Розніца паміж версіямі "Уліс (касмічны апарат)"

вікіфікацыя, БелЭн
(вікіфікацыя, БелЭн)
| Сайт = http://helio.esa.int/ulysses/
}}
'''«Уліс»''' ({{lang-en|Ulysses}}) — касмічны апарат сумеснай вытворчасці [[Еўрапейскае касмічнае агенцтва|ЕКА]] і [[НАСА]], прызначаны для вывучэння [[Сонца]] і, у якасці дадатковай місіі, [[планета Юпітэр|Юпітэра]].
 
Апарат быў запушчаны ў кастрычніку [[1990]] года з касмічнага карабля [[Шатл Дыскаверы|«Дыскаверы»]] (запуск быў запланаваны на 1986, але адкладзены з-за катастрофы «Чэленджара»). У агульнай складанасці апарат прапрацаваў больш за 17 гадоў, што ў чатыры разы перавышае разліковы тэрмін эксплуатацыі. Місія апарата афіцыйна завершана з [[1 ліпеня]] [[2008]] года, па прычыне недастатковай выпрацоўкі энергіі, неабходнай для падтрымання арыентацыі апарата на Зямлю.
 
«Уліс» з'яўляецца першым апаратам, які вывучаў Сонца не толькі з плоскасці [[Экліптыка|экліптыкі]] (экватарыяльнай), але і з боку палюсоў. Гэта дазваляе пабудаваць больш дакладную мадэль усёй прастора вакол сонца.
 
== Характарыстыкі ==
Маса «Уліса» - — каля 370  кг у момант старту, у тым ліку 55  кг навуковай апаратуры. Памеры асноўнага корпуса складаюць 3,2 x3, 3x2,1 метраў, магутнасць тэрмаэлектрычнай ўстаноўкі (якая працавала на плутоніі-238) - — да 285 Вт з паступовым зніжэннем, хуткасць працы перадатчыка - — да 1024 біт / с.
 
Навуковае абсталяванне апарата забяспечвае вымярэнне характарыстык [[касмічны пыл|касмічнай пылу]], касмічных прамянёў, [[сонечны вецер|сонечнага ветру]], правядзенне плазменных эксперыментаў і магнітаметрычных вымярэнняў.
 
== Траекторыя  ==
Траекторыя палёту апарата была спраектаваны такім чынам, каб «Уліс» праляцеў міма Юпітэра. Гэта выклікана тым, што непасрэднае вывядзенне апарата на калясонечную палярную арбіту запатрабавала б занадта вялікіх выдаткаў паліва. Таму быў выкарыстаны гравітацыйны манеўр ў полі прыцягнення планеты, што дазволіла адначасна атрымаць шэраг каштоўных звестак аб Юпітэры.
 
8 лютага 1992 касмічны апарат «Уліс» прайшоў на вышыні шасці радыусаў над Юпітэрам, за кошт [[Гравітацыя|гравітацыйнага]] поля якога зрабіў пертурбацыйны манеўр для выхаду з плоскасці экліптыкі (плоскасць, у якой абарачаюцца вакол Сонца планеты), і накіраваўся спачатку да абласцей міжпланетнай плазмы з боку паўднёвага полюса Сонца (вымярэнні ў гэтых абласцях працягваліся з мая па верасень 1994 года), а затым да абласцей з боку паўночнага полюса (тут вымярэнні праводзіліся з мая па верасень 1995 г). Дадзеныя даследаванні праводзіліся ў перыяд сонечнага мінімуму.
 
Наступнае праходжанне палярных абласцей Сонца прыпала на верасень-снежань 2000  г. (паўднёвы полюс) і 2001 (паўночны полюс). Дадзенае праходжанне ўжо прыйшлося на перыяд сонечнага максімуму.
 
У сувязі з тым, што місія ў лютым 2004  г. была падоўжаная да сакавіка 2008 (а ў лістападзе 2007  г. - — да сакавіка 2009 года), у «Уліса» з'явілася магчымасць здзейсніць яшчэ адзін віток вакол Сонца. Паўднёвы полюс Уліс ужо даследаваў у лістападзе 2006  г. - — красавіку 2007  г., а з студзеня 2008 года пачаў даследаванне паўночнага полюса.
 
== Асноўныя даты ==
У ходзе місіі «Уліса» былі наступныя асноўныя падзеі:
 
* 6 кастрычніка 1990, 11:47:16 UT - — запуск апарата;
* 8 лютага 1992 года - — праходжанне гравітацыйнага поля Юпітэра і выкарыстанне яго для дадатковага паскарэння;
* 26 чэрвеня - — 5 лістапада 1994 - — першае праходжанне паўднёвага полюса Сонца;
* 13 верасня 1994  г. - — максімальная шырыня паўднёвага полюса Сонца (-80,2 °);
* 13 сакавіка 1995  г. - — першае перасячэнне плоскасці экліптыкі;
* 19 чэрвеня - — 29 верасня 1995 - — першае праходжанне паўночнага полюса Сонца;
* 31 ліпеня 1995  г. - — максімальная шырыня паўночнага полюса Сонца (80,2 °);
* 1 мая 1996  г. - — заканчэнне першараднай місіі;
* 9 мая 1998  г. - — другое перасячэнне плоскасці экліптыкі;
* 8 верасня 2000  г. - — 16 студзеня 2001  г. - — другое праходжанне паўднёвага полюса Сонца;
* 27 лістапада 2000 года - — максімальная шырыня паўднёвага полюса Сонца (-80,2 °);
* 25 мая 2001  г. - — трэцяе перасячэнне плоскасці экліптыкі;
* 3 верасня 2001 г - — 12 снежня 2001  г. - — другое праходжанне паўночнага полюса Сонца;
* 13 кастрычніка 2001 года - — максімальная шырыня паўночнага полюса Сонца (80,2 °);
* 4 лютага 2004 - — праходжанне паблізу Юпітэра;
* 14 ліпеня 2004 года - — чацвёртае перасячэнне плоскасці экліптыкі;
* 1 ліпеня 2008 - — афіцыйнае заканчэнне місіі, апарат працаздольны;
* 30 чэрвеня 2009 года - — адключэнне сілкавання бартавой радыёапаратуры.
 
== Літаратура ==
* {{кніга|загаловак=Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна|адказны=Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=2003|том=16|старонкі=222|старонак=576|isbn=985-11-0263-6 (Т. 16)|тыраж=10 000}}
 
== Спасылкі ==