Розніца паміж версіямі "Аляксандр Іванавіч Лакотка"

абнаўленне звестак, дапаўненне
(абнаўленне звестак, дапаўненне)
| Альма-матэр = [[Беларускі політэхнічны інстытут]]
| Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|доктар|гістарычных навук}} <br />{{Навуковая ступень|доктар|архітэктуры}}
| Навуковае званне ={{Навуковае званне||0}}, {{Навуковае званне|НАНБ|0}}
| Навуковы кіраўнік =
| Знакамітыя вучні =
| Сайт =
}}
'''Аляксандр Іванавіч Лакотка''' (нарадзіўся 25 студзеня 1955 года) — беларускі [[архітэктар]], [[этналогія|этнолаг]], [[мастацтвазнавец]], [[гісторык]]. Дырэктар (2004—зараз) [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы]] [[НАН Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь]]. [[Доктар гістарычных навук]] (1993), доктар архітэктуры (2002), [[прафесар]] (2003). [[Член-карэспандэнт]]Акадэмік [[НАН Беларусі|Нацыянальнай акадэміі(2014, навукмастацтвазнаўства<ref Рэспублікіname="Веды3">[http://csl.bas-net.by/xfile/vedy/2014/3t8i4.pdf Беларусь]Веды. — 2014. — 17 лістапада. — С.2]</ref>; чл.-кар. з (2004).
 
== Біяграфія ==
Скончыў архітэктурны факультэт БНТУ (1977). Працаваў архітэктарам у інстытуце «Праектсельбуд». З 1982 па 1989 гг. — кіраўнік архітэктурнай майстэрні Беларускага рэстаўрацыйна-праектнага інстытута. У 1985 г. скончыў завочна аспірантуру [[ІМЭФ НАНБ|Інстытута мастацтвазнаўца, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук БССР]]. Быў намеснікам дырэктара Беларускага музея народнага дойлідства і побыту. З 1995 г. — у ІМЭФ НАНБ: загадчык аддзела дойлідства, з 1997 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце, з 2004 — дырэктар.
Працаваў у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору [[НАН Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь]] на розных пасадах, а ў 2004, пасля [[Міхаіл Фёдаравіч Піліпенка|Міхаіла Фёдаравіча Піліпенкі]], стаў дырэктарам інстытута.
 
== Навуковы ўклад ==
А.I. Лакотка распрацаваўРаспрацаваў новы комплексны метадалагічны падыход, які грунтуецца на спалучэнні гістарычна-параўнальнага, архітэктуразнаўчых і мастацтвазнаўчых метадаў і дазваляе выявіць этнічныя рысы і рэгіянальныя асаблівасці беларускай архітэктуры. Таленавіты вучоны стварыўСтварыў новую навуковую канцэпцыю гістарычнага феномена беларускай архітэктуры як своеасаблівага сінтэзу ўсходнееўрапейскіх і заходнееўрапейскіх традыцый дойлідства, раскрыў ролю ўсходнееўрапейскіх і заходнееўрапейскіх традыцый у эвалюцыі беларускіх гарадоў, ахарактарызаваў гістарычныя працэсы зменлівасці тыпаў паселішчаў. А. І. Лакотка вылучыўВылучыў і сістэматызаваў агульныя і рэгіянальныя асаблівасці вясковага жылля беларусаў, прааналізаваў яго этнічныя рысы, распрацаваў тыпалагічную класіфікацыю ўсіх кампанентаў вясковага жылога комплексу, якая ўлічвае не толькі канструктыўныя асаблівасці, але і сацыяльна-эканамічныя і культурна-гістарычныя фактары, даследаваў уплыў ландшафтных умоў на фарміраванне жылога асяроддзя, узаемасувязь вясковага і традыцыйнага гарадскога жылля, выявіў прычыны рэгіянальных адрозненняў беларускага сакральнага дойлідства, да якіх адносяцца адчуванне маштабу і суразмернасці ў асяроддзі (нізіннае і ўзгорыстае), традыцыйнае разуменне суадносін гармоніі і памераў, светапоглядныя ўяўленні аб прыгажосці той ці іншай формы, кампазіцыі (яруснай, восевай). У сваіх працах А.I. Лакотка яскрава паказаў, што беларускае дойлідства з'яўляецца адной з выразных культурных адзнак беларускага этнасу. Неабходна адзначыць, што навуковыя працы Аляксандра Іванавіча Лакоткі маюць грунтоўную базу крыніц. Пад яго кіраўніцтвам і з непасрэдным асабістым удзелам праведзена шмат экспедыцый, абследаваны сотні сельскіх паселішчаў, дваццаць восем гарадоў, узята на ўлік некалькі тысяч помнікаў беларускага дойлідства.
Атрыманыя вынікі навуковых даследаванняў А.I. Лакоткі маюць важнае тэарэтычнае і практычнае значэнне. Яны адкрываюць новыя гарызонты для пошуку сучасных форм мастацка-стылёвай выразнасці планіроўкі і забудовы паселішчаў, для дэталёвага вывучэння рэгіянальнай і лакальнай спецыфікі беларускага дойлідства, ддя рэстаўрацыі архітэктурных помнікаў Беларусі.
 
