Розніца паміж версіямі "Краснаполле"

762 байты дададзена ,  4 гады таму
др
стылявыя змены, арфаграфія, вікіфікацыя
др (стылявыя змены, арфаграфія, вікіфікацыя)
{{арфаграфія|машынны пераклад, частку трэба вынесці ў артыкула пра раён.}}
{{значэнні|Спасылка=Краснаполле, значэнні}}
{{НП-Беларусь
}}
 
'''Краснапо́лле''' ([[Інструкцыя па транслітарацыі (2007)|афіц. транс.]]: ''Krasnapollie'')  — гарадскі пасёлак у [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], цэнтр [[Краснапольскі раён|Краснапольскага раёна]], у вярхоўевярхоўі [[рака Тур'я|р.ракі Тур'яі]]. У 109  км ад [[Магілёў|Магілёва]], 51  км ад чыгуначнай станцыі Камунары на лініі [[Крычаў]]—[[Унеча]] ([[Расія]]). Вузел аўтадарог на Чэрыкаў, [[Касцюковічы]], [[Чачэрск]], [[Горад Слаўгарад|Слаўгарад]]. Насельніцтва 6,2 тыс. чал.чалавек (2006). Находзіцца ў зоне, пацярпелай ад [[Аварыя на Чарнобыльскай АЭС|аварыі на Чарнобыльскай АЭС]].
 
{{змест злева}}
 
== Гісторыя ==
Гісторыя КраснапольшчынеКраснапольшчыны сыходзіць сваімі каранямі ў глыб стагоддзяў. У 6-8 стагоддзях пасяліліся нашы далёкія продкі - — плямёны [[радзімічы|радзімічаў]]. У 885г885 г. край радзімічаў уваходзіў у склад [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]]. Сведчаннем таму з'яўляюцца курганныя пахаванні гэтага перыяду ў дд.вёсках Князеўка[[Вёска Князёўка|Князёўка]], Клясино[[Вёска Клясіна|Клясіна]], [[Аграгарадок Леніна, Краснапольскі раён|Леніна]] і інш.
 
Першыя звесткі аб узнікненні гандлёва-рамеснага паселішча на месцы раённага цэнтра на падставе археалагічных дадзеных датуюцца 1707 годам. У 1773 годзе ўказам імператрыцы [[Кацярына II|Кацярыны Вялікай]] КраснапольшчынеКраснапольшчына ўвайшла ў склад [[Чэрыкаўскі павет|Чэрыкаўскага павета]] [[Мсціслаўскае ваяводства|Мсціслаўскага ваяводства]]. З 1774 КраснапольскагаКраснапольскія зямліземлі з 36 населенымі пунктамі належалі князям [[Аляксандр Міхайлавіч Галіцын|А. М.Голицыну Галіцыну]], а потым — [[Рыгор -Аляксандравіч ГПацёмкін|Р. А.Потемкину Пацёмкіну]].
 
ДаК 1846 году мястэчка Краснаполле было прызнанавядома як буйны гандлёва-рамесны цэнтр ўсходняй Магілёўшчыны, куды з'язджаліся не толькі мясцовыя, але і расійскія і ўкраінскія купцы, асабліва ў дні кірмашоў.
 
У другой палове 19-га стагоддзя ў склад Краснапольскага табара ўваходзіла 8 воласцяўволасцей. Тут знаходзіліся народнае вучылішча, вольная аптэка, сельская бальніца на 20 месцаў, 3 гарбарных і 9 маслабойных заводаў, вадзяны млын. У мястэчку налічвалася 412 драўляных дамоў.
 
Па дадзеных усеагульнага перапісу насельніцтва мястэчка Краснаполле дасягнула 3 тысяч жыхароў, у асноўным гэта было габрэйскаеяўрэйскае насельніцтва.
 
У 1905 годзе на тэрыторыі КраснапольшчынеКраснапольшчыны было 20 фальваркаў, 10 маёнткаў, 17 буйных хутарскіх гаспадарак.
 
