Розніца паміж версіямі «Малы замак»

8 байтаў выдалена ,  4 гады таму
вікіфікацыя
др (арфаграфія, перанесена: венчык → вяночак з дапамогай AWB)
(вікіфікацыя)
 
== Апісанне ==
Узвышша размешчана на захад ад Замкавай гары. Малы замак і Замкавая гара цяпер маюць аднолькавую вышыню, якая складае 316-317 316—317 м над узроўнем [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] на Малым замку і 316,5 м на Замкавай гары, але плошча Малога замка яго амаль у тры разы большая. Першапачаткова пляцоўка будучага Малога замка была вышэйшая за астатнія ўзгоркі. Самы высокі яе пункт (315 м) знаходзіўся ў цэнтральнай часцы<ref name="beldumka"/>.
 
[[Файл:Навагрудак. Краявід.jpg|міні|злева|Краявід з малога замка]]
На думку гісторыкаў [[Таццяна Бубенка|Таццяны Бубенка]] і [[Андрэй Мяцельскі|Андрэя Мяцельскага]], Замкавая гара і Малы замак Навагрудка першапачаткова ўяўлялі сабой адзінае плато квадратнай формы з бакамі прыкладна 180х180 м (каля 3,6 [[га]]). Не раней за [[XIII]] стагоддзе быў выкапаны [[роў]], які падзяліў некалі адзінае [[Замкавае ўзвышша]] на дзве часткі. Зборны план пабудоў Малога замка дазваляе сцвярджаць, што на мяжы [[XII]]-[[XIII]] стагоддзяў роў паміж Замкавай гарой і Малым замкам яшчэ не існаваў, і яны ўяўлялі адзіную пляцоўку, на якой і ўзнік [[дзяцінец]] Новагародка<ref name="beldumka"/>.
 
== Гісторыя ==
У [[XIII ст.]] каля падножжа Замкавай гары быў насыпаны [[вал, фартыфікацыя|вал]], а ў [[XIV]] ст. ён быў падоўжаны, агарожваючы таксама Малы Замак. Гэты быў складаўся з [[пясок|пяску]] i [[гліна|гліны]] шчыльнай структуры<ref name="kamunikat"/>. Замкавую гару ад Малага Замка аддзяляў вырыты роў, які запаўняла вада. Паведамляючы аб паходзе [[Леў Данілавіч|Льва Данілавіча]] пад [[1274]] г. на Новагародак, летапісец пісаў: «паря идяшеть съ истоковъ текоущихъ из горъ, занеморозе бяхоуть велице». Гэты пар ішоў ад вады, якая сцякала з гары i запаўняла роў<ref>Ткачоў М. А. Абароннае дойлідства… С. 21.</ref>.
 
Вал на Малым Замку [[Ткачоў]] характэрызаваў як дрэваземляное ўмацаванне. У заходняй частцы вала адкрыты рэшткі ахоўнай вежы, складзенай з камяню i цэглы. Гэтая вежа, як i [[Новагародская вежа|на Замкавай гары]], належыць да тыпу [[валынскія вежы|валынскіх]]<ref>Ткачев М. А. Работа отряда по изученню военного зодчества Белоруссии.//АО 1973 г. М., 1974. С. 382</ref>. Дрэвазямляная канструкцыя характэрная для шэрагу гарадоў на тэрыторыі Беларусі ([[Пінск]], [[Давыд-Гарадок]]), а таксама з'яўляеццаз’яўляецца тыповый для гарадоў [[Валынь|Валыні]] i [[Галіцкая зямля|Галіцкай зямлі]], дзе яна зафіксавана ў помніках пачынаючы з канца [[1 тысячагоддзе|1 тысячагоддзя]]<ref name="kamunikat"/>.
 
== Даследванне ==
[[Культурны слой]] на ўзвышшы Малы Замак быў адкрыты ў [[1956]] г. у Навагрудку падчас археалагічнай экспедыцыі Ленінградскага аддзялення Iнстітута гісторыі матэрыяльнай культуры<ref>Гуревич Ф. Д. К истории древнего Новогрудка. Smіatowіt. Warszawa, 1962, XXІV, C. 558—559,564.</ref>.
 
У насельніцтва, якое засяляла наваградскія ўзвышшы, была ўжо добра сфарміраваная культура. Рэшткі домабудаўніцтва на Малым Замку дазваляюць мяркаваць, што там пераважалі наземныя [[зруб]]ныя пабудовы, хаця сустракаліся i заглыбленыя. Сярод [[кераміка|керамікі]] пераважалі [[гаршок|гаршкі]] з адагнутым [[вяночак|вяночкамвенчык]]ам, частка якіх была толькі ў верхняй частцы абточана на [[ганчарны круг|ганчарным крузе]]. Сярод шматлікіх знаходак ляпнога [[посуд]]у цікавыя фрагменты тоўстасценных [[патэльня]]ў, якія служылі навершшам [[печ]]аў<ref>Малевская М. В. Некоторые исторические связи Новогрудка в X в. (По материалам керамики)// КСИА. — 1972. — Вып. 129. — С. 14-20.; ДН. С. 14-15.</ref>.
 
Сярод раннекружальнага посуду на Малым Замку знойдзены таксама некаторыя формы [[пацеркі|пацерак]], у тым ліку [[мазаіка|мазаічныя]] [[пранізкі]], якія датуюцца IX-Х ст<ref name="kamunikat">[http://pdf.kamunikat.org/3328-1.pdf Ф. Д. Гурэвіч ЛЕТАПIСНЫ НОВГОРОДОК (СТАРАЖЫТНАРУСКI НАВАГРАДАК)]</ref>.