Розніца паміж версіямі "Аддзяленне аграрных навук НАН Беларусі"

др
абнаўленне звестак, афармленне
др (абнаўленне звестак, афармленне)
'''Аддзяленне аграрных навук [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]''' створана ў [[2002]] годзе шляхам уключэння '''[[Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь|Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь]]''' у склад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Ажыццяўляе каардынацыю навуковых даследаванняў і практычнага выкарыстання іх вынікаў па важнейшых напрамках навуковага забеспячэння [[аграпрамысловы комплекс|аграпрамысловага комплексу]]: [[земляробства]] і [[раслінаводства]], [[жывёлагадоўля|жывёлагадоўлі]] і [[ветэрынарыя|ветэрынарнай медыцыны]], механізацыі сельскай гаспадаркі, вытворчасці прадуктаў харчавання, эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці. Акадэмікам-сакратаром Аддзялення з 2002 г. з'яўляецца [[Уладзімір Рыгоравіч Гусакоў|Ўладзімір Рыгоравіч Гусакоў]].
 
Нягледзячы на тое, што Аддзяленне Акадэміі створана апошнім па часе, інстытуцыяналізацыя акадэмічнай аграрнай навукі ў Беларусі адбылася нашмат раней і прайшла некалькі этапаў.
 
== Гісторыя ==
 
=== У складзе [[Інбелкульт|Інбекульта]] ===
У складзе Інстытута беларускай культуры пры непасрэдным удзеле яго кіраўніка [[Усевалад Ігнатоўскі|У. М.  Ігнатоўскага]] ў [[1924]]  г. ствараецца ''глебава-геалагічная камісія'', якую ўзначаліў правадзейны член Інстытута [[Мікалай Фёдаравіч Бліадухо|М. Ф.  Бліадухо]]. Плённая праца камісіі, і ў прыватнасці, яе супрацоўнікаў - — правадзейных членаў Інстытута [[Якаў Мікітавіч Афанасьеў|Я. М.  Афанасьева]], А. Д.  Дубаха, Н. К.  Малюшыцкага, [[Сяргей Мікалаевіч Вышалескі|С. М.  Вышалескага]] прывяла пры ператварэнні Інбелкульта ў [[АН БССР|Беларускую Акадэмію навук]] да з'яўлення ў складзе апошняй сельскагаспадарчых [[навукова-даследчы інстытут|навукова-даследчых інстытутаў]].
==У складзе аддзяленняў АН БССР==
 
3 [[1936]] года сельскагаспадарчыя навуковыя ўстановы знаходзіліся ў складзе ''Аддзялення матэматычных і прыродазнаўчых навук'' АН БССР, з [[1940]] - у ''Аддзяленні прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук'', а з [[1947]] па люты [[1956]] былі размеркаваны па ''Аддзяленні фізіка-матэматычных і тэхнічных навук'' і ''[[Аддзяленне біялагічных навук НАН Беларусі|Аддзяленні біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук]]''.
=== У складзе аддзяленняў АН БССР ===
==Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР (1957/59-1961)==
3 [[1936]] года сельскагаспадарчыя навуковыя ўстановы знаходзіліся ў складзе ''[[Аддзяленне матэматычных і прыродазнаўчых навук АН БССР|Аддзялення матэматычных і прыродазнаўчых навук]]'' АН БССР, з [[1940]] - — у ''[[Аддзяленне прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук АН БССР|Аддзяленні прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук]]'', а з [[1947]] па люты [[1956]] былі размеркаваны па ''[[Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР|Аддзяленні фізіка-матэматычных і тэхнічных навук]]'' і ''[[Аддзяленне біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук НАНАН БеларусіБССР|Аддзяленні біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук]]''.
 
=== Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР (1957/59-1961) ===
{{main|Акадэмія сельскагаспадарчых навук БССР}}
 
=== Аддзяленне сельскагаспадарчых навук АН БССР (1962-19631962—1963) ===
З мэтай прадухення негатыўных тэндэнцый ў развіцці кадравага патэнцыялу беларускай аграрнай навукі [[7 сакавіка]] [[1962]] Аддзяленне біялагічных навук АН БССР было падзелена на Аддзяленне біялагічных і медыцынскіх навук і ''Аддзяленне сельскагаспадарчых навук''. Апошняе ''не мела ў сваім складзе навукова-даследчых устаноў'', а з'яўлялася каардынацыйным цэнтрам аграрнай навукі ў Акадэміі і рэспубліцы, аб'яднаннем буйнейшых вучоных-аграрыяў рэпублікі. Па падобным прынцыпе ў далейшым у [[1990-я]] арганізоўваліcя акадэміі - — грамадскія аб'яднанні вучоных, у прыватнасці, [[Беларуская інжынерная акадэмія]].
Аддзяленне было расфарміравана ў [[1963]]  г.
 
=== Заходняе аддзяленне [[Усесаюзная акадэмія сельскагаспадарчых навук імя У. І. Леніна|ВАСГНІЛУАСГНІЛ]] (1972-19861972—1986) ===
Асноўнымі задачамі Аддзялення былі:
* навукова-метадычнае кіраўніцтва даследчымі работамі;
* каардынацыя тэматычных планаў усіх навукова-даледчых устаноў і праблемных лабараторый ВНУ па сельскай, воднай і лясной гаспадарцы [[БССР]], [[Латвійская ССР|Латвійскай ССР]], [[Літоўская ССР|Літоўскай ССР]], [[Эстонская ССР|Эстонскай ССР]];
* распрацоўка мер па стварэнні высокаўрадлівых і ўстойлівых сартоў сельскагаспадарчых культур, па падвышэнні прадукцыйнасці жывёлагадоўлі, удасканаленні тэхналогій вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі.
 
==== Акадэмікі-сакратары Аддзялення ў розныя перыяды: ====
* Акадэмік АН БССР і ВАСГНІЛ [[Сцяпан Гардзеевіч Скарапанаў]] ([[1972]]-1976)
* Акадэмік АН БССР і ВАСГНІЛУАСГНІЛ [[МіхаілСцяпан МаксімавічГардзеевіч СевярнёўСкарапанаў]] (1976-[[19801972]]-1976)
* Акадэмік ВАСГНІЛ, член-карэспандэнт АН БССР і УАСГНІЛ [[ТамараМіхаіл НікандраўнаМаксімавіч КулакоўскаяСевярнёў]] (19801976-[[19861980]])
* Акадэмік УАСГНІЛ, член-карэспандэнт АН БССР [[Тамара Нікандраўна Кулакоўская]] (1980-[[1986]])
==Заходняе рэгіянальнае аддзяленне [[Усесаюзная акадэмія сельскагаспадарчых навук імя У. І. Леніна|ВАСГНІЛ]] (1988-1991)==
 
Было створана наноў пасля расфарміравання Аддзяленняў ВАСГНІЛ у [[1987]] г. Старшынёй Аддзялення з'яўляўся член-карэспандэнт АН БССР [[Іван Мікалаевіч Нікітчанка]]. Пад яго кіраўніцтвам вялікія намаганні былі ўжыты для вывучэння наступстваў [[Чарнобыльская аварыя|Чарнобыльскай аварыі]], даследаванні былі таксама прысвечана праблемам вядзення сельскай гаспадаркі ў [[Радыеактыўнае забруджванне|забруджаных радыяцыяй]] раёнах.
=== Заходняе рэгіянальнае аддзяленне [[Усесаюзная акадэмія сельскагаспадарчых навук імя У. І. Леніна|ВАСГНІЛУАСГНІЛ]] (1988-19911988—1991) ===
Расфарміравана Пастановай [[Савет Міністраў БССР|Савета Міністраў БССР]] №330 ад [[29 жніўня]] [[1991]] г.
Было створана наноў пасля расфарміравання Аддзяленняў ВАСГНІЛУАСГНІЛ у [[1987]]  г. Старшынёй Аддзялення з'яўляўся член-карэспандэнт АН БССР [[Іван Мікалаевіч Нікітчанка]]. Пад яго кіраўніцтвам вялікія намаганні былі ўжыты для вывучэння наступстваў [[Чарнобыльская аварыя|Чарнобыльскай аварыі]], даследаванні былі таксама прысвечана праблемам вядзення сельскай гаспадаркі ў [[Радыеактыўнае забруджванне|забруджаных радыяцыяй]] раёнах.
==Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992-2002)==
 
Расфарміравана Пастановай [[Савет Міністраў БССР|Савета Міністраў БССР]] №330№ 330 ад [[29 жніўня]] [[1991]]  г.
 
=== Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992-20021992—2002) ===
{{main|Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь}}
 
=== Сучасны стан ===
У склад Аддзялення аграрных навук уваходзяць 5 навукова-практычных цэнтраў НАН Беларусі: [[Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па земляробству|па земляробстве]], [[Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па жывёлагадоўлі|па жывёлагадоўлі]], [[Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па бульбаводству і плодаагародніцтву|па бульбаводству і плодаагародніцтву]], [[Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі|па механізацыі сельскай гаспадаркі]] і [[Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па харчаванні|па харчаванні]] (з падпарадкаванымі ім даччынымі прадпрыемствамі), а таксама [[Гродзенскі занальны інстытут раслінаводства НАН Беларусі|Гродзенскі]] і [[Віцебскі занальны інстытут сельскай гаспадаркі НАН Беларусі|Віцебскі]] занальныя інстытуты, [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК]], [[Палескі аграрна-экалагічны інстытут НАН Беларусі|Палескі аграрна-экалагічны інстытут]], 4 абласныя сельскагаспадарчыя доследныя станцыі. У Аддзяленні 12 [[акадэмік|акадэмікаў]]аў і 19 [[член-карэспандэнт|членаў-карэспандэнтаў]] НАН Беларусі. Па стане на [[1 студзеня]] [[2009]]  г. у замацаваных за Аддзяленнем арганізацыях працавала больш за 6600 чалавек, у тым ліку 1872 даследчыкі, 95 [[доктар навук|дактароў]] і 524 [[кандыдат навук|кандыдаты навук]].
 
==== Акадэмікі-сакратары ====
* [[Уладзімір Рыгоравіч Гусакоў]] — 2002—2014
* [[Уладзімір Вітальевіч Азаранка]] — з 8 верасня 2014<ref name="Веды">[http://csl.bas-net.by/xfile/vedy/2014/304kf.pdf Веды. — 2014. — 15 верасня. — С. 2]</ref>
 
