Розніца паміж версіямі "Фердынанд I Габсбург"

116 байтаў дададзена ,  5 гадоў таму
clean up using AWB
др (стылявыя змены, арфаграфія)
(clean up using AWB)
}}
[[Image:Hans Bocksberger der Aeltere 001.jpg|200px|thumb]]
'''Фердына́нд I Га́бсбург''' ({{ДН|10|3|1503}} — {{ДС|25|7|1564}}) — аўстрыйскі эрцгерцаг з [[1521]], кароль рымлянаўрымлян з [[1531]], імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з [[1558]].
 
Актыўны ўдзельнiкўдзельнік барацьбы супраць княжацкай [[Рэфармацыя|РэфармацыiРэфармацыі]] ў ГерманiiГерманіi, якая падрывала пазiцыiпазіцыі iмператарскайімператарскай улады. Разам з тым, прыхiльнiкпрыхільнік памяркоунай рэформы каталiцкайкаталіцкай царквы, схiляўсясхіляўся да кампрамiсукампрамісу з пратэстантамiпратэстантамі i [[гусіты|гусiтамiгусітамі]], на ТрыдэнцкiмТрыдэнцкім саборы (1545—1563) спрабавау дабiццадабіцца скасавання цэлiбатуцэлібату i надання мiранамміранам права прычашчацца з чашы. АдзiнАдзін з iнiцыятарауініцыятарау заключэння [[Аўгсбургскі мір, 1555|Аўгсбургскага рэлiгiйнагарэлігійнага мiруміру 1555]].
 
=== Палітыка ===
=== Фердынанд у беларускай гісторыі ===
[[Выява:Kober Anna Jagiellon as a widow.jpg|thumb|left|''Партрэт Ганны Ягелонкі''. Марцін Кобер (1595)]]
На венскiмвенскім кангрэсе [[1515]], у вынiкувыніку дыпламатычнай мiсiiмісіi МiкалаяМікалая РадзiвiлаРадзівіла (сына МiкалаяМікалая Старога), якiякі атрымаў за гэта тытул iмперскагаімперскага князя, дасягнутая дамоўленасць аб шлюбе Фердынанда з [[Ганна Ягелонка|Ганнай Ягелонкай]], дачкой чэшскага i вянгеpскага каpаля УладзiславаУладзіслава Ягелона, унучкай КазiмipаКазіміpа (шлюб заключаны ў [[1521]]), i аб магчымасцiмагчымасці пераходу ЧэхiiЧэхіi i ВенгpыiВенгpыі ад [[Ягелоны|Ягелонаў]] да [[габсбургі|Габсбургаў]]. [[Жыгімонт II Аўгуст]] быў двойчы ([[1543]]—[[1545]] i з [[1553]]) жанаты з дачкамiдачкамі Фердынанда i Ганны ЯгелонкiЯгелонкі: ЛiзаветайЛізаветай (1526—1545) i Кацярынай (1533—1572), адным з iнiцыятараўініцыятараў гэтых шлюбаў быў [[Мікалай Радзівіл Чорны]]. Пасля разгрома ВенгрыiВенгрыі туркамiтуркамі [[бітва пры Мохачы|пры Мохачы]] ў 1526 i гiбелiгібелі свайго швагра [[Людовік II Ягелон|ЛюдовiкаЛюдовіка II Ягелона]] Фердынанд абраны каpалём ЧэхiiЧэхіi i ВенгpыiВенгpыі, што выклiкалавыклікала серыю грамадзянскiхграмадзянскіх войн памiжпаміж прыхiльнiкамiпрыхільнікамі яго i вянгерскагавенгерскага магната [[Янаш Запальяі|Янаша ЗапальяiЗапальяі]], таксама абранага вянгерскiмвенгерскім каралём i падтрыманага [[Польскае каралеўства|Польшчай]]. Жорстка падавiупадавіу рух за незалежнасць ЧэхiiЧэхіi, спрыяў кансалiдацыiкансалідацыі спадчынных уладанняў аўстрыйскiхаўстрыйскіх Габсбургаў у адзiныадзіны дзяржаўны комплекс. Карыстаўся папулярнасцю ў “сепаратысцкай” часткiчасткі беларуска-лiтоўскагалітоўскага грамадства, якая бачыла ў Габсбургах процiвагупроцівагу Польшчы. Яго паслы ў [[Вільня|ВiльнiВільні]] у [[1528]] адзначалiадзначалі, што лiтоўскiялітоўскія [[паны-рада]] больш спрыяюць Габсбургам, чым палякiпалякі, апрача [[Канстанцін Астрожскі|КанстанцiнаКанстанціна Астрожскага]], якiякі сiмпатызаваўсімпатызаваў ЗапальяiЗапальяі. Выхадцы з [[ВКЛ]] непасрэдна ўдзельнiчалiўдзельнічалі ў ваенных дзеяннях на баку Фердынанда, як, напрыклад, I. Перасветаў, якiякі ў [[1535]] быў нават яго паслом да малдаўскага гаспадара [[П. Рашэта|Пятра Рарэша]]. У [[1532]] [[Iлья АстрожскiАстрожскі]], насуперак рашэнням сойму ВКЛ, прапаноўваў Фердынанду выставiцьвыставіць уласныя ўзброеныя атрады для вайны з [[Асманская імперыя|Турцыяй]]. У [[1535]]—[[1539]] у батанiчнымбатанічным садзе Фердынанда ў Празе працаваў [[Ф. Скарына]], па некаторых звестках, быў яго асабiстымасабістым урачом.
{{літ
|Алесь Белы. Фердынанд I Габсбург // {{крыніцы/ЭГБ}}
{{Бібліяінфармацыя}}
 
[[Катэгорыя:Асобы]]
[[Катэгорыя:Імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Эрцгерцагі аўстрыйскія]]
167 021

праўка