Пад кіраўніцтвам А. І. Лакоткі распрацаваны Генеральны план Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту, праект сектара «Цэнтральная Беларусь» гэтага музея, праекты многіх сядзіб, арганізаваны перавозка, размяшчэнне і рэстаўрацыя грамадскіх, культавых, жылых і гаспадарчых пабудоў. Ён з'яўляецца ініцыятарам стварэння музеяў у г. п. Глуша [[Бабруйскі раён|Бабруйскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] і ў вёсцы Моталь [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]].
== Унёсак у навуку ==
Аўтар звыш 200 навуковых прац, у тым ліку 18 манаграфій, сярод якіх найбольш значнымі з'яўляюцца: «Беларускае народнае дойлідства» (1991), «Сілуэты старога Мінска. Нарысы драўлянай архітэктуры» (1991), «Бераг вандраванняў, ці адкуль у Беларусі мячэці» (1994), «Беларусы. Т. 2. Дойлідства» (1997), «Нацыянальныя рысы беларускай архітэктуры» (1999), «Гістарычна-культурныя рэгіёны Беларусі» (2002), «Драўлянае сакральна-манументальнае дойлідства Беларусі» (2003), «Архітэктурна-ландшафтная тапаграфія беларуска-рускага этнічнага пагранічча» (2003), «Архітэктурная спадчына Беларусі» (2004) і інш.
Падрыхтаваў 3 дактары і 3 кандыдаты навук.
 
