Розніца паміж версіямі "Вільгельм Рыхард Вагнер"

др
няма тлумачэння праўкі
др
др
'''Вільгельм Рыхард Вагнер''', ({{ДН|22|5|1813}}, [[Лейпцыг]] — {{ДС|13|2|1883}}, [[Венецыя]]) — нямецкі [[кампазітар]], дырыжор і тэарэтык мастацтва. Найбуйнейшы рэфарматар оперы, Вагнер зрабіў значны ўплыў на еўрапейскую музычную культуру, асабліва нямецкую, асабліва на развіццё оперных і сімфанічных жанраў.
 
[[Містыцызм]] і ідэалагічна афарбаваны [[антысемітызм]] Вагнера паўплывалі на нямецкі нацыяналізм пачатку [[XX стагоддзе|XX стагоддзя]]<ref>гл. [[Х'юстан Чэмберлен]] Chase, Allan. The Legacy of Malthus: The Social Costs of the New Scientific Racism. New York: Alfred A. Knopf, 1977, pp. 91—92</ref>, а надалей на [[нацыянал-сацыялізм]], які акружыў яго творчасць культам, што ў некаторых краінах (асабліва ў [[Ізраіль|Ізраілі]]) выклікала «антивагнераўскуюантывагнераўскую» рэакцыю пасля Другой сусветнай вайны<ref>[https://books.google.com/books?id=w39m4aohL9gC&dq=wagner+mysticism+anti-semitism&hl=ru&source=gbs_navlinks_s The History of Anti-semitism: From Voltaire to Wagner]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=iJwOAAAAQAAJ&pg=PA237 Music, mysticism, and magic: a sourcebook]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=rm2AO-JWYCEC&pg=PA93 Wagner’s Hitler: The Prophet and His Disciple]</ref>.
 
== Біяграфія ==
[[Оперная рэформа Вагнера]] зрабіла значны ўплыў на еўрапейскую і рускую музыку, пазначыўшы найвысокі этап музычнага рамантызму і адначасна заклаўшы асновы для будучых мадэрнісцкіх плыняў. Простай ці апасродкаванай асіміляцыяй вагнераўскай опернай эстэтыкі (асабліва наватарскай «скразной» музычнай драматургіі) адзначана значная частка наступных оперных твораў. Выкарыстанне [[лейтматыў]]най ''сістэмы'' у операх пасля Вагнера стала трывіяльным і ўсеагульным. Не менш значным стаў уплыў наватарскай музычнай мовы Вагнера, асабліва яго [[Гармонія|гармоніі]], у якой кампазітар перагледзеў «старыя» (якія колішне лічыліся непарушнымі) каноны [[Танальнасць|танальнасці]].
 
Сярод рускіх музыкантаў знаўцам і прапагандыстам Вагнера быў яго сябар [[Аляксандр Мікалаевіч Сяроў (кампазітар)|А. М. Сяроў]]<ref>''Серов А. Н.'' Вагнер и его реформа в области оперы // ''Серов А. Н.'' Избранные статьи. Т. 2. М., 1957.</ref>. [[Мікалай Рымскі-Корсакаў|М. А. Рымскі-Корсакаў]], які публічна крытыкаваў Вагнера, тым не менш, выпрабаваў (асабліва ў познай творчасці) уплыў Вагнера ў [[Гармонія|гармоніі]], аркестравым пісьме, музычнай драматургіі<ref>''Холопов Ю. Н. Канун Новой музыки. О гармонии позднего Римского-Корсакова // Николай Андреевич Римский-Корсаков. Науч. труды МГК. Сб. 30. М.: МГК, 2000, с. 54-69; ''Римский-Корсаков Н. А.'' Вагнер. Совокупное произведение двух искусств или музыкальная драма // ''Римский-Корсаков Н. А.'' Полное собрание сочинений. Т.2. М., 1963.</ref>. Каштоўныя артыкулы пра Вагнера пакінуў буйны рускі музычны крытык [[Герман Аўгуставіч Ларош|Г. А. Ларош]]. Увогуле, «вагнераўскае» больш прама адчуваецца ў складаннях «празаходніх» кампазітараў Расіі XIX стагоддзя (прыкладам, у [[Антон Рыгоравіч Рубінштэйн|А. Р. Рубінштэйна]]), чым у прадстаўнікоў нацыянальнай школы. Уплыў Вагнера (музычнае і эстэтычнае) адзначаецца ў Расіі і ў першых дзесяцігоддзях XX стагоддзях, у працах [[Аляксандр Мікалаевіч Скрабін|А. М. Скрабіна]].
Сярод рускіх музыкантаў знаўцам і прапагандыстам Вагнера быў яго сябар [[Аляксандр Мікалаевіч Сяроў (кампазітар)|А. М. Сяроў]]
 
