Розніца паміж версіямі "Халодная вайна"

328 байтаў дададзена ,  4 гады таму
спасылкі, стыль
(спасылкі, стыль)
== Гісторыя тэрміна ==
 
Выраз «халодная вайна» упершыню ужыў [[Джордж Оруэл]] 19 кастрычніка 1945 года ў артыкуле «Ты і атамная бомба» у брытанскім тыднёвіку «Трыб'юн»<ref> [http://global.britannica.com/EBchecked/topic/125110/Cold-War Cold War] Encyclopædia Britannica</ref>. З'яўленне [[Ядзерная зброя|атамнай бомбы]] ў руках іншых (акрамя ЗША) дзяржаў, паводле Оруэла, магло б прывесці да ўзнікненню 2-3 «жахлівых звышдзяржаў», якія, дзякуючы. ўладанніСа зброяй, якіяякая дазваляюцьдазваляе знішчыцьзнішчаць мільёны людзей у лічаныя секунды, такія дзяржавы падзялілі б мірсвет паміж сабой. Гэтыя [[Звышдзяржава|звышдзяржавы]], згодна з Оруэлам, хутчэй за ўсё заключылі б паміж сабой сакрэтнае пагадненне ніколі не ўжываць атамную зброю адзін супраць аднаго; застаючыся непераможнымі, яны знаходзіліся б у «стане пастаяннай „халоднай вайны“» («in a permanent state of 'cold war' with its neighbors»). Такое развіццё сітуацыі, паводле яго думкі, паклала б «канец маштабным войнам цаной бясконцага падаўжэння 'міра, які не ёсць мір'»<ref>Orwell, "[http://orwell.ru/library/articles/ABomb/english/e_abomb You and the Atomic Bomb]", ''Tribune'' 19 October 1945</ref> .
 
У сакавіку 1946 года Оруэл пісаў, што пасля канферэнцыі ў Маскве ў снежні 1945 года «Расія пачала весці 'халодную вайну' супраць Брытаніі і Брытанскай імперыі»<ref>Orwell, George, ''The Observer'', 10 March 1946.</ref>.
 
У афіцыйнай абстаноўцы выраз упершыню ужыў 16 красавіка 1947 года Бернард Барух, дарадца прэзідэнта ЗША [[Гары Трумэн|Гары Трумэна]], у прамове перад палатай прадстаўнікоў штата [[Штат Паўднёвая Караліна|Паўднёвая Караліна]]<ref name=Bernard_Baruch>'''(english)''' [http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&id=2639 Bernard Baruch coins the term «Cold War» 16 April 1947] — wwww.history.com</ref>.
 
== Гісторыя ==
=== Пачатак халоднай вайны ===
 
Усталяванне па завяршэнні Другой сусветнай вайны савецкага кантролю над краінамі Усходняй Еўропы, у асаблівасці стварэнне [[Польская Народная Рэспубліка|прасавецкага ўрада]] ў Польшчы ў процівагу польскаму эмігранцкаму ўрадаўраду ў Лондане, прывяло да таго, што кіруючыя колы Вялікабрытаніі і ЗША сталі ўспрымаць СССР як пагрозу. Савецкія аўтары сцвярджалі, што знешняя палітыка амерыканскага імперыялізму, накіраваная на распальваньне канфрантацыі, была звязана з інтарэсамі манапалістычных колаў ЗША і мела мэтай захаванне і ўмацаванне капіталістычнай сістэмы<ref>http://www.avtoref.mgou.ru/ar/ar650.doc</ref>.
 
Цэлы шэраг аўтараў ўпэўнена адносяць перадумовы Халоднай вайны да лютага 1945 года, калі па выніках Крымскай[[Ялцінская (канферэнцыя|Ялцінскай) канферэнцыі]] стала палітычна магчымым правесці падзел у свеце па сферах ўплыву.
 
