Розніца паміж версіямі "Канфуцый"

7 771 байт дададзены ,  3 гады таму
др
няма тлумачэння праўкі
др (крыніца - ru:Конфуций)
др
 
У цэнтры яго вучэння — пытанні маральных паводзін, выхавання і кіравання дзяржавай. Асноватворным прынцыпам яго этыкі з'яўляецца паняцце «жэнь» — чалавечнасць, гуманнасць, чалавекалюбства. Яно разглядалася як вышэйшы закон узаемаадносін людзей у грамадстве і сям'і. Лічылася, што дасягнуць такога стану чалавек можа шляхам пастаяннага самаўдасканалення на аснове выканання завешчаных правіл этыкі: з павагай адносіцца да старэйшых па ўзросце і грамадскім становішчы, шанаваць бацькоў, быць адданымі радзіме, любіць людзей. Дзяржаўнае кіраванне таксама павінна грунтавацца на гуманных пачатках і клопаце пра людзей. Лепшым метадам кіравання людзьмі з'яўляецца не насілле, а прыклад і перакананне. Разам з тым Канфуцый лічыў, што кожны абавязаны строга выконваць прадпісанае яму і займаць сваё месца ў грамадскай іерархіі.
 
== Шыранне канфуцыянства ў Заходняй Еўропе ==
[[Файл:武汉市第六中学.jpg|thumb|Статуя Канфуцыя ля сярэдняй школы № 6 ва [[Ухань|Ухані]].]]
 
У сярэдзіне XVII стагоддзя ў Заходняй Еўропе паўстала мода на ўсё кітайскае, і [[Арыенталізм|зусім на ўсходнюю экзотыку]]. Гэта мода суправаджалася і спробамі асвоіць кітайскую філасофію, пра якую часта сталі казаць часам ва ўзнёслых і захопленых тонах. Так, прыкладам, англічанін [[Роберт Бойль]] параўноўваў кітайцаў і індусаў з грэкамі і рымлянамі.
 
У 1687 годзе выходзіць у святло лацінскі пераклад [[Лунь юй|«Лунь юя»]] Канфуцыя. Перавод падрыхтавала група [[Езуіты|езуіцкіх навукоўцаў]]. У гэты час езуіты мелі шматлікія місіі ў Кітаі. Адзін з публікатараў, Піліп Куплянню, вярнуўся ў Еўропу ў суправаджэнні маладога кітайца, хрышчонага пад імем Мішэль. Візіт гэтага госця з Кітая ў [[Версальскі палац|Версаль]] у 1684 годзе дадаткова надала цікавасць да кітайскай культуры ў Еўропе.
 
Адзін з самых вядомых езуіцкіх даследчыкаў Кітая, [[Матэа Рычы]], спрабаваў знайсці канцэптуальную сувязь паміж кітайскімі духоўнымі навукамі і хрысціянствам. Магчыма, яго даследніцкая праграма пакутавала [[еўропацэнтрызм]]ам, але даследчык не гатовы быў адмовіцца ад думкі, што Кітай мог паспяхова развівацца па-за прылучэннем да хрысціянскіх каштоўнасцей. Пры гэтым Рычы казаў, што «Канфуцый з'яўляецца ключом да кітайска-хрысціянскага сінтэзу». Больш таго, ён лічыў, што кожная рэлігія павінна мець свайго заснавальніка, які атрымаў першае [[адкрыццё]] ці ''Які прыйшоў'', таму ён назваў Канфуцыя заснавальнікам «канфуцыянскай рэлігіі».
 
Французскі філосаф [[Нікаля Мальбранш]] у сваёй кнізе «Гутарка хрысціянскага мысляра з кітайскім», якая выйшла ў [[1706]] годзе, вёў палеміку з канфуцыянствам. Мальбранш сцвярджае ў сваёй кнізе, што каштоўнасць хрысціянскай філасофіі складаецца ў тым, што яна абапіраецца адначасна і на інтэлектуальную культуру, і на каштоўнасці рэлігіі. Кітайскі мандарын, наадварот, паказвае ў кнізе прыклад голага інтэлектуалізму, у якім Мальбранш угледжвае прыклад глыбокай, але частковай мудрасці, дасяжнай з дапамогай адных толькі ведаў. Такім чынам, у інтэрпрэтацыі Мальбранша, Канфуцый — не заснавальнік рэлігіі, а прадстаўнік чыстага [[рацыяналізм, філасофія|рацыяналізму]].
 
[[Готфрыд Вільгельм Лейбніц]] таксама надаў навуцы Канфуцыя нямала часу. У прыватнасці, ён параўноўвае філасофскія пазіцыі Канфуцыя, [[Платон]]а і хрысціянскай філасофіі, прыходзячы да высновы, што першы прынцып канфуцыянства, ''«Лі»'' — гэта ''Розум'' як аснова ''Прыроды''. Лейбніц праводзіць паралель паміж прынцыпам разумнасці створанага свету, прынятага ў хрысціянскім светапоглядзе, [[рацыяналізм, філасофія|новаеўрапейскім]] паняткам [[субстанцыя|субстанцыі]] як пазнавальнага, звышпачуццёвага грунту прыроды, і платонаўскім паняткам «найвысокай выгоды», пад якім той разумее вечны, няствораны грунт свету. Такім чынам, канфуцыянскі прынцып ''«Лі»'' падобен платонаўскай «найвышэйшай выгодзе» ці хрысціянскаму Богу.
 
Паслядоўнік і папулярызатар метафізікі Лейбніца, адзін з самых уплывовых філосафаў [[Асветніцтва]], [[Хрысціян фон Вольф]] успадкаваў ад настаўніка паважлівае дачыненне да кітайскай культуры і, у прыватнасці, да канфуцыянства. У сваім складанні «Прамова пра маральную навуку кітайцаў», а таксама ў іншых працах, ён неаднаразова падкрэсліваў агульналюдскае значэнне навукі Канфуцыя і патрэбу яго ўважлівага вывучэння ў Заходняй Еўропе.
 
Вядомы нямецкі гісторык [[Іаган Готфрыд Гердэр]], крытычна ацэньвальны кітайскую культуру, як адарваную ад іншых народаў, косную і неразвітую, таксама нямала непахвальнага сказаў і пра Канфуцыя. Па яго думцы, этыка Канфуцыя здольная спарадзіць толькі рабоў, якія закрыліся ад усяго свету і ад маральнага і культурнага прагрэсу.
 
У сваіх лекцыях па гісторыі філасофіі [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гегель|Гегель]] скептычна ацэньвае тую цікавасць да канфуцыянства, якая мела месца ў Заходняй Еўропе ў XVII—XVIII стст. Паводле яго думцы, у «Лінь юю» няма нічога выдатнага, а ёсць толькі сукупнасць банальнасцей «хадзячай маралі». На думку Гегеля, Канфуцый паказвае сабой узор чыста практычнай мудрасці, пазбытай вартасцей заходнееўрапейскай [[метафізіка|метафізікі]], ацэньванай Гегелем вельмі высока. Як заўважае Гегель, «для славы Канфуцыя было б лепш, калі б яго творы не былі б перакладзены».
 
== Гл. таксама ==
35 455

правак