Розніца паміж версіямі "Васілевічы"

38 байтаў дададзена ,  4 гады таму
др
арфаграфія, стылявыя змены
др (арфаграфія, стылявыя змены)
|add3 =
}}
'''Васіле́вічы''' ([[Інструкцыя па транслітарацыі (2007)|афіц. транс.]]: ''Vasilievičy'') — горад раённага падпарадкавання ў [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. УЗа 45  км ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], 86  км ад [[Гомель|Гомеля]]. Чыгуначны вузел (лініі на Гомель, [[Калінкавічы]], [[Хойнікі]]), аўтадарогай злучаны з аўтамагістраллю Гомель—Калінкавічы. Насельніцтва — 3923 чал.чалавек (2009). Планіроўка складаецца з кароткіх шыротных вуліц, звязаных 2 магістральнымі вуліцамі. Забудова цагляная і драўляная. На поўначы і ўсходзе - — сетка меліяратыўныхмеліярацыйных каналаў
 
 
== Герб ==
Герб Васілевічаў зацвержанызацверджаны Рашэннем ВасілевічскагаВасілевіцкага райвыканкама №  82 ад 27 верасня 2001. Унесены ў Гербавы мартыкул Беларусі 28 снежня 2001 года (№77№ 77). Уяўляе з сабе іспанскі шчыт, удзе якімна у галубымблакітным полі адлюстраванывыяўлены срэбны абрыс хваёвага дрэва. Абрыс дрэва сімвалізуе лясную і дрэваапрацоўчую прамысловасць, галубоеблакітнае поле шчыта — вадаёмы.
 
{{змест злева}}
 
== Гісторыя ==
[[Выява:Isaak Serbov 012.jpg|thumb|250px|left|Жыхары Васілевічаў на фатаграфіі [[Ісаак Абрамавіч Сербаў|І. Сербава]]]]
Тэрыторыя горада была заселена ўжо ў [[бронзавы век|бронзавым веке]]. Згодна з паданнямі, калодзежы, названыя «зоўжынымі» ці «іоўжынымі» былі выкапаныя па загаду [[Вольга, княгіня Кіеўская|княгіні Вольгі]], падчас паходу супраць [[Драўляне|драўлян]]. У пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца ў [[15 стагоддзе|15 стагоддзі]] як вёска ў [[Менскае ваяводства|Менскім ваяводстве]] [[Вялікае княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]], шляхецкая ўласнасць. Як сведчыць [[Літоўская метрыка]], у 1466 вёска знаходзілася ва ўладанні памешчыцы Івановай. Згодна з рэвізіяй Рэчыцкай воласці за 1560 год у вёсцы было 17 дымоў і 7 служб. Праходзіў тракт [[Горад Рэчыца|Рэчыца]]-[[Горад Мазыр|Мазыр]]. Нейкі час вёска знаходзілася ва ўладанні Патоцкіх, потым Масальскіх.
 
