Розніца паміж версіямі "Рускія цары"

1 572 байты дададзена ,  12 гадоў таму
++
(++)
{{вызнч|1=Цар усяе Русі}}: найвышэйшы [[тытул]] валадароў [[Маскоўскае вялікае княства|Маскоўскага вялікага княства]] — Рускага царства ([[Расійская цэнтралізаваная дзяржава|Расійскай цэнтралізаванай дзяржавы]]) з [[1547]] па [[1721]] (гл. [[цар]], [[імператар]]).
 
== Гісторыя ==
 
Да 15 ст. словам «цар» у усходнеслав. тэкстах азначалі візантыйскіх імператараў, біблейскіх і наогул старажытных валадароў, з 13 ст. ― мангола-татарскіх ханаў<ref name="fnПлат">Платонаў. Лекцыі па гісторыі...</ref>.
 
З 15 ст. у маскоўскіх тэкстах з'явілася традыцыя ўзгадваць як «цара Рускага» вялікага князя Дзмітрыя Данскога, пераможцу на Куліковым полі (1380)<ref name="fnПлат"/>. Аказіянальна<ref name="fnУспЦБ">Успенскі. Цар і Бог...</ref> з 15 ст. тытуламі «цар» і «кесар» пачалі карыстацца і маскоўскія вялікія князі, прычым з часоў Васіля Цёмнага (сяр. 15 ст.) ― больш ці менш паслядоўна<ref name="fnУспЦБ"/>.
 
'''...'''
 
== Сакралізацыя ==
У пачатку ХVI ст. усё большае распаўсюджванне атрымоўвае прызнанне і ідэя божага паходжання ўлады Гасудара. Адным з першых аб гэтым загаварыў Іосіф Волацкі. У сваіх пасланнях да Вялікага Князя Васілія III ён стала менаваў яго «самадзержцам», «царом» і «гасударам усея Рускія зямлі». Больш таго, Іосіф Волоцкий прыпадабняў зямную місію рускага гаспадара Божаму Промыслу: «Царь ведь естеством подобен вышнему Богу», так як ён «скипетр царствия принял от Бога». Сігізмунд Герберштэйн сведчыць, што ў часы Васілія III самога Вялікага Князя яго падданыя звалі «ключником и постельничим Божиим» лічылі, што «...воля гасудара ёсць воля Божыя і, што бы ні зрабіў государ, ён робіць гэта па волі Божыяй»<ref>С.В. Перевезенцев. Смысл русской истории. М.: Вече, 2004. 496с.</ref>
 
У гэты жа час атрымала распаўсюджванне канцэпцыя Масквы, як Трэцяга Рыму (''два Рыма палі, тэці стаіць, а чацвертаму не быць''), якая абгрунтоўвае пераемнасць рускай дзяржавы ад Царграда, які пал пад ударамі мусульман. Старажытнае Візантыйскае царства з яго багавенчанымі імператарамі заўсёды было ўзорам для праваслаўных краін.
 
[[16 студзеня]] [[1547]] ва [[Успенскі сабор Маскоўскага крамля |Успенскім саборы]] [[Маскоўскі крэмль|Маскоўскага Крамля]] адбылося ўрачысты вянчанне на царства вялікага князя [[Іван Грозны|Івана IV]], які і стаў першым царом. Такім чынам, тытул цара, як вышэйшынайвышэйшы тытул у дзяржаве існаваў з [[1547]] па [[1721]] год, калі [[Пётр I, імператар расійскі|Пётр I]] прыняў тытул імператара і [[Расія]] стала імперыяй.
 
{| align=center