Беларускае навуковае таварыства (1918): Розніца паміж версіямі

[дагледжаная версія][дагледжаная версія]
Змесціва выдалена Змесціва дададзена
Няма тлумачэння праўкі
Няма тлумачэння праўкі
Радок 6:
Германскія акупацыйныя ўлады [[23 студзеня]] 1918 г. далі дазвол на адкрыццё БНТ і зацвердзілі яго Статут, бо разлічвалі на практычную дапамогу таварыства нямецкім вучоным у іх даследаваннях па беларусазнаўству і на заваяванне даверу з боку беларускай інтэлігенцыі.
 
Аб заснаванні БНТ было абвешчана [[26 студзеня]] [[1918]] г. на Беларускай канферэнцыі ў Вільні<ref>Гадавік Беларускага Навуковага Таварыства. Кн. 1. — Вільня, 1933. — С. 5.</ref>. Паводле Статута, БНТ мела права ствараць і ўтрымліваць на свой кошт [[музей|музеі]], бібліяттэкі[[бібліятэка|бібліятэкі]], навуковыя ўстановы, наладжваць выстаўкі, экскурсіі, лекцыі, курсы, сходы праводзіць конкурсы, займацца выдавецкай справай<ref>Цэнтральная навуковая бібліятэка НАН Беларусі. Аддзелд рэдкіх кніг і рукапісаў (далей ЦНБ НАНБ). Ф. 23. воп. 1. спр. 67. арк. 2; Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва (далей — БДАМЛіМ). Ф. 3. воп. 1. спр. 3. арк. 2; НАцыянальны архіў Рэспублікі Беларусь (далей — НАРБ). Ф. 883. воп. 1. спр. 25. арк. 6—12.</ref>.
 
 
Сярод заснавальнікаў БНТ былі [[В. Ластоўскі]], [[А. Луцкевіч]], [[І. Луцкевіч]], [[В. Святаполк-Мірскі]], [[Я. Станкевіч]], [[Уладзіслаў Талочка|У. Талочка]] і інш. У пачатку дзейнасці БНТ засяродзілася на выпрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі, праблемах перакладу на [[беларуская мова|беларускую мову]] педагагічнай і метадычнай літаратуры. Пры таварыстве былі арганізаваны Беларускі музей імя І. Луцкевіча і бібліятэка, аснову якой склаў кнігазбор Б. Даніловіча. Дзейнічалі гістарычная, літаратурна-мастацкая і краязнаўча-экскурсійная секцыі. На пасяджэннях члены БНТ выстуалі з дакладамі і паведамленнямі па гісторыі, літаратуры, мове, фальклоры і этнаграфіі Беларусі. У 1925 таварыства правяло святкаванне 400-годдзя беларускага кнігадрукавання, у 1929 — 400-годдзя [[Статут ВКЛ, 1529|Статута ВКЛ 1529]] і інш. БНТ выдала навуковыя зборнікі «Гадавік Беларускага навуковага таварыства ў Вільні» (1933), «Запісы Беларускага навуковага таварыства» (1938), кнігу [[А. Станкевіч]]а «Доктар Францыск Скарына — першы друкар беларускі, 1525—1925» (1925) і інш. Частка навуковых прац і паведамленняў пра дзейнасць БНТ змешчана на старонках часопісаў [[Калоссе (1935)|«Калоссе»]], «[[Нёман, часопіс|Нёман]]», «[[Шлях моладзі (1929)|Шлях моладзі]]».
 
На працягу існавання Беларускага навуковага таварыства склад яго мяняўся. Адны члены эмігравалі ў [[БССР]] ([[Г. Багдановіч]], [[М. Гарэцкі]], [[А. Грыневіч]], [[І. Дварчанін]], [[М. Кахновіч]], [[С. Рак-Міхайлоўскі]], [[А. Смоліч]], С. Чыжэўскі), іншыя ўключаліся ў палітычную дзейнасць, былі арыштаваныя польскімі ўладамі ([[Я. Лагіновіч]], [[Б. Тарашкевіч]] і інш.). Таварыства папаўнялася, асабліва ў 1930-я г., творчай моладдзю з [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага]] і [[Пражскі ўніверсітэт|Пражскага ўніверсітэтаў]]. У канцы 1920-х — пачатку 1930-х г. у БНТ прыйшлі [[В. Грышкевіч]], [[Мікола Ільяшэвіч|М. Ільяшэвіч]], [[Б. Кіт]], [[М. Пецюкевіч]], [[Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч|С. Станкевіч]], [[М. Чарнецкі]], [[М. Шкялёнак]], [[Р. Шырма]] і інш. Пастаянна ў рабоце таварыства ўдзельнічалі [[А. Луцкевіч]], [[С. Паўловіч]], [[У. Самойла]], [[А. Станкевіч]], [[А. Трэпка]]; з перапынкамі — [[В. Багдановіч]], [[А. Більдзюкевіч]], [[Э. Будзька]], [[Л. Дубейкаўскі]], [[Г. Душэўская]], [[Р. Зямкевіч]], [[В. Іваноўскі]], [[М. Касцевіч]], [[І. Катовіч]], [[Б. Пліс]], [[А. Сакалова]], [[Я. Салавей]], [[Ф. Умястоўскі]], [[Л. Чарняўская]], [[К. Шафнагель]] і інш.
 
БНТ спыніла сваю дзейнасць пасля [[Уз'яднанне Заходняй Беларусі з БССР|далучэння Заходняй Беларусі да БССР]].