Розніца паміж версіямі "Тэрмадынамічная раўнавага"

др
стылявыя змены, афармленне
(Новая старонка: ''''Тэрмадынамічная раўнавага''' - стан сістэмы, пры якім застаюцца нязменнымі па часе макра...')
 
др (стылявыя змены, афармленне)
'''ТэрмадынамічнаяТэрмадынамі́чная раўнавагараўнава́га''' - — стан сістэмы, пры якім застаюцца нязменнымі па часе макраскапічныя велічыні гэтай сістэмы ([[тэмпература]], [[ціск]], [[аб'ём]], [[энтрапія]]) ва ўмовах ізаляванасці ад [[Навакольнае асяроддзе|навакольнага асяроддзя]]. Увогуле, гэтыя велічыні не з'яўляюцца пастаяннымі, яны толькі флуктуіруюць (вагаюцца) каля сваіх сярэдніх значэнняў. Калі раўнаважкай сістэме адпавядае некалькі станаў, у кожным з якіх сістэма можа знаходзіцца няпэўна доўга, то аб сістэме кажуць, што яна знаходзіцца ў метастабільнай раўнавазе. У стане раўнавагі ў сістэме адсутнічаюць патокі [[Матэрыя|матэрыі]] або [[Энергія|энергii]], нераўнаважныя патэнцыялы (або рухаючыя сілы), змены колькасці прысутных фаз. Адрозніваюць цеплавую, механічную, радыяцыйную (прамяністую) і хімічную раўнавагі. На практыцы ўмова ізаляванасці азначае, што працэсы ўстанаўлення раўнавагі працякаюць значна хутчэй, чым адбываюцца змены на межах сістэмы (гэта значыць змяненні знешніх па адносінах да сістэмы умоў), і ажыццяўляецца абмен сістэмы з асяроддзем рэчывам і энергіяй. Іншымі словамі, тэрмадынамічная раўнавага дасягаецца, калі хуткасць рэлаксацыйных працэсаў досыць вялікая (як правіла, гэта характэрна для высокатэмпературных працэсаў) альбо вялікі час для дасягнення раўнавагі (гэты выпадак мае месца ў геалагічных працэсах).
 
Калі раўнаважнай сістэме адпавядае некалькі станаў, у кожным з якіх сістэма можа знаходзіцца няпэўна доўга, то аб сістэме кажуць, што яна знаходзіцца ў метастабільнай раўнавазе. У стане раўнавагі ў сістэме адсутнічаюць патокі [[Матэрыя|матэрыі]] або [[Энергія|энергii]], нераўнаважныя патэнцыялы (або рухаючыя сілы), змены колькасці прысутных фаз.
У рэальных працэсах часта рэалізуецца няпоўная раўнавагу, аднак ступень гэтай непаўнаты можа быць істотны і неістотны. Пры гэтым магчымыя тры варыянты:
 
Адрозніваюць цеплавую, механічную, радыяцыйную (прамяністую) і хімічную раўнавагі. На практыцы ўмова ізаляванасці азначае, што працэсы ўстанаўлення раўнавагі працякаюць значна хутчэй, чым адбываюцца змены на межах сістэмы (гэта значыць змяненні знешніх адносна сістэмы умоў), і ажыццяўляецца абмен сістэмы з асяроддзем рэчывам і энергіяй. Іншымі словамі, тэрмадынамічная раўнавага дасягаецца, калі скорасць рэлаксацыйных працэсаў досыць вялікая (як правіла, гэта характэрна для высокатэмпературных працэсаў) альбо вялікі час для дасягнення раўнавагі (гэты выпадак мае месца ў геалагічных працэсах).
* раўнавага дасягаецца ў якой-небудзь частцы (або частках) адносна вялікай па памерах сістэмы - лакальная раўнавага,
 
* няпоўная раўнавага дасягаецца з прычыны рознасці хуткасцяў рэлаксацыйных працэсаў, якія праходзяць у сістэме - частковая раўнавага,
У рэальных працэсах часта рэалізуецца няпоўная раўнавагураўнавага, аднак ступень гэтай непаўнаты можа быць істотныістотнай і неістотнынеістотнай. Пры гэтым магчымыя тры варыянты:
 
* раўнавага дасягаецца ў якой-небудзь частцы (або частках) адносна вялікай па памерах сістэмы - — лакальная раўнавага,
* няпоўная раўнавага дасягаецца з прычыны рознасці хуткасцяўскарасцей рэлаксацыйных працэсаў, якія праходзяць у сістэме - — частковая раўнавага,
* маюць месца як лакальная, так і частковая раўнавага.
 
У нераўнаважкіхнераўнаважных сістэмах адбываюцца змены патокаў матэрыі або энергii, ці, напрыклад, фаз.
 
== Устойлівасць тэрмадынамічнай раўнавагі ==
Крытэрыі тэрмадынамічнай ўстойлівасці розных сістэм:
 
* Ізаляванасць (абсалютна не ўзаемадзейнічае з навакольным асяроддзем) сістэма - — максімум [[Энтрапія|энтрапіі]].
* Замкнёная (абменьваецца з [[тэрмастат]]ам толькі цеплынёй) сістэма - — мінімум [[свабодная энергія Гельмгольца|свабоднай энергіі]].
* Сістэма з фіксаванымі тэмпературай і ціскам - — мінімум [[патэнцыял Гібса|патэнцыялу Гібса]].
* Сістэма з фіксаванымі энтрапіяй і аб'ёмам - — мінімум [[Унутраная энергія|ўнутранайунутранай энергіі]].
* Сістэма з фіксаванымі энтрапіяй і ціскам - — мінімум [[Энтальпія|энтальпіі]].
 
== Гл. таксама ==
 
* [[Тэрмадынаміка]]
* [[Тэмпература]]
* [[Эксергія]]
 
== Літаратура ==
* Раўнавага тэрмадынамічная // {{Крыніцы/БелЭн|13к}} С. 377.
 
[[Катэгорыя:Тэрмадынамічныя з'явы]]