, акружанае ганаровай вартай, труна танула ў колерах і вянках. У калоннай зале «окр.іспал.кома» да труны адкрылі «шырокі доступ усім працоўным». І Адэса прыспусціла жалобныя сцягі. У гарадах раскватаравання 2-га коннага корпуса далі салют з 20 гармат. 11 жніўня 1925 г. спецыяльны жалобны цягнік даставіў труну з целам Катоўскага ў Бірзулу. На пахаванне Катоўскага ў Бірзулу прыбылі вядомыя ваенныя лідары [[Сямён Міхайлавіч Будзённы|С. М. Будзённы]] і А. І. Ягораў, з [[Горад Кіеў|Кіева]] прыбылі камандуючыя войскамі Украінскай ваеннай акругі [[Іона Эмануілавіч Якір|І. Э. Якір]] і адзін з кіраўнікоў украінскага ўрада — А. І. Буценко.
 
* Катоўскі быў застрэлены 6 Жніўняжніўня 1925 г. падчас адпачынку ў саўгасе «Чебанка» (на [[Чорнае мора|чарнаморскім]] узбярэжжы ў 30 км ад [[Горад Адэса|г. Адэсы]]) Мэерам Зайдерам па мянушцы «Майорік», былым у [[1919]] г. ад'ютантам крымінальнага аўтарытэту і агента дзяржаўнай спецслужбы «Мішкі Япончіка». Па «іншай версіі», Зайдер не меў дачынення да «вайсковай службы» і не быў ад'ютантам «крымінальнага аўтарытэта» Адэсы, а быў былым уладальнікам адэскага «публічнага дома». Дакументы па справе аб забойстве Катоўскага знаходзіцца ў расійскіх спецхранах (КДБ СССР) пад грыфам «зусім сакрэтна». Пасля забойства Катоўскага Мэер Зайдер не хаваўся ад следства і адразу заявіў аб здзейсненым свайго злачынства. У жніўні [[1926]] г. забойца быў асуджаны да 10 гадоў зняволення. Знаходзячыся ў зняволенні, практычна адразу ж атрымаў прывілей — стаў начальнікам турэмнага клуба і атрымаў права вольнага выхаду ў горад з турмы. У [[1928]] г. Зайдер быў вызвалены з фармулёўкай «За прыкладныя паводзіны». Працаваў счэпшчыкам на жалезнай дарозе. Восенню [[1930]] г. быў забіты трыма ветэранамі дывізіі Катоўскага. У даследчыкаў ёсць падставы меркаваць, што ўсе «кампетэнтныя органы» размяшчалі інфармацыяй пра падрыхтоўку злачынства Зайдера. Забойства Катоўскага было выгадна канкурэнту ў дзяржаўнай улады (у інтрыгах [[Горад Масква|Масквы]]). Забойцаў Зайдера дзяржаўная ўлада асудзіць не асмелілася. Легендарнаму камкору савецкай уладай былі ўладкаваныя пышныя пахаванне, параўнальныя па пампезнасці з пахаваннем [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. І. Леніна]]. Цела прыбыла на адэскі вакзал урачыста, акружанае ганаровай вартай, труна танула ў колерах і вянках. У калоннай зале «окр.іспал.кома» да труны адкрылі «шырокі доступ усім працоўным». І Адэса прыспусціла жалобныя сцягі. У гарадах раскватаравання 2-га коннага корпуса далі салют з 20 гармат. 11 жніўня 1925 г. спецыяльны жалобны цягнік даставіў труну з целам Катоўскага ў Бірзулу. На пахаванне Катоўскага ў Бірзулу прыбылі вядомыя ваенныя лідары [[Сямён Міхайлавіч Будзённы|С. М. Будзённы]] і А. І. Ягораў, з [[Горад Кіеў|Кіева]] прыбылі камандуючыя войскамі Украінскай ваеннай акругі [[Іона Эмануілавіч Якір|І. Э. Якір]] і адзін з кіраўнікоў украінскага ўрада — А. І. Буценко.
* Катоўскага ўзнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга і Ганаровым рэвалюцыйным зброяй — інкруставанай кавалерыйскай шашкай. У памяць аб ім названы вуліцы, створаны фільмы, пабудаваныя помнікі г.д..
 
* Катоўскага ўзнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга і Ганаровым рэвалюцыйным зброяй — інкруставанай кавалерыйскай шашкай. У памяць аб ім названы вуліцы, створаны фільмы, пабудаваныя помнікі г.д..
 
== Літаратура ==
{{Бібліяінфармацыя}}
 
[[Катэгорыя:Постаці СССРКішынёва]]
[[Катэгорыя:Постаці Адэсы]]
[[Катэгорыя:Постаці Балты]]
[[Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Малдовы]]
[[Катэгорыя:Военачальнікі СССР]]
[[Катэгорыя:Военачальнікі Украіны]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]]
[[Катэгорыя:Кавалеры знака ордэна Святога Георгія]]
[[Катэгорыя:Узнагароджаныя ганаровай рэвалюцыйнай зброяй]]
[[Катэгорыя:Забітыя палітыкі]]
[[Катэгорыя:Анархісты Расіі]]
[[Катэгорыя:Члены КПСС]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Катоўску]]
[[Катэгорыя:Прысуджаныя да смяротнага пакарання смерцю]]
[[Катэгорыя:Злачынцы Расійскай імперыі]]