Адкрыць галоўнае меню

Змены

др
няма тлумачэння праўкі
'''Эканамічная тэорыя''', таксама '''эканамічная навука''' ці '''эканомікс''' - — грамадская навука, якая вывучае праблему выбару ва ўмовах абмежаванасці рэсурсаў для максімальнага задавальнення патрэб людзей. Складаецца з мноства [[навуковая школа|школ]] і кірункаў. Эканамічная тэорыя развіваецца і папаўняецца новымі данымі з часам, таму яе развіццём у гістарычнай перспектыве займаецца такі напрамак, як [[гісторыя эканамічных вучэнняў]]. Асноўная задача эканамічнай тэорыі - — даць тлумачэнне падзеям, якія адбываюцца ў эканамічным жыцці з дапамогай [[Мадэль, навука|мадэлей]] рэчаіснасці, адлюстраваць у сабе [[эканоміка, рэчаіснасць|рэальную эканоміку]].
 
Эканамічная тэорыя складаецца з шэрагу раздзелаў: [[метадалогія|метадалогіі]] эканамічнае навукі, [[Мікраэканоміка| мікраэканомікі]], [[макраэканоміка|макраэканомікі]], [[міжнародная эканоміка|міжнароднай эканомікі]], [[эканаметрыка|эканаметрыкі]] . У сучаснай эканамічнай тэорыі можна вылучыць шэраг навуковых школ і кірункаў: [[кейнсіянства]], [[манетарызм]], [[новая інстытуцыянальная эканоміка|новую інстытуцыйную эканоміку]], [[Марксісцкая палітычная эканомія|марксісцкую палітэканомію]], [[Паводніцкая эканоміка|паводніцкую эканоміку]], [[нейраэканоміка|нейраэканоміку]], [[аўстрыйская школа|аўстрыйскую школу]], [[новая палітычная эканомія|новую палітычную эканомію]], {{нп4|права і эканоміка| права і эканоміку|en|Law and economics}}, [[Экалагічная эканоміка|экалагічную эканоміку]], [[Будыйская эканоміка|будыйскую эканоміку]].
Агульныя: эканамічная тэорыя, гісторыя эканамічных вучэнняў, эканамічная статыстыка, [[бухгалтарскі ўлік]].
Прыватныя: міжгаліновыя (фінансы, крэдыт, упраўленне працы); галіновыя (эканоміка прамысловасці, эканоміка сельскай гаспадаркі, эканоміка гандлю, эканоміка транспарту); рэгіянальныя (сусветная эканоміка, эканоміка рэгіёнаў, эканоміка асобных краін).
Задача агульных навук - — пазнанне эканамічных законаў і абгрунтаванне шляхоў іх эфектыўнага выкарыстання.
Прыкладныя навукі выкарыстоўваюць вынікі фундаментальных распрацовак для вырашэння прыватных і канкрэтных практычных задач.
 
 
'''Метады эканамічнай тэорыі''':
# ''Метад [[Аналіз, філасофія|аналізу]] і [[сінтэз]]у'' - — аналіз прадугледжвае падзел разгляданага аб'екта або з'явы на асобныя часткі і вызначэнне якасцей асобнага элемента. З дапамогай сінтэзу атрымліваюць поўную карціну з'явы ў цэлым.
# ''Метад [[Індуктыўнасць высновы|індукцыі]] і [[дэдукцыя|дэдукцыі]]'' - — пры метадзе індукцыі адбываецца даследаванне асобных фактаў, прынцыпаў і фарміраванне агульных тэарэтычных канцэпцый на аснове атрымання вынікаў (ад прыватнага да агульнага). Метад дэдукцыі прадугледжвае даследаванне ад агульных прынцыпаў, законаў, калі палажэнні тэорыі размяркоўваюцца на асобныя з'явы.
# ''Метад [[Сістэмны падыход|сістэмнага падыходу]]'' - — разглядае асобную з'яву ці працэс як сістэму, якая складаецца з вызначанай колькасці узаемазвязаных паміж сабой элементаў, якія ўзаемадзейнічаюць і аказваюць уплыў на эфектыўнасць усёй сістэмы ў цэлым.
# ''Метад [[Матэматычнае мадэляванне|матэматычнага мадэлявання]]'' - — прадугледжвае пабудову графічных, фармалізаваных мадэляў, якія ў спрошчаным выглядзе характарызуюць асобныя эканамічныя з'явы або працэсы.
# ''Метад навуковай [[Абстракцыя|абстракцыі]]'' - — дазваляе выключаць з разгляду асобныя неістотныя ўзаемаадносіны паміж суб'ектамі эканомікі і канцэнтраваць увагу на разглядзе некалькіх суб'ектаў.
 
