Розніца паміж версіямі "Гендар"

4 230 байтаў дададзена ,  6 гадоў таму
крыніца — ru:Гендер
(крыніца — ru:Гендер)
'''Ге́ндар''' ({{lang-en|gender}}, ад {{lang-la|genus}} «род») — [[Грамадства|сацыяльная]] катэгорыя, якая вызначае асаблівасці полавых паводзін і грамадскай стратэгіі [[чалавек|асобы]].
 
== Пол і гендар ==
Паняцце ''[[гендарная роля]]'' запазычаў з граматыкі і ўвёў у навукі пра паводзіны сексолаг [[Джон Мані]], якому ў [[1955]] пры вывучэнні [[інтэрсексуальнасць|інтэрсексуальнасці]] і [[транссексуальнасць|транссексуальнасці]] трэба было размежаваць, так бы мовіць, агульнапалавыя ўласцівасці, пол як [[фенатып]], ад сексуальна-генітальных, сексуальна-эратычных і сексуальна-[[пракрэацыя|пракрэатыўных]] якасцей. Затым яно стала шырока выкарыстоўвацца [[сацыялогія|сацыёлагамі]], [[юрыспрудэнцыя|юрыстамі]] і амерыканскімі [[фемінізм|феміністкамі]].<ref name="DSP" />
 
У грамадскіх навуках і асабліва ў [[фемінізм]]е «гендар» набыў вузейшае значэнне, пазначаючы «сацыяльны пол», гэта значыць сацыяльна вызначаныя ролі, ідэнтычнасці і сферы дзейнасці мужчын і жанчын, якія залежаць не ад біялагічных палавых адрозненняў, а ад сацыяльнай арганізацыі грамадства. Цэнтральнае месца ў гендарных даследаваннях займае праблема [[сацыяльная няроўнасць|сацыяльнай няроўнасці]] мужчын і жанчын.
 
З пункту гледжання структурнай сацыялогіі, і ў поўнай адпаведнасці з традыцыяй [[Эміль Дзюркгейм|Дзюркгейма]], пол сам па сабе ёсць з'ява сацыяльная, таму выкарыстанне тэрміна «гендар» уяўляе сабой [[плеаназм]], але яго выкарыстанне заклікана падкрэсліць, што гаворка ідзе пра сацыялагічны падыход да пытання пола, калі гаворка ідзе пра шырокую дыскусію<ref name="DSP" />.
 
У краінах, дзе развіта дакументарнае пацверджанне асобы, сацыяльны пол звычайна супадае з замацаваным у дакументах полам, гэта значыць з [[пашпартны пол|пашпартным полам]], выключаючы выпадкі [[трансгендарнасць|трансгендарнасці]].
 
Звычайна ў грамадстве можна адрозніць два гендары — мужчынскі і жаночы, аднак набор гендараў бывае значна шырэйшы, у прыватнасці, у [[Тайланд]]зе адрозніваюцца пяць гендараў, уключаючы [[катой]] і два гендары [[лесбіянства|лесбіянак]], якія адрозніваюцца [[маскуліннасць]]ю і [[фемініннасць]]ю. У [[чукчы|чукчаў]] да канца XX стагоддзі адрозніваліся мужчыны-[[гетэрасексуальнасць|гетэрасексуалы]], мужчыны-гетэрасексуалы, якія насілі жаночую адзежу, мужчыны-[[гомасексуальнасць|гомасексуалы]], што насілі жаночую адзежу, жанчыны-гетэрасэксуалкі і жанчыны, якія насілі мужчынскую адзежу. Пры гэтым нашэнне адзежы магло азначаць і выкананне адпаведных сацыяльных функцый<ref>[[Аляксандр Мікалаевіч Максімаў|А. Н. Максимов]] «Превращение пола»</ref>.
 
== Гл. таксама ==