== Грамадская дзейнасць ==
А.I. Лакотка распрацаваў новы комплексны метадалагічны падыход, які грунтуецца на спалучэнні гістарычна-параўнальнага, архітэктуразнаўчых і мастацтвазнаўчых метадаў і дазваляе выявіць этнічныя рысы і рэгіянальныя асаблівасці беларускай архітэктуры. Таленавіты вучоны стварыў новую навуковую канцэпцыю гістарычнага феномена беларускай архітэктуры як своеасаблівага сінтэзу ўсходнееўрапейскіх і заходнееўрапейскіх традыцый дойлідства, раскрыў ролю ўсходнееўрапейскіх і заходнееўрапейскіх традыцый у эвалюцыі беларускіх гарадоў, ахарактарызаваў гістарычныя працэсы зменлівасці тыпаў паселішчаў. А. І. Лакотка вылучыў і сістэматызаваў агульныя і рэгіянальныя асаблівасці вясковага жылля беларусаў, прааналізаваў яго этнічныя рысы, распрацаваў тыпалагічную класіфікацыю ўсіх кампанентаў вясковага жылога комплексу, якая ўлічвае не толькі канструктыўныя асаблівасці, але і сацыяльна-эканамічныя і культурна-гістарычныя фактары, даследаваў уплыў ландшафтных умоў на фарміраванне жылога асяроддзя, узаемасувязь вясковага і традыцыйнага гарадскога жылля, выявіў прычыны рэгіянальных адрозненняў беларускага сакральнага дойлідства, да якіх адносяцца адчуванне маштабу і суразмернасці ў асяроддзі (нізіннае і ўзгорыстае), традыцыйнае разуменне суадносін гармоніі і памераў, светапоглядныя ўяўленні аб прыгажосці той ці іншай формы, кампазіцыі (яруснай, восевай). У сваіх працах А.I. Лакотка яскрава паказаў, што беларускае дойлідства з'яўляецца адной з выразных культурных адзнак беларускага этнасу. Неабходна адзначыць, што навуковыя працы Аляксандра Іванавіча Лакоткі маюць грунтоўную базу крыніц. Пад яго кіраўніцтвам і з непасрэдным асабістым удзелам праведзена шмат экспедыцый, абследаваны сотні сельскіх паселішчаў, дваццаць восем гарадоў, узята на ўлік некалькі тысяч помнікаў беларускага дойлідства.
Аляксандр Іванавіч Лакотка актыўнаАктыўна прапагандуе вынікі навуковых даследаванняў, рэгулярна публікуе артыкулы ў газетах. Ён аўтарАўтар і вядучы серыі тэлеперадач «Беларускі мерыдыян», прымае актыўны ўдзел у серыі радыёперадач «Культура», напісаў сцэнарый фільма «Неруш», створанага кінастудыяй «Беларусьфільм».
Плённую навуковую і асветніцкую дзейнасць А.I. Лакотка спалучае з актыўнай грамадскай дзейнасцю. Ён уваходзіцьУваходзіць у склад Савета Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў, з'яўляецца членам Прэзідыума Беларускага рэспубліканскага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, членам Саюза архітэктараў Беларусі, віцэ-прэзідэнтам камісіі па архітэктуры і дызайну міжнароднай арганізацыі народнай творчасці [[ЮНЕСКА]]. СкладУваходзіць у склад Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай рады па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]].
Атрыманыя вынікі навуковых даследаванняў А.I. Лакоткі маюць важнае тэарэтычнае і практычнае значэнне. Яны адкрываюць новыя гарызонты для пошуку сучасных форм мастацка-стылёвай выразнасці планіроўкі і забудовы паселішчаў, для дэталёвага вывучэння рэгіянальнай і лакальнай спецыфікі беларускага дойлідства, ддя рэстаўрацыі архітэктурных помнікаў Беларусі. Гэтыя вынікі адзначаны Прэміяй Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1999), стыпендыяй [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] (2000). Яны з'яўляюцца навуковай асновай для стварэння абагульняючай чатырохтомнай працы «Гісторыя архітэктуры Беларусі» і пятнаццацітомнай «Гарады і вёскі Беларусі». Падрыхтоўка абедзвюх фундаментальных прац пад кіраўніцтвам члена-карэспандэнта А.I. Лакоткі завяршаецца ў 2005 годзе. А.I. Лакотка асабіста шмат робіць для практычнага прымянення вынікаў сваіх навуковых даследаванняў, паказвае прыклад у гэтай справе. Пад яго кіраўніцтвам распрацаваны Генеральны план Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту, праект сектара «Цэнтральная Беларусь» гэтага музея, праекты многіх сядзіб, арганізаваны перавозка, размяшчэнне і рэстаўрацыя грамадскіх, культавых, жылых і гаспадарчых пабудоў. Ён з'яўляецца ініцыятарам стварэння музеяў у г. п. Глуша [[Бабруйскі раён|Бабруйскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] і ў вёсцы Моталь [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]].
 
== Асноўныя працы ==
Вялікую ўвагу Аляксандр Іванавіч Лакотка надае падрыхтоўцы кадраў вышэйшай кваліфікацыі. 3 1990 года ён выкладае ў некалькіх вышэйшых навучальных установах — Беларускім дзяржаўным універсітэце, [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка]], [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры|Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры]]. Ім падрыхтаваны і прачытаны курсы лекцый «Этнаграфія Беларусі», «Мастацкая культура Беларусі», «Гісторыя архітэктуры Беларусі», «Беларускае народнае дойлідства», «Ахова і рэстаўрацыя архітэктурнай спадчыны». Ён кіруе падрыхтоўкай кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый, з'яўляецца членам двух саветаў па абароне доктарскіх дысертацый, членам экспертнага савета Вышэйшага атэстацыйнага камітэта Беларусі. За паспяховую падрыхтоўку кадраў вышэйшай кваліфікацыі А.I. Лакотку ў 2003 годзе было прысвоена вучонае званне [[прафесар]]а.
Аўтар звыш 200 навуковых прац, у тым ліку 18 манаграфій, сярод якіх найбольш значнымі з'яўляюцца:
 