На захадзе цэнтрам культу Вагнера стала так званая веймарская школа (саманазва — [[Новая нямецкая школа]]), якая склалася вакол [[Ферэнц Ліст|Ф. Ліста]] у [[Веймар]]ы. Яе прадстаўнікі ([[Карл Аўгуст Петэр Карнэліус|П. Карнэліус]], [[Ганс фон Бюлаў|Г. фон Бюлаў]], [[Іаахім Раф|І. Раф]] і інш.) падтрымвалі Вагнера, перадусім, у яго імкненні пашырыць рамкі музычнай выразнасці (гармоніі, аркестравага пісьма, опернай драматургіі). Сярод заходніх кампазітараў, якія выпрабавалі ўплыў Вагнера, — [[Антон Брукнер]], [[Гуга Вольф]], [[Клод Дэбюсі]], [[Густаў Малер]], [[Рыхард Штраус]], [[Бела Бартак]], [[Караль Шыманоўскі]], [[Арнольд Шонберг]] (у ранняй творчасці) і многія іншыя.
 
Рэакцыяй на культ Вагнера стала якая супрацьстаўляла сябе яму «антывагнераўская» тэндэнцыя, найбуйнейшымі прадстаўнікамі якой былі кампазітар [[Іаганес Брамс]] і музычны эстэтык [[Эдуард Ганслік|Э. Ганслік]], які бараніў іманентнасць і самадастатковасць музыкі, нязлучанасць яе з вонкавымі, пазамузыкальными «раздражняльнікамі». У Расіі антывагнераўскя настроі характэрныя для нацыянальнага крыла кампазітараў, перадусім, [[Мадэст Пятровіч Мусаргскі|М. П. Мусаргскага]] і [[Аляксандр Парфір'евіч Барадзін|А. П. Барадзіна]].
 
Стаўленне да Вагнера ў ''немузыкантаў'' (якія ацэньвалі не гэтак музыку Вагнера, як яго супярэчлівыя выказы і яго «эстетызуючыя» публікацыі) неадназначна. Так, [[Фрыдрых Ніцшэ]] ў артыкуле «Неспадзяванка Вагнер» пісала: «Ці быў Вагнер зусім музыкантам? У любым выпадку ён быў больш як-чым іншым… Яго месца ў нейкай іншай вобласці, а не ў гісторыі музыкі: з яе вялікімі заўзятымі прадстаўнікамі яго не варта змешваць. Вагнер і Бетховен — гэта блюзнерства…»<ref>Ницше Ф. Казус Вагнер… М., 2001.</ref>. Паводле словаў [[Томас Ман|Томаса Мана]], Вагнер «бачыў у мастацтве святое тайнадзеянне, панацэю супраць усенькіх болек грамадства…»<ref>''Манн Т.'' Страдания и величие Рихарда Вагнера // ''Манн Т.'' Собрание сочинений. Т.10. М., 1961.</ref>.
 