Вясной 1945 года СССР прад'явіў тэрытарыяльныя прэтэнзіі Турцыі і запатрабаваў змены статусу чарнаморскіх праліваў, уключаючы прызнанне права СССР на стварэнне ваенна-марской базы ў [[Дарданэлы|Дарданэлах]]{{-1|<ref>[http://vizantarm.am/page.php?88 Византийское Наследство: Советско-турецкие территориальные проблемы на Потсдамской конференции]</ref><ref name=autogenerated1>[http://istorik.org/?p=35 СТРАНИЦЫ ИСТОРИИ " Начало «Холодной войны»]</ref>}}.
 
У красавіку 1945 года прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі [[Уінстан Чэрчыль]] распарадзіўся аб падрыхтоўцы плана на выпадак вайны з СССР. Заданні папярэднічалі высновы, якія Чэрчыль прадставіў у сваіх мемуарах<ref>Вторая мировая война. Черчилль У. Сокр. пер. с англ. Кн. третья, т. 5-6. М 1991, С. 574.</ref>.
 
У сакавіку 1946 года Чэрчыль, тады як прыватная асоба, у Фултане ў ЗША [[Фултанская прамова|выступіў з прамовай]] у дачыненні да СССР, і заявіў, што адносіны СССР з аднаго боку і ЗША і Вялікабрытаніі з другога боку павінны будавацца на ваеннай перавазе краін, якія будуць размаўляць на англійскай мове. Чэрчыль перш за ўсё вырашыў ўмацоўваць адносіны з ЗША, так як яны валодалі манаполіяй на ядзерную зброю. Гэта заява абвастрыла супрацьстаянне паміж СССР і Захадам{{-1|<ref name=autogenerated2>[http://istorik.org/?p=35 Начало «Холодной войны»]</ref>}}.
 
У 1946 годзе актывізаваліся грэчаскія паўстанцы, якія кіраваліся камуністамі і сілкаваліся пастаўкамі зброі з Албаніі, Югаславіі і Балгарыі, дзе ўжо знаходзіліся ва ўладзе камуністы. На Лонданскім нарадзе міністраў замежных спраў СССР запатрабаваў прадастаўлення яму права на пратэктарат над Трыпалітаніяй (Лівіяй), каб забяспечыць сабе прысутнасць у Міжземнамор'і.
 
Да 1949 года [[грамадзянская вайна ў Грэцыі]] скончылася паразай камуністаў.
 
Частка палітычных дзеячаў Захаду стала выступаць за супакаенне СССР. Найбольш выразна гэтую пазіцыю выказаў міністр гандлю ЗША Генры Уоллес. Ён лічыў прэтэнзіі СССР абгрунтаванымі і прапаноўваў пайсці на своеасаблівы падзел свету, прызнаўшы за СССР права на дамінаванне ў шэрагу раёнаў Еўропы і Азіі. Іншага пункту гледжання прытрымліваўся Чэрчыль. [10]
=== 1953-1962: на мяжы ядзернай вайны ===
 
З надыходам новага года [[Хрушчоўская адліга|хрушчоўскай «адлігі»]] пагроза сусветнай вайны адступіла.
 
У маі 1955 года быў падпісаны [[Варшаўскі дагавор]], дакумент, які аформіў стварэнне ваеннага саюза еўрапейскіх сацыялістычных дзяржаў пры вядучай ролі СССР. Заключэнне дагавора з'явілася мерай у адказ на далучэнне ФРГ да НАТА.
 
18-23 ліпеня 1955 года ў Жэневе адбылася сустрэча прэзідэнта ЗША Д. Эйзенхаўэра, старшыні Савета міністраў СССР Н. А. Булганіна, Першага сакратара ЦК КПСС М. С. Хрушчова, прэм'ер-міністра Францыі Эдгара Фора і прэм'ер-міністра Вялікабрытаніі Э. Ідэна, прысвечаная праблемам разрадкі міжнароднай напружанасці<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/87169/%D0%96%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5 Женевское совещание глав правительств четырёх держав 1955]</ref>.