Тэрыторыя горада была заселена ўжо ў [[бронзавы век|бронзавым векевеку]]. ЗгоднаПаводле з паданняміпадання, калодзежы, названыяназываныя «зоўжынымі» ці «іоўжынымі» былі выкапаныявыкапаны пана загадузагад кіеўскай княгіні [[Вольга, княгіня Кіеўская|княгіні Вольгі]], падчас паходу супраць [[Драўляне|драўлян]]. У пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца ў [[15 стагоддзе|15 стагоддзіст.]] як вёска ў [[Менскае ваяводства|Менскім ваяводстве]] [[Вялікае княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]], шляхецкая ўласнасць. Як сведчыць [[Літоўская метрыка]], у 1466 вёскагодзе знаходзіласявёскай вавалодала ўладанніпамешчыца памешчыцы ІвановайІванавай. Згодна зПаводле рэвізіяйрэвізіі Рэчыцкай воласці за 1560 год у вёсцы было 17 дымоў і 7 службслужбаў. Праходзіў тракт [[Горад Рэчыца|Рэчыца]]-[[Горад Мазыр|Мазыр]]. НейкіПэўны час вёска знаходзілася вавёскай ўладаннівалодалі ПатоцкіхПатоцкія, потым МасальскіхМасальскія.
Пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзела Рэчы Паспалітай]] (1793) у складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1795 годзе, вёска, у Рэчыцкім павеце, уладанне графа Юдзіцкага. дзейнічала Свята-Мікалаеўская царква (у ёй заховаліся спавядальныя ведамасці з 1800 года і метрычныя кнігі з 1822 года). У 1825 годзе замест старога пабудаваны новы драўляны будынак царквы. У 1866 годзе адкрыта народнае вучылішча, дзейнічала таксама царкоўна-прыхадская школа. У 1877 годзе каля ваколцы сяла, дзе залягае самы глыбокі на Палессі тарфянік, заснавана метэаралагічная станцыя для вывучэння клімату Палесся. Апісваючы паселішчы Беларускага Палесся [[Адам Ганоры Кіркор|А. Г. Кіркор]] у выданні «Жывапісная Расія» адзначыў, што Васілевічы «казённая вёска... на мяжы непраходных балотаў, якія называюцца Хмяльніцкімі». Забудова вёскі значна павялічылася, пасля таго як была пракладзена чыгунка [[Горад Лунінец|Лунінец]] - Гомель і адкрыта чыгуначная станцыя (15 студзеня 1886). Цэнтр воласці, у склад якой у 1890 годзе ўваходзілі 17 паселішчаў з 1085 дварамі. Працавала паштова-тэлеграфная кантора. Згодна з перапісам 1897 года дзейнічалі яўрэйскі малітоўны дом, хлебазапасны магазін, 5 магазінаў, 2 [[вятрак|ветраных млына]], 2 конных млына, 2 кузні, 2 трактыра. У 1904-13 гадах працаваў дрэваапрацоўчы завод з паравым рухавіком, прадукцыя якога экспанавалася на [[Сусветная выстава, 1905|Міжнародная выстава 1905 года ў Льежы]] і адзначана Вялікім Залатым Медалем.23 верасня 1911 года пачала працу чыгуначная ветка Васілевічы - Хойнікі. У 1914 годзе дала першую прадукцыю фабрыка па выіворчасці шпуль.
 
Пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога2-га падзелападзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) у складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1795 годзе, вёска, уў Рэчыцкім павеце, уладанне графа Юдзіцкага. дзейнічалаДзейнічала Свята-Мікалаеўская царква (у ёй заховалісязахоўваліся спавядальныя ведамасці з 1800 года і метрычныя кнігі з 1822 года). У 1825 годзе замест старога пабудаваны новы драўляны будынак царквы. У 1866 годзе адкрыта народнае вучылішча, дзейнічала таксама царкоўна-прыхадскаяпрыходская школа. У 1877 годзе каляў ваколцываколіцах сяла, дзе залягае самы глыбокі на Палессі тарфянік, заснавана метэаралагічная станцыя для вывучэння клімату Палесся. Апісваючы паселішчы Беларускага Палесся [[Адам Ганоры Кіркор|А.  Г.  Кіркор]] у выданні «Жывапісная Расія» адзначыў, што Васілевічы «казённая вёска...вёска… на мяжы непраходных балотаўбалот, якія называюцца Хмяльніцкімі». Забудова вёскіВёскі значна павялічылася, пасля тагопракладання як была пракладзена чыгункачыгункі [[Горад Лунінец|Лунінец]] - Гомель—Гомель і адкрытаадкрыцця чыгуначнаячыгуначнай станцыястанцыі (15 студзеня 1886). Цэнтр воласці, у склад якой у 1890 годзе ўваходзілі 17 паселішчаўпаселішч з 1085 дварамі. Працавала паштова-тэлеграфная кантора. ЗгоднаПаводле з перапісамперапісу 1897 года дзейнічалі яўрэйскі малітоўны дом, хлебазапасны магазін, 5 магазінаў, 2 [[вятрак|ветраных млына]], 2 конных млына, 2 кузні, 2 трактыратракціры. У 1904-131904—1913 гадах працаваў дрэваапрацоўчы завод з паравым рухавіком, прадукцыя якога экспанавалася на [[Сусветная выстава, 1905|МіжнароднаяМіжнароднай выстававыставе 1905 года ў Льежы]] і адзначана Вялікім Залатым МедалемМедалём. 23 верасня 1911 года пачала працу чыгуначная ветка Васілевічы -лінія ХойнікіВасілевічы—Хойнікі. У 1914 годзе дала першую прадукцыю фабрыка па выіворчасцівытворчасці шпуль.
У пачатку 1918 занятая германскімі войскамі. У жніўні 1918 года партызанскі атрад разграміў нямецкі гарнізон, які размяшчаўся ў Васілевічах. Каля вёскі 30 сакавіка 1919 былі разгромлены [[Стрэкапытаўскі мяцеж|стрэкапытаўскія фарміраванні]], якія адступалі з Гомеля і спрабавалі прарвацца праз фронт у Польшчу. У пачатку сакавіка 1920 года мястэчка было занятае польскімі войскамі, вызвалена ў пачатку чэрвеня 1920. У выніку пагрома, учыненага 16 красавіка 1921 бандай Галакі, загінулі 13 жыхароў.
 
