Розніца паміж версіямі "Амедэо Мадыльяні"

30 байтаў выдалена ,  3 гады таму
памылкі мовы
(афармленне)
(памылкі мовы)
Мадыльяні вырас у Італіі, дзе вывучаў антычнае мастацтва і творчасць майстроў эпохі Адраджэння, пакуль у 1906 годзе не пераехаў у Парыж. У Парыжы ён пазнаёміўся з такімі значнымі мастакамі, як [[Пабла Пікаса]] і [[Канстанцін Брынкушы]], якія аказалі вялікі ўплыў на творчасць Мадыльяні. Мадыльяні меў слабое здароўе — ён часта пакутаваў ад захворванняў лёгкіх і ва ўзросце 35 гадоў памёр ад [[сухоты|сухотаў]]. Пра жыццё мастака вядома толькі з нешматлікіх вартых даверу крыніц.
 
Спадчыну Мадыльяні складаюць галоўным чынам карціны і эскізы, аднак з [[1909]] па [[1914]] гады ён займаўся ў асноўным [[скульптура]]мі. Як на палотнах, так і ў скульптуры, асноўным матывам Мадзільяні з'яўляўся чалавек. Акрамя гэтага захаваліся некалькі [[пейзаж]]аў; [[нацюрморт]]ы і карціны жанравага характару не цікавілі мастака. Часта Мадыльяні звяртаўся да твораў прадстаўнікоў [[Рэнесанс]]у, а таксама да папулярнага ў той час [[афрыка]]нскага мастацтва. У той жа час творчасць Мадыльяні нельга аднесці ні да аднаго з сучасных напрамкаў таго часу, як напрыклад, [[кубізм]] або [[фавізм]]. З-за гэтага мастацтвазнаўцы разглядаюць творчасць Мадыльяні асобна ад асноўных плыняў таго часу. Пры жыцці працы Мадыльяні не мелі поспеху і сталі папулярнымі толькі пасля смерці мастака — на апошніх аўкцыёнах «Сотбіс» у 2010 годзе дзве карціны Мадыльяні былі прададзеныя па рэкорднымрэкордных для яго спадчыны цэнах — 60,6 і 68,9 мільёна долараў [[ЗША]].
 
== Біяграфія ==
Амедэо Мадыльяні нарадзіўся ў сям'і [[яўрэі|яўрэяў]]-[[Сефарды|сефардаў]] Фламінія Мадыльяні і Яўгеніі Гарсен у Ліворна ([[Таскана]], [[Італія]]). Ён быў самым малодшым (чацвёртым) з дзяцей. Яго старэйшы брат, Джузэпэ Эмануэле Мадыльяні ([[1872]]—[[1947]], сямейнае імя Мена), — пасля вядомы італьянскі палітык-антыфашыст. Прадзед яго маці, Саламон Гарсен, і яго жонка Раджына Спіноза пасяліліся ў Ліворна яшчэ ў [[XVIII]] стагоддзі (аднак іх сын Джузэпэ ў [[1835]] годзе пераехаў у [[Марсель]]); сям'я бацькі перабралася ў Ліворна з [[Рым]]а ў сярэдзіне [[XIX]] стагоддзя (сам бацька нарадзіўся ў Рыме ў [[1840]] годзе). Фламінія Мадыльяні (сын Эмануэле Мадыльяні і Алімпіі Дэла Рокка) быў горным інжынерам, кіраваў вугальнымі шахтамі ў [[Сардзінія|Сардзініі]] і кіраваў амаль трыццаццю акрамі лясных угоддзяў, якімі валодала яго сям'я.
 
Да часу з'яўлення на свет Амедэо справы сям'і прыйшлі ў заняпад; маці прыходзілася зарабляць на жыццё выкладаннем французскай мовы і перакладамі, у тым ліку твораў Габрыэля д'Аннунцыо. У [[1886]] годзе ў доме Мадыльяні пасяліўся яго дзед — збяднелы ІсаакійІсаак Гарсен, які да сваёй смерці займаўся выхаваннем унукаў. У доме таксама жыла яго цётка Габрыэла Гарсэн (пасля скончыла жыццё самагубствам) і такім чынам Амедэо з дзяцінства быў пагружаны ў французскую гаворку, што пазней палегчыла яму інтэграцыю ў [[Парыж]]ы. Лічыцца, што менавіта рамантычная натура маці аказала велізарны ўплыў на светапогляд юнага Мадыльяні. Яе дзённік, які яна пачала весці неўзабаве пасля нараджэння Амедэо, з'яўляецца адным з нямногіх дакументальных крыніц аб жыцці мастака.
 
