Розніца паміж версіямі "Ліст"

4 015 байтаў дададзена ,  4 гады таму
няма тлумачэння праўкі
(афармленне)
[[Выява:Leaf 1 web.jpg|thumb|Ліст]]
[[Выява:Autumn leaves in Kharkov.jpg|thumb|Восеньскае лісце]]
'''Ліст''' (''збор.'' '''лісце''') — у [[Батаніка|батаніцы]] вонкавы вегетатыўны орган [[расліны]], асноўнайякі функцыяйвыконвае якога з'яўляеццафункцыі [[фотасінтэз]]. Для гэтай мэты ліст, як правіла, мае пласціністую структуру, каб даць [[клетка]]м, якія змяшчаюць спецыялізаваны [[Біялагічныя пігменты|пігмент]] [[хларафіл]] у [[хларапласт]]ах, атрымаць доступ да сонечнага [[святло]]святла. Ліста таксама з'яўляецца органам [[Дыханне|дыхання]], [[Выпарэнне|выпарэння]] і [[Гутацыя|гутацыі]] (вылучэнні кропель вады) расліны. Лісце можа затрымліваць у сабе ваду і пажыўныя рэчывы, а ў некаторых раслін выконваюць і іншыя функцыігазаабмену.
 
Як правіла, мае пласціністую структуру, каб даць [[клетка]]м, якія змяшчаюць спецыялізаваны [[Біялагічныя пігменты|пігмент]] [[хларафіл]] у [[хларапласт]]ах, атрымаць доступ да сонечнага [[святло]]святла. Ліст таксама з'яўляецца органам [[Дыханне|дыхання]], [[Выпарэнне|выпарэння]] і [[Гутацыя|гутацыі]] (вылучэнні кропель вады) расліны. Лісце можа затрымліваць у сабе ваду і пажыўныя рэчывы, а ў некаторых раслін выконваюць і іншыя функцыі.
 
== Марфалогія лісця ==
У тыповым выпадку ліст складаецца з чатырох асноўных частак: ліставой пласцінкі, чаранка, прылісткаў і асновы. Абавязковыя часткі ліста — аснова і ліставая пласцінка. Чаранкі і прылісткі ёсць не ва ўсіх раслін.
 
Аснова — гэта тая частка ліста, пры дапамозе якой ён прымацаваны да сцябла. У некаторых раслін ([[злакі]], [[асокі]]) аснова ліста расшыраная. Яна ахоплівае вузел накшталт трубкі. Такія лісты называюцца похвеннымі.
 
Ліставая пласцінка — асноўная частка ліста, якая выконвае яго галоўныя функцыі. Ліставая пласцінка часцей за ўсё расшыраная і мае лоскую форму. У большасці раслін верхні і ніжні бакі ліставой пласцінкі адрозніваюцца. Звычайна ліставая пласцінка верхнім бокам павернута да сонца.
 
Некаторыя расліны (многія цыбулі, сіты) маюць цыліндрычныя лісты. У іх немагчыма выдзеліць верхні і ніжні бакі ліставой пласцінкі.
Чаранок размешчаны паміж ліставой пласцінкай і асновай ліста. Лісты з чаранком называюцца чаранковымі, а без яго — сядзячымі.
 
Чаранок забяспечвае арыентацыю ліставой пласцінкі ў прасторы. Дзякуючы гэтаму лісты размяшчаюцца так, каб не зацяняць адзін аднаго і асвятляцца максімальна. Гэта вельмі важна для працэсу фотасінтэзу. Такое размяшчэнне лістоў называецца ліставой мазаікай.
 
Многія лісты маюць прылісткі. Яны размяшчаюцца каля асновы чаранка ліста папарна і маюць розныя памеры і форму. У гароху прылісткі буйныя, у іншых раслін маюць выгляд дробных лісцікаў або лускавінак. У многіх раслінм ([[дуб]], [[бяроза]], [[яблыня]]) яны рана ападаюць.
 
Лісты, у якіх да агульнага чаранка прымацаваны некалькі ліставых пласцінак, называюцца складанымі. Пры гэтым ліставыя пласцінкі прымацаваны да агульнага чаранка або сваімі чаранкамі, або асновамі ліставых пласцінак. Калі лісцікі прымацаваны да верхавіны агульнага чаранка, лісты называюцца пальчатаскладанымі ([[лубін]], [[конскі каштан]]). Калі лісцікі прымацаваны па ўсёй даўжыні па абодва бакі чаранка, лісты называюцца перыстаскладанымі ([[гарох]],[[ружа]], [[рабіна]]). Трайчастаскладаны ліст фарміруецца з трох лісцікаў, прымацаваных да верхавіны агульнага чаранка ([[суніцы]], [[канюшына]]). Форма пласцінак простых лістоў і лісцікаў складаных лістоў можа быць рознай.
 
== Анатомія лісця ==