У пачатку 1918 года занятая германскімі войскамі. У жніўні 1918 года партызанскі атрад разграміў нямецкі гарнізон, які размяшчаўся ў Васілевічах. Каля вёскі 30 сакавіка 1919 былі разгромлены [[СтрэкапытаўскіСтракапытаўскае мяцежпаўстанне|стрэкапытаўскіястракапытаўскія фарміраванні]], якія адступалі з Гомеля і спрабавалі прарвацца праз фронт у Польшчу. У пачатку сакавіка 1920 года мястэчка было занятае польскімі войскамі, вызваленапотым занятае бальшавікамі ў пачатку чэрвеня 1920. Угода. вынікуПадчас пагромапагрому, учыненага 16 красавіка 1921 бандай Галакі, загінулі 13 жыхароў.
З 26 чэрвеня 1919 года - цэнтр [[Гомельская губерня|Гомельскай губерні]] [[РСФСР]]. З 8 снежня 1926 года ў складзе [[БССР]]. З 8 снежня 1926 года па 4 жніўня 1927 года і з 20 лютага 1938 года да 16 верасня 1959 года цэнтр [[Васілевічскі раён|Васілевічскага раёна]]. У 1927-38 и з 1959 года ў Рэчыцкім раёне.
 
З 26 чэрвеня 1919 года - — цэнтр [[Гомельская губерня|Гомельскай губерні]] [[РСФСР]]. З 8 снежня 1926 года ў складзе [[БССР]]. З 8 снежня 1926 года пада 4 жніўня 1927 года і з 20 лютага 1938 года да 16 верасня 1959 года цэнтр [[ВасілевічскіВасілевіцкі раён|ВасілевічскагаВасілевіцкага раёна]]. У 1927-381927—1938 иі з 1959 года ў Рэчыцкім раёне.
У 1925-27 гадах працаваў лясны тэхникум (да гэтага знаходзіўся ў Гомелі, потым у [[Горад Буда-Кашалёва|Буда-Кашалёва]]). У 1929 годзе арганізаваны [[калгас]], працавалі торфазавод, 2 кузні, слясарня, паравы млын, цагляны завод, смалаварня, дрэваапрацоўчая майстэрня, 7-гадовая школа, хата-чытальня, аддзяленне спажывецкай кааперацыі, сельскагаспадарчае крэдытнае таварыства, бальніца. У 1934 годзе створана [[Машынна-трактарная станцыя|МТС]].
 