'''Функцыі эканамічнай тэорыі''':
# Тэарэтычная - — вывучае і тлумачыць працэсы і з'явы эканамічнага жыцця грамадства.
# Светапоглядная - — фарміраванне сістэмнага, навуковага светапогляду.
# Крытычная - — на аснове пазнання законаў, якія кіруюць эканамічнымі працэсамі і з'явамі, выпрацоўваецца механізм гаспадарання, яго структура і элементы, актыўна ўздзейнічаюць на суб'екты рынкавай эканомікі і вызначаюць іх мэтазгодныя паводзіны.
# Метадалагічная - — выступае ў якасці тэарэтычнага падмурка галіновых навук, функцыянальных навук і шэрагу эканамічных навук, якія знаходзяцца на стыку розных галін ведаў.
# Прагнастычныя - — навуковыя прагнозы развіцця эканомікі, выяўленне перспектыў грамадскага развіцця.
 
== Гісторыя ==
== Адпаведнікі эканамічнай тэорыі ==
 
У сусветнай літаратуры шырока распаўсюджаны некалькі сінанімічных назваў эканамічнай тэорыі, якія маюць розную ступень дакладнасці і [[Фармальная граматыка|граматычнай]] карэктнасці: «[[палітычная эканомія]]», «[[эканоміка]]», «[[эканомікс]]», «[[каталлактыка]]».
 
Тэрмін «[[палітычная эканомія]]» упершыню зʼявіўся ў [[1615 год]]зе ў назве кнігі французскага навукоўца [[Антуан дэ Манкрэтʼен|А. дэ Манкрэтʼена]] «Трактат палітычнай эканоміі». Гэтая назва стала настолькі ўдалай, што з'яўлялася агульнапрызнаным пазначэннем эканамічнай навукі аж да пачатку [[XX стагоддзе|XX стагоддзя]]. Даны тэрмін у той час досыць дакладна адлюстроўваў характар ​​эканамічных даследаванняў, паколькі эканоміка ў краінах Еўропы, дзяржаўным ладам якіх з'яўлялася [[абсалютная манархія]], была вельмі цесна звязана з [[Палітыка|палітыкай]]. Да гэтага часу ў назвах асобных навуковых выданняў можна сустрэць даны тэрмін (напрыклад, часопіс [[Чыкагскі ўніверсітэт|Чыкагскага ўніверсітэта]] называецца «[[Journal of Political Economy]]», гэта значыць «Часопіс палітычнай эканоміі»). Аднак, у рэшце рэшт, большасць эканамістаў адмовілася ад падобнага абазначэння эканамічнай навукі.
 
Навуковыя даследаванні, згодна з [[Альфрэд Маршал|Альфрэдам Маршалам]], павінны будавацца не ў разліку на практычныя мэты, дасягненню якіх яны спрыяюць, а ў адпаведнасці са зместам самога прадмета, якому яны прысвечаны. Эканамічная навука павінна сцерагчыся дакранацца многіх палітычных пытанняў, якія практык не можа ігнараваць. Таму, лічыць Маршал, яе лепш пазначаць шырокім тэрмінам «эканамічная навука» ({{lang-en|economics}}), чым больш вузкім тэрмінам «[[палітычная эканомія]]». Пасля тэрмін Маршала стаў найбольш ужывальным у англамоўнай літаратуры. Перакладаць гэты тэрмін словам "«[[эканоміка]]» не зусім карэктна ў якасці абазначэння навукі, перш за ўсё з-за яго шматзначнасці. "«[[Эканоміка]]» азначае не толькі навуку аб гаспадарцы, але і саму гаспадарку: [[вытворчасць]], [[Гандаль|гандаль]], [[фабрыка|фабрыкі]] і т. п. Хоць і ў [[англійская мова|англійскай мове]] слова «economics» можа пазначаць як саму гаспадарку, так і навуку пра яе.
 
== Асноўныя элементы ==
 
=== Сцвярджэнні аб абмежаваннях ===
З прычыны феномена рэдкасці рэсурсаў, магчымасці людзей не бязмежныя. Людзі заўсёды сутыкаюцца з абмежаваннямі: рэчы, якія ім патрэбныя, спалучаныя з [[Альтэрнатыўны кошт|альтэрнатыўным коштам]], а многія з іх могуць быць проста недасяжныя. Сцвярджэнне аб абмежаваннях, якія накладаюцца на мноства існуючых магчымасцей, - — ключавая частка любой эканамічнай тэорыі. Некаторыя абмежаванні адносяцца да таго, што з'яўляецца фізічна магчымым пры даных рэсурсах і ўзроўню ведаў. Іншыя абмежаванні прымаюць форму не фізічных межаў, а [[альтэрнатыўны кошт|альтэрнатыўнага кошту]], які часта вызначаецца ў тэрмінах [[цана|цэн]].
 
=== Сцвярджэнне аб варыянтах выбару ===
== Спасылкі ==
* ''[[Пол Хейн]]''. «Эканамічны лад мыслення»
* ''В.  М.  Палцяровіч''. [Http://www.r-reforms.ru/vmp2.htm «Крызіс эканамічнай тэорыі»]
* ''[[Людвіг фон Мізес]]''. [Http://www.libertarium.ru/libertarium/humanact Чалавечая дзейнасць: Трактат па эканамічнай тэорыі]
 
== Літаратура ==
* {{кніга
|аўтар = Джон Бэрдшоў
|частка =
|тыраж = 1800
}}
* {{кніга
|аўтар = Джон Бэрдшоў
|частка =