Розніца паміж версіямі "Канфуцый"

2 168 байтаў дададзена ,  6 гадоў таму
няма тлумачэння праўкі
др (параметры шаблона Бібліяінфармацыя перенесены на Викиданные)
[[Выява:Confucius 02.gif|thumb|140px|Канфуцый]]
 
'''Канфу́цый''' (Кун Фуцы, [[Пін'ін|пін.]] Kongfuzi, [[Уэйда-Джайлза раманізацыя|У-Дж.]] K'ung-fu-tzu, [[Кітайская мова|па-кітайску:]] 孔子), '''майстар Канг'''  — кітайскі філосаф, [[Культ|культавая]] постаць кітайскай культуры, заснавальнік [[канфуцыянства]]. Лічыцца, што Канфуцый жыў паміж [[551 да н.э.|551]] і [[479 да н.э.]]. Канфуцый нарадзіўся ў горадзе [[Цюфу]] кітайскага [[княства Лу]] (кіт. 鲁) пад імем Кун Цю.
У дзесяць гадоў юнак Канфуцый стаў сіратой.
 
Лічыцца, што Канфуцый жыў паміж [[551 да н.э.|551]] і [[479 да н.э.]]. Канфуцый нарадзіўся ў горадзе [[Цюфу]] кітайскага [[княства Лу]] (кіт. 鲁) пад імем Кун Цю. У дзесяць гадоў юнак Канфуцый стаў сіратой.
Канфуцый заснаваў школу [[Філасофія|фiласофіі]], у цэнтры яго вучэння знаxодзiцца '''парадак''', дасягнуць якога можна, стаўшы высокамаральным мужам (цзюнцзы, 君子). Вучэнне Канфуцыя закранае рэлiгійны, фiласофскi i грамадска-палiтычны светапогляды, прычым у грамадскай i палiтычнай этыцы на пярэдні план выступаюць нормы паводзін.
 
Канфуцый заснаваў школу [[Філасофія|фiласофіі]], у цэнтры яго вучэння знаxодзiцца '''парадак''', дасягнуць якога можна, стаўшы высокамаральным мужам (цзюнцзы, 君子). ВучэннеУ Канфуцыя60-гадовым закранаеузросце рэлiгійны,Канфуцый фiласофскiвяртаецца дамоў i грамадска-палiтычнысістэматызуе светапогляды, прычым у грамадскай iлiтаратурную палiтычнайкрыніцу этыцымiнулага на пярэдні[[Шы планЦзынь]] выступаюць(Кнiгу нормыПесняў паводзін詩經).
Найбуйнейшы ўплыў на стварэнне заходняй гуманiтарнай гiсторыi склаў яго твор [[Луньюй]] ("Гутаркі і суджэнні", 论语). Гэты твор разглядае i тлумачыць чатыры фундаментальныя паняццi яго вучэння: '''[[гуманнасць]]''' (仁 Жэн), '''[[справядлівасць]]''' (義 Йi), '''[[шанаванне бацькоў]]''' (孝 Сяо) i '''[[рытуал]]''' (禮 Лi).
 
Вучэнне Канфуцыя закранае рэлiгійны, фiласофскi i грамадска-палiтычны светапогляды, прычым у грамадскай i палiтычнай этыцы на пярэдні план выступаюць нормы паводзін. Чатыры фундаментальныя паняццi яго вучэння: [[гуманнасць]] (仁 Жэнь), [[справядлівасць]] (義 Йi), [[шанаванне бацькоў]] (孝 Сяо) i [[рытуал]] (禮 Лi).
У 60-гадовым узросце Канфуцый вяртаецца дамоў i сістэматызуе лiтаратурную крыніцу мiнулага — [[Шы Цзынь]] (Кнiгу Песняў 詩經).
 
У цэнтры яго вучэння — пытанні маральных паводзін, выхавання і кіравання дзяржавай. Асноватворным прынцыпам яго этыкі з'яўляецца паняцце «жэнь» — чалавечнасць, гуманнасць, чалавекалюбства. Яно разглядалася як вышэйшы закон узаемаадносін людзей у грамадстве і сям'і. Лічылася, што дасягнуць такога стану чалавек можа шляхам пастаяннага самаўдасканалення на аснове выканання завешчаных правіл этыкі: з павагай адносіцца да старэйшых па ўзросце і грамадскім становішчы, шанаваць бацькоў, быць адданымі радзіме, любіць людзей. Дзяржаўнае кіраванне таксама павінна грунтавацца на гуманных пачатках і клопаце пра людзей. Лепшым метадам кіравання людзьмі з'яўляецца не насілле, а прыклад і перакананне. Разам з тым Канфуцый лічыў, што кожны абавязаны строга выконваць прадпісанае яму і займаць сваё месца ў грамадскай іерархіі.
== Творы ==
 
Яго павучанні, запісаныя слухачамі і паслядоўнікамі, склалі працу «Гутаркі і суджэнні» (论语, [[Луньюй]]). На працягу многіх стагоддзяў кожны адукаваны кітаец павінен быў у дзяцінстве вывучыць на памяць гэтую кнігу і кіравацца ёю ў сваім жыцці. З II ст. да н.э. [[канфуцыянства]] стала дзяржаўнай ідэалагічнай дактрынай, а ён сам быў кананізаваны і абвешчаны настаўнікам 10 тысяч пакаленняў. Яго культ афіцыйна падтрымліваўся да кітайскай буржуазнай рэвалюцыі (1911).
* [[Гутаркі і суджэнні]] (论语)
 
== Гл. таксамаЛітаратура ==
* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1998. ISBN 985-11-0108-7
 
== Гл. таксама ==
* [[Чжу Сі]]