Розніца паміж версіямі "Польская Рэспубліка (1918—1939)"

др
clean up, replaced: Юзэф → Юзаф (10) using AWB
др (clean up, replaced: га рэгіёну → га рэгіёна, (1918—1939)| → , 1918—1939|, а у → а ў (3), нэксія → нексія (2), ў ў → ў у (4), фармава → фармірава, ]] - using AWB)
др (clean up, replaced: Юзэф → Юзаф (10) using AWB)
|дынастыя =
|тытул_кіраўнікоў = Кіраўнік дзяржавы
|кіраўнік1 = [[ЮзэфЮзаф Пілсудскі]]
|год_кіраўніка1 = [[1918]] – [[1922]]
|тытул_кіраўнікоў2 = Прэзідэнт
{{main|Гісторыя Польшчы#Міжваенная Польшча}}
=== Пачатак ===
За сімвалічны пачатак Другой Польскай рэспублікі прынята 11 лістапада 1918, калі [[ЮзэфЮзаф Пілсудскі]] прыняў ваенную ўладу з рук Рэгентскага савета [[Каралеўства Польскае, 1916—1918|Каралеўства Польскага]]. Тры дні пазней (14 лістапада 1918 года) прыняў таксама грамадзянскую ўладу, а сам Рэгентскі савет і Часовы Народны Урад Польскай Рэспублікі вырашылі надзяліць Пілсудскага паўнамоцтвамі часовага кіраўніка.
 
У 1918 годзе [[Каралеўства Італія, 1861—1946|Італія]] была першай краінай прызнавшей незалежнасць Польшы.
* 2 лістапада — 12, 1922: Выбары ў Сейм і Сенат
* 1924: Грашовая рэформа
* 12 мая — 14, 1926: Дзяржаўны пераварот [[ЮзэфЮзаф Пілсудскі|ЮзэфаЮзафа Пілсудскага]]
* 16 лістапада 1930: Польскія заканадаўчыя выбары.
* 25 ліпеня 1932: Пакт аб ненападзе з [[СССР|Савецкім Саюзам]]
* 26 студзеня 1934 г: Пакт аб ненападзе з [[Нацысцкая Германія|Германіяй]]
* 23 красавіка 1935: Красавіцкая Канстытуцыя
* 12 мая 1935: Смерць [[ЮзэфЮзаф Пілсудскі|ЮзэфаЮзафа Пілсудскага]]
* кастрычнік 1938 г.: [[Анексія]] Заользя, Горнай Оравы, Яворыны ў Чэхаславакіі
* 31 сакавіка 1939 года: Ваенныя гарантыі ад Вялікабрытаніі і Францыі
 
== Палітычны лад ==
[[File:Pilsudski 1910 1920 LOC hec 14263 restored.jpg|thumb|right|200px|[[ЮзэфЮзаф Пілсудскі]]]]
 
Палітычны лад Польскай Рэспублікі з 1919 па 1926 гады можна ахарактарызаваць як парламенцкую дэмакратыю з прэзідэнтам, які меў абмежаваную ўладу. Парламент выбіраў яго і ён мог прызначаць Прэм'ер-міністра і ўрад з адабрэння Сейма (ніжняя палата), але распускаць Сейм ён мог толькі са згоды Сената. Больш за тое, яго магчымасць выдаваць указы была абмежавана патрабаваннем, згодна з якім указ павінны запэўніць сваімі подпісамі адпаведны міністр і Прэм'ер-міністр.
Найбуйнейшымі палітычнымі партыямі ў той час з'яўляліся Нацыянальна-дэмакратычная і іншыя правыя руху, розныя сялянскія партыі, сацыяльна-дэмакратычная партыя, а таксама палітычныя партыі нацыянальных меншасцей (галоўным чынам, яўрэяў і немцаў). Часта якое змяняецца ўрад і іншыя негатыўныя з'явы, якія атрымалі агалоску (такія, як абвінавачванні ў карупцыі) рабілі дэмакратычных палітыкаў усё меней папулярнымі. Вядомыя палітыкі гэтага перыяду былі Вінцэнты Вітос і [[Раман Дмоўскі]].
 
ЮзэфЮзаф Пілсудскі насупраць вёў у гэты час вельмі сціплае жыццё, адхінуўся ад палітыкі і займаўся напісаннем гістарычных кніг, знаходзячыся ў сябе на віле ў Сулеювке з другой жонкай і дзецьмі. Аднак пагаршэнне палітычнай абстаноўкі ў краіне і збег акалічнасцей спрыялі вяртанню Пілсудскага да ўлады, якое ён ажыццявіў падчас [[Майскі пераварот|майскага перавароту 1926 года]].
 
Пасля ваеннага перавароту 1926 фактычная ўлада ў краіне належала [[ЮзэфЮзаф Пілсудскі|ЮзэфуЮзафу Пілсудскаму]]<ref>[http://en.poland.gov.pl/Ignacy,Moscicki,(1867–1946),1971.html Ignacy Mościcki (1867–1946)] (Official promotional website of the Republic of Poland)</ref>, які займаў пасаду Ваеннага міністра, а ў 1926-1928 і 1930 гадах займаў таксама пасаду [[прэм'ер-міністр]]а. Усталяваўся аўтарытарны рэжым, які абапіраецца на войска і прыхільнікаў Пілсудскага, вядомы як «санацыя» (sanacja, «аздараўленне») - мелася на ўвазе аднаўленне маральнага здароўя грамадства. Парламенцкія выбары 1928 усё яшчэ былі свабоднымі і на іх атрымаў перамогу [[Беспартыйны блок супрацоўніцтва з урадам]], які складаўся пераважна з прыхільнікаў Пілсудскага. Наступнымі выбарамі (1930, 1935 і 1938 гадоў) маніпулявалі і пра-ўрадавыя партыі заўсёды атрымлівалі большасць у парламенце. У красавіку 1935 года была прынята новая канстытуцыя Польшчы, якая стварыла аўтарытарны рэжым.
 
Абавязкі прэзідэнта Польскай Рэспублікі з чэрвеня 1926 выконваў выбраны па рэкамендацыі Пілсудскага [[Ігнацы Масціцкі]]. Да смерці Пілсудскага ў 1935 годзе фактычна выконваў прадстаўнічую функцыю. Аднак захаваў сваю пасаду аж да савецкай акупацыі, пасля якой уцёк з краіны ў Румынію.