=== Значэнне ===
[[Выява:Ludwig II Bavaria-GHP-447798.jpg|thumb|Кароль [[Людвіг II (кароль Баварыі)|Людвіг II Баварскі]].]]
Вагнер пісаў «[[Пярсцёнак Нібелунгаў]]», амаль не спадзеючыся, што адшукаецца тэатр, здольны паставіць эпапею цалкам і данесьці да слухача яе ідэі. Аднак сучаснікі здолелі ацаніць яе духоўную неабходнасць, і эпапея знайшла шлях да гледача. Ролю «Пярсцёнка» ў станаўленні германскага агульнанацыянальнага духу немагчыма пераацаніць. У сярэдзіне XIX стагоддзя, калі пісаўся «Пярсцёнак Нібелунгаў», нацыя заставалася раз'яднанай; на памяці ў немцаў былі прыніжэнні напалеонаўскіх паходаў і венскіх дамоваў; нядаўна прагрымела рэвалюцыя, якая ўзрушыла троны ўдзельных каралёў — калі ж Вагнер пакідаў свет, Германія ўжо была адзінай, стала імперыяй, носьбітам і цэнтрам усяго нямецкай культуры. «Пярсцёнак Нібелунгаў» і творчасць Вагнера ў цэлым, хоць і не яно адно, з'явілася для нямецкага народа і для германскай ідэі тым мабілізуючым штуршком, які прымусіў палітыкаў, інтэлігенцыю, ваенных і ўсё грамадства згуртавацца
 
=== Лебядзіны замак у гонар Рыхарда Вагнера ===
[[Файл:Neuschwanstein – Schloss nach vorläufiger Einrichtung für den Publikumsbesuch.jpg|thumb|right|300px|[[Замак Нойшванштайн]].<br>Фатаграфія [[Іозеф Альберт|Іозефа Альберта]] ([[1886]] ці [[1887]]).]]
 
[[Замак Нойшванштайн]] — адзін з самых наведвальных замкаў Германіі і адно з самых папулярных турыстычных месцаў Еўропы. Замак размешчаны ў Баварыі, недалёка ад горада Фюсэн. Ён быў пабудаваны каралём [[Людвіг II (кароль Баварыі)|Людвігам II Баварскім]], вядомым таксама як «казачны кароль».
 
Кароль Людвіг быў вялікім прыхільнікам культуры і мастацтва і асабіста аказваў падтрымку сусветна вядомаму кампазітару Рыхарду Вагнеру, і замак Нойшванштайн быў збольшага збудаваны і ў яго гонар. Інтэр'ер многіх памяшканняў замка прасякнуты атмасферай Вагнераўскіх персанажаў. Трэці ярус замка найболей поўна адлюстроўвае захапленне Людвіга операмі Вагнера. Зала спевакоў, якую займае цаліком чацвёрты паверх, таксама ўпрыгожаны персанажамі опер Вагнера.
 
Кажучы літаратурнай мовай, Нойшванштайн азначае «Новы Лебядзіны замак» па аналогіі з каралём-лебедзем, адным з персанажаў Вагнера. Нойшванштайн сапраўды робіць уражанне казачнага замка. Ён будаваўся пад канец XIX стагоддзя — у той час, калі замкі ўжо страцілі свае стратэгічныя і абарончыя функцыі.
 
Ва ўнутраным двары замка размешчаны сад са штучнай пячорай. Нойшванштайн прыгожы і ўсярэдзіне. Хоць усяго 14 пакояў былі завершаны да раптоўнага скону Людвіга II у [[1886]] годзе, гэтыя пакоі былі ўпрыгожаны чароўнымі дэкарацыямі. Казачны выгляд Нойшванштайна натхніў [[Уолт Дысней|Уолта Дыснея]] на стварэнне Чароўнага Каралеўства, увасобленага ў вядомым мультфільме «[[Спячая прыгажуня (мультфільм)|Спячая прыгажуня]]».
 
== Антысемітызм Вагнера ==
35 447

правак