Храмасфера: Розніца паміж версіямі

29 байтаў выдалена ,  7 гадоў таму
clean up, replaced: міні| → thumb| (2), Файл: → Выява: (2), ь ў → ь у, == → == (2), выпраменьвана → выпраменена, Сэ → Се, кальцыя → кальцыю (2) using AWB
[дагледжаная версія][дагледжаная версія]
дрНяма тлумачэння праўкі
(clean up, replaced: міні| → thumb| (2), Файл: → Выява: (2), ь ў → ь у, == → == (2), выпраменьвана → выпраменена, Сэ → Се, кальцыя → кальцыю (2) using AWB)
[[ФайлВыява:Solar_eclipse_1999_4Solar eclipse 1999 4.jpg|мініthumb|200px|right|[[Сонечнае зацьменне]] [[1999]] года. Храмасферу відаць у выглядзе тонкай ружовай палоскі вакол дыска [[Месяц, спадарожнік Зямлі|Месяца]].]]
 
'''Храмасфера''' (ад {{lang-grc|χρομα}} — колер; ''σφαίρα'' — шар, сфера) — знешняя абалонка [[Сонца]] і іншых зорак таўшчынёй каля 10 000 км, навакол [[фотасфера|фотасферы]].
 
== Храмасфера Сонца ==
Паходжанне назвы гэтай часткі [[Зорная атмасфера|сонечнай атмасферы]] звязана з яе чырвоным колерам, выкліканым тым, што ў яе бачным [[спектр]]ы дамінуе чырвоная H-альфа лінія выпраменьвання [[вадарод]]у. Верхняя мяжа храмасферы не мае выяўленай гладкай паверхні, з яе пастаянна выцякаюць гарачыя выкіды, званыя [[спікулы|спікуламі]] (з-за гэтага ў канцы XIX стагоддзя італьянскі астраном Анджэла СэкіСекі, назіраючы храмасферу ў [[тэлескоп]], параўнаў яе з падпаленымі прэрыямі). Тэмпература храмасферы павялічваецца з вышынёй ад 4000 да 15 000 градусаў. Храмасферу прынята падзяляць на дзве зоны:
 
Паходжанне назвы гэтай часткі [[Зорная атмасфера|сонечнай атмасферы]] звязана з яе чырвоным колерам, выкліканым тым, што ў яе бачным [[спектр]]ы дамінуе чырвоная H-альфа лінія выпраменьвання [[вадарод]]у. Верхняя мяжа храмасферы не мае выяўленай гладкай паверхні, з яе пастаянна выцякаюць гарачыя выкіды, званыя [[спікулы|спікуламі]] (з-за гэтага ў канцы XIX стагоддзя італьянскі астраном Анджэла Сэкі, назіраючы храмасферу ў [[тэлескоп]], параўнаў яе з падпаленымі прэрыямі). Тэмпература храмасферы павялічваецца з вышынёй ад 4000 да 15 000 градусаў. Храмасферу прынята падзяляць на дзве зоны:
 
* ніжняя храмасфера — распасціраецца прыкладна да 1500 км, складаецца з нейтральнага вадароду, у яе спектры змяшчаецца вялікая колькасць слабых спектральных ліній;
* верхняя храмасфера — сфарміравана з асобных спікулаў, выкіданых з ніжняй храмасферы на вышыню да 10 000 км і падзеленых больш разрэджаным газам. Тэмпература яе вышэй, чым у ніжняй храмасферы, вадарод знаходзіцца пераважна ў іанізаваным стане, у спектры бачныя лініі вадароду, [[Гелій|гелія]] і [[Кальцый|кальцыякальцыю]].
 
Шчыльнасць храмасферы Сонца невялікая, таму яркасць яе недастатковая, каб назіраць яе ў звычайных умовах. Але пры поўным сонечным зацьменні, калі Месяц закрывае яркую фотасферу, размешчаная над ёй храмасфера становіцца бачнай. Яе таксама можна назіраць ўу любы час з дапамогай спецыяльных вузкапалосных аптычных фільтраў.
 
[[ФайлВыява:HI6563 fulldisk.jpg|мініthumb|Здымак Сонца ў лініі H<sub>α</sub>.]]
 
Для назірання розных структур, спецыфічных для храмасферы Сонца, лепш за ўсё падыходзіць фільтр, які вылучае выпраменьванне ў нейкай яркай храмасфернай лініі, гэта значыць з [[Даўжыня хвалі|даўжынёй хвалі]], на якую прыпадае значная частка выпраменьванагавыпрамененага (або паглынальнага для ліній паглынання) храмасферай святла. Як ужо паказана, гэта ў першую чаргу чырвоная лінія H-альфа (Hα) з серыі Бальмера з даўжынёй хвалі 656,3 нм, здымак Сонца ў якой атрымліваецца чырванаватым. Таксама шырока выкарыстоўваюцца фільтры двух фіялетавых фраунгоферавых ліній іанізаванага кальцыякальцыю, здымак Сонца ў святле кожнай з іх атрымліваецца сіняватым: лінія Ca II K (393,4 нм) і лінія Ca II H (396,8 нм). Асноўныя храмасферныя структуры, якія бачныя ў гэтых лініях, гэта<ref name="ФЭ">{{кніга|загаловак=Физическая энциклопедия|частка=Солнце|том=4|год=1994|месца={{М.}}|выдавецтва=Большая Российская энциклопедия|старонак=704|isbn=5852700878}}</ref>:
 
* Храмасферныя сетка, якая пакрывае ўсю паверхню Сонца і якая складаецца з ліній, якія навакол ячэйкі [[супергрануляцыя|супергрануляцыі]] памерам да 30 тысяч км у папярочніку. Яна лепш за ўсё бачная ў лініі Hα і Ca II K<ref>[http://solarscience.msfc.nasa.gov/feature2.shtml Chromospheric features]</ref>..
 
== Храмасферы зорак ==
 
Храмасферы існуюць не толькі ў Сонца, але і ў іншых зорак, аднак іх даследаванне спалучана са значна вялікімі цяжкасцямі, чым для храмасферы Сонца.
 
{{зноскі}}
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
 
== Літаратура ==
{{Сонца}}
{{Зоркі}}
 
[[Катэгорыя:Будова Сонца]]
 
 
{{astro-stub}}
{{Sun-stub}}
[[Катэгорыя:Будова Сонца]]
175 188

правак