У 1925-271925—1927 гадах працаваў лясны тэхникумтэхнікум (да гэтага знаходзіўся ў Гомелі, потым у [[Горад Буда-Кашалёва|Буда-Кашалёва]]). У 1929 годзе арганізаваны [[калгас]], працавалі торфазавод, 2 кузні, слясарня, паравы млын, цагляны завод, смалаварнясмалакурня, дрэваапрацоўчая майстэрня, 7-гадовая школа, хата-чытальня, аддзяленне спажывецкай кааперацыі, сельскагаспадарчае крэдытнае таварыства, бальніца. У 1934 годзе створана [[Машынна-трактарная станцыя|МТС]]. З 15 ліпеня 1935 года — мястэчка.
Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] у чэрвені 1941 года тут была створанакавалерыйскай група пад кіраўніцтвам А. І. Бацкалевіча, якая нейкі час вяла баявыя дзеянні ў тыле наступаючай нямецкай арміі. З 24 жніўня 1941 па снежань 1943 года дзейнічала патрыятычнае падполле (кіраўнікі Л. П. Курганская-Сакалова, Т. М. Астапенка, А. І. Белы). Вясной 1942 года налічвалася 5 падпольных груп. Загінулі 32 падпольшчыка (пахаваныя ў брацкай магіле ў скверы па вул. Камсамольскай). Акупанты расстралялі 41 жыхара (пахаваныя ў магіле ахвяр фашызма, у 2,5 км на захад ад горада). Вызвалена 18 снежня 1943 года часткамі [[65-я армія, СССР|65-й арміі]] [[1-ы Беларускі фронт|1-га Беларускага фронту]]. Разам з салдатамі Савецкай Арміі ў вызваленні Васілевіч удзельнічалі партызаны, сярод якіх быў камандзір кавалерыйскага эскадрона лейтэнант Мікалай Трафімавіч Маструкоў (пасмяротна прысвоена званне [[Герой Савецкага Саюза]]). 428 жыхароў загінулі на фронце.
 
Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] у чэрвені 1941 года тутў Васілевічах была створанакавалерыйскайсфарміравана кавалерыйскай група пад кіраўніцтвам А.  І.  Бацкалевіча, якая нейкіпэўны час вяла баявыя дзеянні ў тыле наступаючай нямецкай арміі. З 24 жніўня 1941 пада снежаньснежня 1943 года дзейнічала патрыятычнае падполле (кіраўнікі Л.  П.  Курганская-Сакалова, Т.  М.  Астапенка, А.  І.  Белы). Вясной 1942 года налічвалася 5 падпольных груп. Загінулі 32 падпольшчыкападпольшчыкі (пахаваныяпахаваны ў брацкай магіле ў скверы па вул. Камсамольскай). Акупанты расстралялі 41 жыхара (пахаваныя ў магіле ахвяр фашызмафашызму, уза 2,5  км нада захадзахаду ад горада). Вызвалена 18 снежня 1943 года часткамі [[65-я армія, СССР|65-й арміі]] [[1-ы Беларускі фронт|1-га Беларускага фронту]]. Разам з салдатамі Савецкай Арміі ў вызваленні Васілевіч удзельнічалі партызаны, сярод якіх быў камандзір кавалерыйскага эскадрона лейтэнант Мікалай Трафімавіч Маструкоў (пасмяротна прысвоена званне [[Герой Савецкага Саюза]]). 428 жыхароў загінулі на фронце.
З 15 ліпеня 1935 года - мястэчка, з 29 красавіка 1950 года - гарадскі пасёлак, з 19 лістапада 1971 года - горад раённага падначальвання. Працавалі мэблевая фабрыка, завод масла і сухога малака, цагляны завод, філіял Рэчыцкага камбіната бытавога абслугоўвання, цахі па вытворчасці безалкагольных напеў і калбас, цэх прапіткі стаўбоў, лясгас, лесаўчастак Хоўнікскага леспрамгаса. Дзейнічаюць сярэдняя і мастацкая школы, школа-інтэрнат для слабабачачых дзяцей, гідраметэастанцыя, 2 бібліятэкі, Дом культуры, Дом школьніка, бальніца і паліклініка, 2 дзіцячых садка, аддзяленне сувязі.
 
З 15 ліпеня 1935 года - мястэчка, з 29 красавіка 1950 года - — гарадскі пасёлак, з 19 лістапада 1971 года - — горад раённага падначальванняпадпарадкавання. Працавалі мэблевая фабрыка, завод масла і сухога малака, цагляны завод, філіял Рэчыцкага камбіната бытавога абслугоўвання, цахіцэхі па вытворчасці безалкагольных напеўнапояў і калбаскаўбас, цэх прапіткі стаўбоў, лясгас, лесаўчастак ХоўнікскагаХойніцкага леспрамгаса. Дзейнічаюць сярэдняя і мастацкая школы, школа-інтэрнат для слабабачачых дзяцей, гідраметэастанцыя, 2 бібліятэкі, Дом культуры, Дом школьніка, бальніца і паліклініка, 2 дзіцячых садка, аддзяленне сувязі.
У склад Васілевічскага сельсавета уваходзілі (цяпер не існуючыя) хутары: да сярэдзіны 1930-ых гадоў - Будзішчы, Везвінскі, Гарадзянка, Гардзіянка, Глубока, Града, Дварэцкі, Еўня, Закрашан, Залескі, Каланін, Кішынец, Кончэсь, Лужанка, Лысец, Лясная Стража (2 хутары), Мядведка, Падніўкі, Перадвінскі, Власнюк, япраўка, Корч, Ляды, да сярэдзіны 1950-ых гадоў - Асавок, Дубрава, Запечча, Капашын, Ключэяў, Кротава паляна, Нехарань, Посуж, Печкі, Праход, Прыстань, Ротгалоў, Рубанікі, Скрывалка.
 