У пачатку 20 стагоддзя уладальнікам маёнтка ў ввёсцы Выдранка Е. І.  Бараноўскім была створана адна з найбуйнейшых бібліятэк не толькі ў [[Беларусь|Беларусі]], але і ў [[Еўропа|Еўропе]], якая налічвала каля 10 тысяч рэдкіх кніжных выданняў.
 
У лістападзе 1917 года ў Краснаполлі ствараецца валасны Савет на чале з В. Н.Колесниковым Калеснікавым, які бярэ кіраванне КраснапольшчынеКраснапольшчынай ўу свае рукі.
 
17 Ліпеня 1924 года быў афіцыйна ўтвораны [[Краснапольскі раён]], складаецца з 16 сельсаветаў. У раёне пражывала 52247 чалавек.
 
У 20-30-я гады Краснапольшчыне знаходзілася ў віхуры падзей, якія ахапілі ўсю краіну. 8297 гаспадарак раёна аб'ядналіся ў 97 калгасаў, у якіх былі 31 свінагадоўчая ферма, 10 малочна-таварных ферм. У 1934 створана Краснапольская [[машынна-трактарная станцыя]]. Пры Краснапольскай [[машынна-трактарная станцыя|МТС]] была створана жаночая брыгада. Трактарыстка гэтай брыгады Марыя Саўчанка за ўдарную працу была абраная дэпутатам [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] першага склікання.
 
У гэтым годзе цалкам завяршылася [[калектывізацыя]] сялянскіх гаспадарак.
 
У раёне былі ўтвораны ВыдренскийВыдранскі спіртзавод, льнозаводільнозавод і завод па вытворчасці цэглы ў г.п.Краснополье Краснаполле, на якіх працавалі 94 рабочыхрабочыя.
 
ДаУ 1935 годзе ў раёне дзейнічалі 7 сямігадовых, 60 пачатковых школ, школа калгаснай моладзі. У 1936 годзе пачаў дзейнічаць радыёвузел.
 
У гэты перыяд у раёне працавалі 2 бальніцы на 79 ложкаў, 3 фельчарска-акушэрскія пункты, 5 акушэрскіх і 1 калгасны медпункт.
 
Вялікая Айчынная вайна перапыніла мірную працу краснопольчанкраснапальчан. Ужо ў першыя дні вайны на фронт пайшлі тысячы жыхароў раёна. 15 Жніўняжніўня 1941 КраснапольшчынеКраснапольшчына была акупаванаяакупавана нямецкімі захопнікамі.
 
Але, не гледзячынягледзячы на ​​вельмі жорсткі акупацыйны рэжым, краснопольчанекраснапальчане не скарыліся ворагу. На тэрыторыі раёна дзейнічалі партызанскія атрады №  41, №  3, №  47, «За Радзіму», адмысловы атрад «Вечеркова"» і іншыя, якія ажыццявілі шэраг буйных баявых аперацый па разгрому нямецкіх гарнізонаў і разбурэнняразбурэнню камунікацый.
 
Дзеянні частакчасцей рэгулярнай арміі і партызанскіх фарміраванняў набліжалі светлысветлую гадзіну вызвалення. ЁнЯна наступіўнаступіла 1 Кастрычнікакастрычніка 1943 года, калі начныначною атакай воіны Чырвонай Арміі вызвалілі раённы цэнтр.
 
Але свабода дасталася вельмі дарагой цаной. На франтах і ў партызанскіх атрадах загінулі 5697 нашых землякоў, гітлераўцы знішчылі 1714 мірных жыхароў.
 
Мужнасць і гераізм краснопольчанкраснапальчан ў гады Вялікай Айчыннай вайны былі адзначаны высокімі ўрадавымі ўзнагародамі. Каля паўтары тысячы нашых землякоў былі ўзнагароджаны баявымі ордэнамі і медалямі. Сямёра найбольш праславілісяпраслаўленых краснопольчанкраснапальчан былі ўдастоены высокага звання [[Герой Савецкага Саюза|Героя Савецкага Саюза]].
 
