Розніца паміж версіямі "Мусцьерская культура"

афармленне
(Створана перакладам старонкі "Мустьерская культура")
 
(афармленне)
{{Археалагічная культура
'''Мусцьерская культура, мусцьерская эпоха''' — культурна-тэхналагічны комплекс, асацыяваны з познімі [[Неандэрталец|неандэртальцамі]], і адпаведная яму дагістарычная эпоха. Адпавядае [[Сярэдні палеяліт|сярэдняму палеаліту]] альбо ж (пры падзеле палеаліту толькі на верхні і ніжні) лічыцца завяршэннем [[Палеаліт|старажытнага (ніжняга) палеаліту]]. Геалагічна прыпадае на верхні [[плейстацэн]], канец {{Не перакладзена 5|Рисс-вюрмский межледниковый период|рисс-вюрмского межледникового периода|4=Eemian}} і першую палову [[Апошняя ледавіковая эпоха|апошняга (вюрмскага) абляднення]] Еўропы.
| Эпоха =
[[Файл:Racloir_silex.jpg|злева|міні|250x250пкс|Каменны скрабок]]
| Назва =
Мусцьерская культура ўпершыню вызначана [[Габрыэль дэ Марцілье|Г. Морцілье]] у канцы 60-х гг. [[19 стагоддзе|XIX ст.]] і названа па пячоры <nowiki>{{нп3|Пячора Ле-Мусцье|Ле-Мусцье|fr|Le Moustier}}</nowiki> на паўднёвым захадзе [[Францыя|Францыі]] (дэпартамент [[Дардонь]]).
| Культура-папярэдніца =
| Культура-пераемніца =
| Геаграфічны рэгіён =
| Ілюстраванне =
| У складзе =
| Датаванне культуры =
| Тэрыторыя распаўсюджвання =
| Этнічная прыналежнасць =
| Тып гаспадаркі =
| Асноўныя даследчыкі =
| Катэгорыя на Вікісховішчы =
}}
'''Мусцьерская культура, мусцьерская эпоха''' — культурна-тэхналагічны комплекс, асацыяваны з познімі [[Неандэрталецнеандэрталец|неандэртальцамі]], і адпаведная яму дагістарычная эпоха. Адпавядае [[Сярэдні палеяліт|сярэдняму палеаліту]] альбо ж (пры падзеле палеаліту толькі на верхні і ніжні) лічыцца завяршэннем [[Палеаліт|старажытнага (ніжняга) палеаліту]]. Геалагічна прыпадае на верхні [[плейстацэн]], канец {{Не перакладзена 5Нп3|РиссРыс-вюрмскийвюрмскі межледниковыйміжледавіковы периодперыяд|риссрыс-вюрмскоговюрмскага межледниковогоміжледавіковага периодаперыяда||4=Eemian}} і першую палову [[Апошняя ледавіковая эпоха|апошняга (вюрмскага) абляднення]] Еўропы.
[[Файл:Racloir_silex.jpg|злева|міні|250x250пкс250пкс|Каменны скрабок]]
Мусцьерская культура ўпершыню вызначана [[Габрыэль дэ Марцілье|Г. МорцільеМарцілье]] у канцы 60-х гг. [[19 стагоддзе|XIX ст.стагоддзя]] і названа па пячоры <nowiki>{{нп3|Пячора Ле-Мусцье|Ле-Мусцье|fr|Le Moustier}}</nowiki> на паўднёвым захадзе [[Францыя|Францыі]] (дэпартамент [[Дардонь]]).
 
Узнікненне мусцьерскай культуры датуецца прыкладна 300 тысячамі гадоў таму, закат культуры звязваюць з пахаладаннем і знікненнем неандэртальцаў каля 30 тысяч гадоў таму. Рушыць за [[Ашэльская культура|ашэльскай культурай (эпохай)]] і змяняецца культурамі [[Позні палеаліт|позняга (верхняга) палеаліту]]: гібрыднай неандертала-краманьёнскай '''[[Шатэльперонская культура|шатэльперонскай]]''' і чыста краманьёнскай '''[[Арыньякская культура|арыньякскай]]'''. Таксама некаторыя рысы афрыканскай [[Стылбейская індустрыя|стылбейскай індустрыі]] падобныя з мусцьерскай культурай.
Арэал культуры адпавядае арэалу неандэртальцаў у пару іх росквіту каля 100 тыс. гадоў таму: [[Еўропа]] (на поўнач да 54° шыраты), [[Паўночная Афрыка]], [[Блізкі Усход]] і [[Сярэдняя Азія]]. У месцах кантактаў з продкамі краманьёнцаў ([[Блізкі Усход]] і [[паўночная Афрыка]]) прыкладна 100 тыс. гадоў таму з'яўляюцца і стаянкі краманьёнцаў, якія выраблялі прылады [[Мусцьерская культура|мусцьерскага]] тыпу, такім чынам, верагодна, у гэтых раёнах мела месца [[акультурацыя]] краманьёнцаў неандэртальцамі. Маецца шмат разнавіднасцяў мусцьерскай культуры, якія нярэдка распаўсюджаныя на адных і тых жа тэрыторыях.
 
Для мусцьерскай тэхнікі апрацоўкі каменя характэрныя дыскападобныя і аднапляцовачныя <nowiki>{{нп3|Нуклеус (археалогія)|нуклеусы|ru|Нуклеус (археология)}}</nowiki> (ядрышчы), ад якіх адколваліся даволі шырокія адшчэпы, якія пераўтваралі з дапамогай аббівання па баках у розныя прылады ([[Скрэбла|скрэблы]], востраканечнікі, свердзелы, [[Нож|нажы]] і г. д.). Апрацоўка косці развіта слаба. Неандэртальцы жылі ў [[Пячорапячора|пячорах]] і пад адкрытым небам, часам у жыллі, збудаваным з буйных костак [[Маманты|маманта]] і шкур, займаліся паляваннем на [[Маманты|мамантаў]], пячорных мядзведзяў і інш. жывёл, а таксама [[Збіральніцтва|збіральніцтвам]]. Пахаванні неандэртальцаў сведчаць аб зародках рэлігійных уяўленняў.
 
Да мусцьерскай эпохі адносяць з'яўленне зародкаў мастацтва: на асобных прадметах знаходзяць рытмічныя ямкі i крыжыкі — намёк на арнамент. На некаторых помніках прысутнічаюць рэшткі охры, часам у выглядзе плям, часам — сточаным пры ўжыванні кавалкам (як аловак).
 
{{зноскі}}
 
== Літаратура ==
* ''<nowiki>{{нп3|Данііл Антонавіч Аўдусін|Д. А. Авдусин|ru|Авдусин, Даниил Антонович}}</nowiki>''. Основы археологии. М.: Высш. шк., 1989. — Глава 1. ПАЛЕОЛИТ
 
== Спасылкі ==
* {{З ВСЭ}}
 
{{Бібліяінфармацыя}}
 
[[Катэгорыя:Археалагічныя культуры]]
[[Катэгорыя:Неандэртальцы]]