У склад ВасілевічскагаВасілевіцкага сельсавета уваходзілі (цяпер не існуючыя) хутары: да сярэдзіны 1930-ыхх гадоў - — Будзішчы, Везвінскі, Гарадзянка, Гардзіянка, Глубока, Града, Дварэцкі, Еўня, Закрашан, Залескі, Каланін, Кішынец, Кончэсь, Лужанка, Лысец, Лясная Стража (2 хутары), Мядведка, Падніўкі, Перадвінскі, Власнюк, япраўка, Корч, Ляды, да сярэдзіны 1950-ых гадоў - — Асавок, Дубрава, Запечча, Капашын, Ключэяў, Кротава паляна, Нехарань, Посуж, Печкі, Праход, Прыстань, Ротгалоў, Рубанікі, Скрывалка.
 
== Эканоміка ==
 
=== Колькасць ===
* 2010 — 3923 чал.
2010 год - 3 923 чалавека.
 
=== Дынаміка ===
* 1795 год - — 57 двароў.
* 1847 - — 92 двары, 956 жыхароў.
* 1885 - 1161885—116 двароў, 1057 жыхароў.
* 1897 - 2941897—294 двары, 1704 жыхары; у аднайменным пасёлку 4 двары, 20 жыхароў (згодна з перапісам).
* 1909 - 4601909—460 двароў, 2564 жыхары; на чыгуначнай станцыі 7 будынкаў, 31 жыхар.
* 2010 год - — 3923 чалавекі (мужчыны - — 1854 чалавекі, жанчыны - — 2069 чалавек)<ref>[http://dneprovec.by/engine/print.php?newsid=423 Итоги переписи населения 2009 года по Речицкому району]</ref>.
 
== Вядомыя ўраджэнцы ==
* Е.  А.  Кухарава - — [[Герой Сацыялістычнай Працы]].
* Т.  П.  Заранок - — акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], народныНародны пісьменнік Рэспублікі Беларусь, доктар філалагічных навук, прафесар, заслужаны дзеяч навукі БССР, лаурэатлаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР.
* [[Сцяпан Сцяпанавіч Лаўшук|С.  С.  Лаўшук]] - — доктар філалагічных навук, літаратуразнаўца і крытык.
* Х.  Ю.  Бейлькін - — доктар гістарычных навук, прафесар.
* В.  Я.  Навуменка - — прафесар, заслужаны дзеяч вышэйшай школы БССР.
* [[Іван Якаўлевіч Навуменка]] - — Народны пісьменнік Беларусі (1995). Старшыня Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1985-19901985—1990).
* [[Юрый Мікалаевіч Захаранка]] - — міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь (1994-19951994—1995).
* Валерый Гур'евіч Ціхіня (ннар. 01.10.1940) навуковец-юрыст. Член-карэспандзенткарэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994), доктар юрыдычных навук (1985), прафесар (1987). Заслужаны юрыст БССР (1990)
 
== Выдатныя мясціны ==
* Васілевіцкая Мікалаеўская царква (1825)
 
== У Сеціве ==
*
 
{{зноскі}}
 
== Літаратура ==
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.2, кн.2. гомельская вобласць/С.  В.  Марцэлеў; Рэдкалегія: Г.  П.  Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - — Мн.: БелЭн, 2005. 520 с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0330-6
 
{{Рэчыцкі раён}}
{{Гарады Гомельскай вобласці}}