Ужо адразу пасля вызвалення пачаліся работы па аднаўленні разбуранай вайной народнай гаспадаркі раёна. Нямала працаўнікоў КраснапольшчынеКраснапольшчыны ў пасляваенныя гады былібыло ўдастоеныўдастоена дзяржаўных узнагарод за высокія паказчыкі ў працы. 17 лепшых льнаводаў калгаса «Камінтэрн» сталі ўдзельнікамі [[Усесаюзная выстаўка дасягненняў народнай гаспадаркі|Усесаюзнай выставывыстаўкі дасягненняў народнай гаспадаркі]] ў г.[[Масква|Маскве]], кіраўніку дэлегацыі была ўручаны залаты медаль за якасць вырабленай прадукцыі, што вырабляецца. Ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, «Знак Пашаны» па праву заззялі на грудзях многіх нашых землякоў за поспехі ў сельскагаспадарчай вытворчасці, прамысловасці і сферы абслугоўвання. Найвышэйшыя дасягненні пяці ураджэнцаў КраснапольшчынеКраснапольшчыны былі ўдастоены высокага звання [[Герой Сацыялістычнай Працы|Героя Сацыялістычнай Працы]].
 
Але, на жаль, дынамічнае развіццё Краснапольскага раёна было перапынена [[аварыя на Чарнобыльскай АЭС|Чарнобыльскай катастрофай]]. У выніку пераадолення яе наступстваў раён пакінула больш за 9 тысяч жыхароў, было ліквідавана 83 населеныя пункты, 5 сельгаспрадпрыемстваў, 31 школа і дзіцячая дашкольная ўстанова, 24 установы культуры, 7 ФАПаў. Сацыяльна-эканамічнаму развіццю раёна была нанесена вялізная шкода.
 
== Геаграфія ==
Краснапольскі раён займае паўднёвую частку [[Аршанска-Магілёўская раўніна|Аршанска-Магілёўскай раўніны]]. На ўсходзе і паўднёвым-захадзе мяжуе са [[Слаўгарадскі раён|Слаўгарадскім]], [[Чэрыкаўскі раён|Чэрыкаўскага]], [[Клімавіцкі раён|Клімавіцкім]] і [[Касцюковіцкі раён|Касцюковіцкім]] раёнамі, на поўдні — з Краснагорскім раёнам [[Бранская вобласць|Бранскай вобласці]] [[Расія|Расійскай Федэрацыі]], на паўднёвым захадзе — з [[Кармянскі раён|Кармянскім]] і [[Чачэрскі раён|Чачэрскім]] раёнамі Гомельскай вобласці.
 
Плошча раёна складае 122 456 га. Занята лесам  57 132 га, сельскагаспадарчыя ўгоддзі складаюць 46 705 га.
На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Тур'я, [[Рака Ельня, прыток Сажа|Ельня]], [[Рака Галуба|Галуба]], [[Рака Якушоўка|Якушоўка]], [[Рака Жавуніца|Жавуніца]], [[Рака Покаць|Покаць]] — прытокі ракі [[Рака Сож|Сож]]; [[Рака Палуж|Палуж]], [[Рака Каўпіта|Каўпіта]] — прытокі ракі [[Рака Беседзь|Бесядзь]]. Найбольш буйным штучным вадаёмам з'яўляецца [[Палужскае вадасховішча]] (136 га).
 
 
== Эканоміка ==
Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасці. Гасцініца «КраснополлеКраснаполле».
 
== Культура ==
[[Краснапольскі гісторыка-этнаграфічны музей]].
 
== ВыбітныяВядомыя ўраджэнцы і жыхары ==
* [[Міхаіл Майсеевіч Антонаў]] — [[Герой Савецкага Саюза]]
* [[Ісаак Фёдаравіч Ваксман]] — [[Герой Савецкага Саюза]]
 
== СпасылкіГл. таксама ==
* [[Пасёлкі гарадскога тыпу Магілёўскай вобласці]]
* [[Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі]]