== Асноўныя напрамкі даследаванняў і распрацовак= ==
* Распрацоўка стратэгіі развіцця аграпрамысловага комплексу, арганізацыйна-гаспадарчых механізмаў вядзення АПК, павышэння харчовай бяспекі краіны;
* стварэнне высокапрадукцыйных, высакаякасных і ўстойлівых [[сорт|сартоў]] і [[гібрыд|гібрыдаў]]аў сельскагаспадарчых і пладова-ягадных культур з выкарыстаннем сучасных дасягненняў навукі, эканамічна абгрунтаваных і экалагічна бяспечных тэхналогій вытворчасці прадукцыі раслінаводства, якія дазваляюць максімальна рэалізаваць генетычны патэнцыял раслін, забяспечваюць зніжэнне рэсурсных выдаткаў, рацыянальнае выкарыстанне прыродных багаццяў і ахову навакольнага асяроддзя;
* распрацоўка стратэгіі рацыянальнага выкарыстання глебавых рэсурсаў, эфектыўных метадаў абароны [[глеба|глебаў]]ў ад дэградацыі і ўзнаўлення ўрадлівасці глебаў на аснове [[рэсурсазберажэнне|рэсурсазберагальных]] і [[экалогія|экалагічна]] прымальных тэхналогій, удасканаленне [[тэхналогія|тэхналогій]] тэхнічнай эксплуатацыі, рамонтаў і рэканструкцыі [[меліярацыя|меліярацыйных сістэм]] працяглага [[сельская гаспадарка|сельскагаспадарчага]] выкарыстання, распрацоўку эколага-[[таксікалогія|таксікалагічных]] прынцыпаў рэгулявання колькасці і зніжэння шкоднасці асабліва небяспечных узбуджальнікаў хвароб і [[пустазелле|пустазелля]] шляхам выкарыстання найноўшага асартыменту сродкаў [[ахова раслін|аховы раслін]];
* удасканаленне і стварэнне новых высокапрадукцыйных [[парода жывёл|парод]], тыпаў і ліній сельскагаспадарчых жывёл, [[птушкі]] і [[рыбы|рыб]] на аснове найноўшых метадаў [[селекцыя|селекцыі]] і [[біятэхналогія|біятэхналогіі]]; распрацоўка і ўдасканаленне экалагічна бяспечных, энергазберагальных, экспартаарыентаваных тэхналогій вытворчасці прадукцыі жывёлагадоўлі, ветэрынарных тэхналогій, метадаў і сродкаў дыягностыкі, прафілактыкі і [[тэрапія|тэрапіі]], што забяспечваюць устойлівы [[санітарыя|санітарны]] дабрабыт;
* распрацоўка новых і ўдасканаленне існуючых тэхналогій вытворчасці, нарыхтоўкі, захоўвання і рацыянальнага выкарыстання кармоў для сельскагаспадарчых жывёл, накіраваных на забеспячэнне здароўя сельскагаспадарчых жывёл, якія дазваляюць рэалізаваць генетычную прадуктыўнасць, забяспечваюць атрыманне экалагічна чыстай прадукцыі жывёлагадоўлі высокага санітарнага якасці;
* распрацоўка [[аўтаматызацыя|аўтаматызаваных]] [[энергазберажэнне|энергазберагальных]] тэхналогій на базе сучасных тэхнічных сродкаў і сістэм [[машына|машын]] для галін раслінаводства, жывёлагадоўлі і [[харчовая прамысловасць|харчовай прамысловасці]], навуковае забеспячэнне энергазберажэння і эфектыўнага выкарыстання энергіі ў тэхналогіях АПК, распрацоўку і асваенне вытворчасці новых відаў [[канкурэнтаздольнасць|канкурэнтаздольнай]] прадукцыі харчовай прамысловасці, нарматыўнай [[дакументацыя|дакументацыі]], [[сертыфікацыя]] прадуктаў харчавання, сістэм якасці, сучаснага абсталявання для прадпрыемстваў [[перапрацоўчая прамысловасць|перапрацоўчай прамысловасці]].
{{зноскі}}
 
== Крыніцы ==
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1962  г. - — Мн., 1963.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1963  г. - — Мн., 1964.
* [http://aw.belal.by/russian/science/research/personalrus/severnev/index.htm Персанальная старонка М. М.  Свярнёва на партале AgroWeb Беларусь]
* [http://nasb.gov.by/belrus/members/correspondents/kulakovskaya.php Член-карэспандэнт Кулакоўская Тамара Нікандраўна]
* [http://nasb.gov.by/belrus/members/memoriam/nikitchenko.php Член-карэспандэнт Нікітчанка Іван Мікалаевіч]
* [http://vesti.belal.by/vesti/pdf/19900103.pdf Скарапанаў С. Г.  Шасцiдзесяцiгоддзе Акадэмii навук БССР i развiццё сельскагаспадарчай навукi Беларусi // Весці АН БССР. Серыя сельскагаспадарчых навук. - — 1990. — - №1№ 1. - — С. 13 - — 19.]
* [http://pravo.kulichki.com/zak2007/bz62/dcm62233.htm Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 29 августа 1991  г. №330№ 330 "«Об упразднении Западного регионального отделения ВАСХНИЛ"»]
* [http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=pd0200007&p2={NRPA} Декрет Президента Республики Беларусь 5 марта 2002  г. №  7 "«О совершенствовании государственного управления в сфере науки"»]
* [http://agro.belal.by/ Национальная академия наук Беларуси - — Отделение аграрных наук]
* [http://nasb.gov.by/bel/organizations/departments/oagro.php Аддзяленне аграрных навук НАН Беларусі (2013)]
* [http://vesti.belal.by/ Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук]