Розніца паміж версіямі "Смог"

1 байт выдалена ,  6 гадоў таму
др
няма тлумачэння праўкі
др
[[Image:SmogNY.jpg|thumb|Смог у [[Нью-Ёрк]]у, від з вяршыні [[Сусветны гандлёвы цэнтр|Сусветнага гандлёвага цэнтру]], 1988 г.]]
'''Смог''' (спалучэнне [[Англійская мова|англ.]] "smoke", [[Дым|"дым"]] і "fog", [[Туман|"туман"]]) - [[аэразоль]], які складаецца з дыму, пылу і туману. Накрывае вялікія плошчы ў буйных населеных пунктах ў выніку сістэматычнага [[Забруджванне атмасферы|забруджвання]] гарадскойгарадскога паветрыпаветра. Назіраюцца два тыпы:
 
* густы туман з дамешкам дыму альбо газавых адкідаў прамысловасці (напр. [[Лондан]])
* заслона з'едлівых [[Газ|газаў]] і аэразоляў падвышанай канцэнтрацыі (без туману), якая ўзнікае пры уздзеянні [[Ультрафіялет|ультрафіялетавай]] радыяцыі [[Сонца]] ў паветры ў выніку фотахімічных рэакцый, што адбываюцца ў газавых выкідах [[Аўтамабіль|аўтамашын]] і хімічных прадпрыемстваў (напр. [[Лос-Анджэлес]]).
 
Смог звычайна назіраецца пры слабай [[Турбулентнасць|турбулентнасці]] паветрыпаветра, і адпаведна, пры ўстойлівым размеркаванні тэмпературы паветрыпаветра на вышыні, асабіста пры [[Інверсія, метэаралогія|інверсіях]] тэмпературы, пры слабым [[Вецер|ветры]] ці [[Штыль, надвор'е|штылі]].
 
== Гісторыя ==
Упершыню з гэтай з'явай сутыкнуліся жыхары Лондана. Калі яшчэ ў ХІІІ ст. палілі [[вугаль]], то лонданцаў усур'ёз клапаціў пах дыму - лічылася, што ён можа выклікаць захворванні. Упершыню слова "смог" было ўведзена ў 1905 г. Самым моцным з зафіксаваных прыкладаў смогу, які меў сур'ёзныя наступствы, быў смог ў г. [[Данора]] ([[ЗША]]) ўу 1948 г. Напрацягу 36 гадзін было зарэгістрыравана каля 20 смярцей, сотні людзей адчувалі сябе вельмі дрэнна. Яшчэ болей трагічным быў [[Вялікі смог|"Вялікі смог"]] у Лондане 1952 г., калі за некалькі дзён памерла каля 4000 чалавек, каля 100 000 захварэла. На сённешнісённяшні дзень у буйных гарадах [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропы]] і ЗША смогісмог зрабіўся часткай мінулага з-за актыўных дзеянняў па ахове навакольнага асяроддзя.
 
30 кастрычніка 2014 г. значны смог быў упершыню зафіксаваны ў г. [[Мінск|Мінску]] ([[Беларусь]]).
 
== Тлумачэнне з'явы ==
Пры поўным згаранні выкапнёвага паліва (вугля, [[Вуглевадароды|вуглевадародаў]]) утвараюцца досыць бяскрыўдныя прадукты - [[дыяксід вугляроду]] і [[вада]]. Аднак ва ўмовах недахопа [[Кісларод|кіслароду]] ўтвараецца атрутны [[монааксід вуглерода]]. Калі кіслароду ў сумесі яшчэ меньшменш, сярод прадуктаў згарання з'яўляецца цвёрды [[вуглярод]] (у выглядзе сажы). Пры нізкіх тэмпературах і малой колькасці кіслароду разбурэнне вуглевадародаў можа суправаджацца іх [[Ізамерызацыя|ізамерызацыяй]] і [[ПалікандэнсацыяПолікандэнсацыя|полікандэнсацыяй]], якія прыводзяць да ўтварэння поліцыклічных араматычных вуглевадародаў, у тым ліку [[Бензапірэн|бензапірэну]], які валодае канцэрагеннымі ўласцівасцямі. Забруджванне паветра могуць выклікаць і прымесі, якія ўваходзяць у склад паліва, у першую чаргу злучэнні [[Сера|серы]]. Яе натуральная доля ў некаторых вуглях можа складаць 6%. Пры згаранні такога паліва фарміруецца дыяксід серы. Калі ён раствараецца ў кроплях вады, якія [[Кандэнсацыя|кандэнуюцца]] вакол часцінак дыму, дыяксід серы істотна зніжае яе [[pH]]. [[Кіслотны туман|"Кіслотны туман"]] небяспечны для здароўя, шкодна ўплывае на расліны і жывёл, разбурае металы і будаўнічыя матэрыялы.
 
Сажа і дыяксід серы, якія ўтвараюцца непасрэдна пры згаранні паліва, з'яўляюцца першаснымі забруджвальнікамі паветра. Ва ўмовах вільгаці і туману, што ўласцівыя зімоваму Лондану, яны зрабіліся прычынай распаўсюджвання доўгатэрміновых смогаў, якія прыводзяць да росту захворванняў лёгкіх.
 
Адной з асноўных крыніц смогаў з'яўляецца распаўсюджанне аўтамыбільнагааўтамабільнага транспарту, а таксама лясныя і [[Тарфяны пажар|тарфяныя пажары]] каля буйных гарадоў.
 
== Спасылкі ==