Гейзерых: Розніца паміж версіямі

495 байтаў дададзена ,  5 гадоў таму
+ спасылкі
Няма тлумачэння праўкі
(+ спасылкі)
 
=== Уварванне ў Афрыку ===
На момант узыходжання на трон Гейзерыха ў паўночнаяпаўночнай АфрыцаАфрыцы склалася цяжкая дзеля рымскай улады сітуацыя,: паўстанне вайскавода [[Баніфацый (магістр войска)|Баніфацыя]], уварванне [[Берберы|берберскіх]] плямёнаў і іншыя складанасці. Гэта выкарысталі [[аланы]] і [[вандалы]]. Гейзерых з 80-тысячным войскам ў маі 429 года пераправіўся праз [[Гібралтарскі праліў|Гібралтар]] і, не сустрэўшы сур�’ёзнагасур’ёзнага супраціву, прайшоў меней чым за год адлегласць ад Гынгіса[[Гінгіс|Гінгіса]] да [[Карфеген, горад|Карфегена]], то бок каля 2 тысяч км. Вандалы захапілі буйныя і дробныя гарады, толькі Цытра і Карфаген паспяхова адбілі нашэсце. Рымскі вайскавод Баніфацый адыйшоў са сваім войскам у горад Гіпон-Гірэй, дзе цягам 14 месяцаў, да ліпеня 431 года вытрымліваў аблогу. Затым ён сышоў, пакінуўшы горад аланам і вандалам. Гіпон-Рэгій стаў першай паўночна-афрыканскай рэзідэнцыяй Гейзерах.
 
=== Вайна з Візантыяй за Афрыку ===
Каля 432 года на тэрыторыі, за якую ішла барацьба у [[Паўночная Афрыка|Паўночнай Афрыцы]], уступіла [[Візантыя|Усходняя Рымская ІмпурыяІмперыя]] пад камандваннем [[Флавій Аспар|Флавія Аспара]], вайскавода [[Аланы|аланскага]] паходжання. Абодва бакі спустовалі багатыя правінцыі, але, відаць, пазбягалі рашаючай бітвы. За перыяд да 435 года вандалы і аланы захапілі значную частку рымскай Паўночнай Афрыкі. Мір быў падпісаны ў 435 годзе ў [[Гіпон-Рэгій|Гіпон-Рэгіі]]. Імперыя пасля перамоў надала вандалам і аланам статус фудэратаўфедэратаў. Паколькі тэкст дамовы да нас не дайшоў, можна толькі меркаваць, што Гейзерых, у сваю чаргу, абавязаўся пастаўляць востра неабходны [[Апенінскі паўвостраў|Італіі]] аліўкававы[[аліўкавы алей]] і зерне, а таксама абараняць межы ад [[Берберы|бербераў]].
 
=== Бітва за панаванне ў Міжземным моры ===
Аднак мір не быў працяглым. 19 кастрычніка 439 года Гейзерых нанес нечаканы ўдар, узяў і спустошыў вобласці, што засталіся ў рымлян ([[Праконсульская Афрыка]] і [[Бізацэны]]). Авалодаўшы карфагенскім флотам дзеля перавозкі зерня, ён ператварыў яго у ваенны флот. Такім чынам, ён стаў уладарыць на заходнім і цэнтральным [[Міжземнае мора|Міжземным моры]]. У 439 - 440 гады вандальскі флот рабаваў узбярэжжы [[Сіцылія|Сіцыліі]] і Паўднёвай Італіі. Кантынгент [[Войска Заходняй Рымскай імперыі|заходне-рымскіх войскаў]] і [[Візантыйскі флот|усходне-рымскі флот]], закліканы [[Валентыніян III|Валентыянам ІІІ]] на дапамогу, дасягнулі, праўда, няшмат, але перашкодзілі вокамгненнаму захопу Сіцыліі. Аднак калі ў 442 годзе ўсходне-рымскі флот сышоў, Гейзерых заняў Сіцылію і прымусіў заходне-рымскі ўрад падпісаць з ім новую дамову. Вандалы і аланы вызваліліся ад статусу федэратаў і былі прызнаны практычна незалежнымі.
 
== Спасылкі ==
2 445

правак