Аляксандр Іванавіч Лакотка актыўна прапагандуе вынікі навуковых даследаванняў, рэгулярна публікуе артыкулы ў газетах. Ён аўтар і вядучы серыі тэлеперадач «Беларускі мерыдыян», прымае актыўны ўдзел у серыі радыёперадач «Культура», напісаў сцэнарый фільма «Неруш», створанага кінастудыяй «Беларусьфільм».
* Локотко, А. И. Белорусское народное зодчество : середина XIX—XX вв. / А. И. Локотко. — Минск : Навука і тэхніка, 1991. — 286 c.
* Лакотка, А. І. Сілуэты старога Мінска : нарысы драўлянай архітэктуры / А. І. Лакотка. — Мінск : Полымя, 1991. — 124 с.
Плённую навуковую і асветніцкую дзейнасць А.I. Лакотка спалучае з актыўнай грамадскай дзейнасцю. Ён уваходзіць у склад Савета Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў, з'яўляецца членам Прэзідыума Беларускага рэспубліканскага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, членам Саюза архітэктараў Беларусі, віцэ-прэзідэнтам камісіі па архітэктуры і дызайну міжнароднай арганізацыі народнай творчасці [[ЮНЕСКА]]. Склад Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай рады па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь]].
* Лакотка, А. І. Бераг вандраванняў, ці Адкуль у Беларусі мячэці / А. І. Лакотка. — Мінск : Навука і тэхніка, 1994. — 96 с.
* Лакотка, А. І. Пад стрэхамі прашчураў / А. І. Лакотка. — Мінск : Полымя, 1996. — 384 с.
* Беларусы. Т. 2 : Дойлідства / А. І. Лакотка. — Мінск : Тэхналогія, 1997. — 389 с.
* Лакотка, А. І. Нацыянальныя рысы беларускай архітэктуры / А. І. Лакотка. — Минск : Ураджай, 1999. — 366 с.
* Локотко, А. И. Архитектура европейских синагог / А. И. Локотко. — Минск : Ураджай, 2002. — 156 с.
* Локотко, А. И. Историко-культурные регионы Беларуси / А. И. Локотко. — Минск : ЕГУ, 2002. — 228 с.
* Лакотка, А. І. Драўлянае сакральна-манументальнае дойлідства Беларусі / А. І. Лакотка. — Минск : Беларусь, 2003. — 224 с.
* Локотко, А. И. Архитектурно-ландшафтная топография белорусско-русского этнического пограничья / А. И. Локотко. — Минск : Право и экономика, 2003. — 154 с.
* Локотко, А. И. Архитектурное наследие Беларуси: развитие традиций, охрана и реставрация / А. И. Локотко. — Минск : Право и экономика, 2004. — 303 с.
* Локотко, А. И. Топография природноценных территорий и историко-культурного ландшафта Белорусского государственного музея народной архитектуры и быта / А. И. Локотко. — Минск : Право и экономика, 2005. — 196 с.
* Локотко, А. И. Историко-культурные ландшафты Беларуси / А. И. Локотко. — Минск : Белорусская наука, 2006. — 470 с.
* Туристическая мозаика Беларуси / автор-составитель А. И. Локотко. — Минск : Белорусская наука, 2011. — 640 с.
{{зноскі}}
 
== Літаратура пра вучонага ==
* ''[[Міхаіл Фёдаравіч Піліпенка|Піліпенка, М. Ф.]]'' [http://nasb.gov.by/rus/publications/vestih/vgm05_1e.php Аляксандр Іванавіч Лакотка (Да 50-годдзя з дня нараджэння)] / М. Ф. Піліпенка // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманіт. навук. — 2005. — № 1. — С. 124—125.
 
{{DEFAULTSORT:Лакотка Аляксандр Іванавіч}}
[[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]]
[[Катэгорыя:Постаці беларускага мастацтвазнаўства]]
[[Катэгорыя:Постаці беларускай этнаграфіі]]
[[Катэгорыя:Дырэктары ІМЭФ НАНБ]]
[[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі БНТУ]]