Ва ўзросце 11 гадоў Мадыльяні захварэў плеўрытам, у 1898 годзе — тыфам, які быў у той час невылечным захворваннем. Гэта стала паваротнай кропкай яго жыцця. Па аповядах яго маці, лежачы ў ліхаманкавым трызненні, Мадыльяні трызніў шэдэўрамі італьянскіх майстроў, а таксама распазнаў сваё прызначэнне ў якасці мастака. Пасля выздараўлення бацькі дазволілі Амедэо кінуць школу, каб той мог пачаць браць урокі малявання і жывапісу ў ліворнскай Акадэміі мастацтваў.
Падчас пражывання ў Парыжы Мадыльяні адчуваў вялікія фінансавыя цяжкасці: хоць яго маці рэгулярна пасылала яму грошы, іх не хапала для выжывання ў Парыжы. Мастаку прыходзілася часта змяняць кватэры. Часам ён нават пакідаў свае творы ў кватэрах, калі быў вымушаны сыходзіць з чарговага прытулку, так як не мог аплаціць кватэру.
[[Выява:Amedeo Modigliani 005.jpg|thumb|«Яўрэйка», 1908]] год
У [[1907]] годзе Мадыльяні пасяліўся ў асабняку, які здаваў маладым мастакам доктар Поль Аляксандр. Малады лекар стаў першым заступнікам Мадзільяні, іх сяброўства доўжылася сем гадоў. Аляксандр купляў малюнкі і карціны Мадыльяні (у яго калекцыі апынуліся 25 жывапісных і 450 графічных работ), а таксама арганізоўваў для яго заказы на партрэты. У 1907 годзе некалькі работ Мадыльяні былі выстаўлены ў Восеньскім салоне, у наступным годзе па патрабаванні Поля Аляксандра ён выставіў пяць сваіх работ у Салоне Незалежных, сярод іх партрэт «Яўрэйка». Работы Мадыльяні засталіся без увагі публікі, паколькі не ставілісяналежалі да моднага тады кірунку кубізм, які паўстаў у 1907 годзе і чыімі заснавальнікамі з'яўляюцца Пікаса і [[Жорж Брак]]. Увесну [[1909]] года праз Аляксандра Мадыльяні атрымлівае першы заказ і піша партрэт «Амазонка».
 
=== Скульптура ===
[[Выява:'Woman's Head', limestone sculpture by Amedeo Modigliani, 1912, Metropolitan Museum of Art.jpg|thumb|110px|left|Галава. 1912]] У красавіку 1909 года Мадыльяні пераехаў у атэлье на [[Манпарнас]]. Праз свайго заступніка ён пазнаёміўся з [[Румынія|румынскім]] скульптарам [[Канстанцін Бранкузі|Канстанцінам Бранкузі]], які пасля аказаўзрабіў на Амедео велізарны ўплыў. Некаторы час Мадыльяні аддаваў перавагу заняткам скульптурай перад маляваннем. Казалі нават, што для сваіх скульптур Мадыльяні краў каменныя блокі і драўляныя шпалы з будаўнічых пляцовак метро, якое ўводзіцца ў той час метро. Сам мастак ніколі не бянтэжыцьклапоціцца адмаўленнем чутак і выдумак нау свой ​​рахунакбок. Існуюць некалькі версій, чаму Мадыльяні змяніў сферу дзейнасці. Па адной з іх, мастак даўно марыў заняцца скульптурай, але не меў тэхнічных магчымасцей, якія сталі яму даступныя толькі пасля пераезду ў новыновае атэлье. Па іншай, Мадыльяні захацеў выпрабаваць свае сілы ў скульптуры з-за няўдачы яго карцін на выставах.
[[Выява:'Woman's Head', limestone sculpture by Amedeo Modigliani, 1912, Metropolitan Museum of Art.jpg|thumb|110px|left|Галава. 1912]] год
У красавіку 1909 года Мадыльяні пераехаў у атэлье на [[Манпарнас]]. Праз свайго заступніка ён пазнаёміўся з [[Румынія|румынскім]] скульптарам [[Канстанцін Бранкузі|Канстанцінам Бранкузі]], які пасля аказаў на Амедео велізарны ўплыў. Некаторы час Мадыльяні аддаваў перавагу заняткам скульптурай перад маляваннем. Казалі нават, што для сваіх скульптур Мадыльяні краў каменныя блокі і драўляныя шпалы з будаўнічых пляцовак, якое ўводзіцца ў той час метро. Сам мастак ніколі не бянтэжыць адмаўленнем чутак і выдумак на свой ​​рахунак. Існуюць некалькі версій, чаму Мадыльяні змяніў сферу дзейнасці. Па адной з іх, мастак даўно марыў заняцца скульптурай, але не меў тэхнічных магчымасцей, якія сталі яму даступныя толькі пасля пераезду ў новы атэлье. Па іншай, Мадыльяні захацеў выпрабаваць свае сілы ў скульптуры з-за няўдачы яго карцін на выставах.
 
У 1910 годзе Мадыльяні пазнаёміўся з маладой рускай паэткай [[Ганна Андрэеўна Ахматава|Ганнай Ахматавай]]. Іх гарачае рамантычнае захапленне адзін адным доўжылася да аўгуста 1911 года, калі яны рассталіся, каб ніколі больш не ўбачыцца.
 
У 1911 годзе Мадыльяні выставіў каменныя скульптуры галоў (слупы пяшчоты) у атэлье [[Партугалія|партугальскага]] мастака Амадео дэ Соуза-Кордосу. Тады ў яго ўзнікла ідэя стварэння «храма Прыгажосці», для якога ён распрацаваў матыў карыятыды. У [[1912]] годзе МадзільяніМадыльяні выставіў у Восеньскім салоне сем скульптурных галоў, некаторыя з іх былі нават набытыя. Там жа ён пазнаёміўся са скульптарамі Жакобам Эпштейнам і Жакам ЛіпшыцемЛіпшыцам. Вясну [[1913]] года Мадыльяні правёў у Ліворна, дзе пасяліўся непадалёк ад кар'ера. У тым жа годзе Мадыльяні вярнуўся да жывапісу.
 
=== Вяртанне да жывапісу і Першая сусветная вайна ===
[[Выява:Modigliani, Picasso and André Salmon.jpg|thumb|Мыдыльяні, Пікаса и Андрэ Сальмон каля ўваходу ў «Ратонда». 1916]] У [[1914]] годзе выліласявыбухнула [[Першая сусветная вайна]]. Мадыльяні, насуперак яго жаданню, не ўзялі на вайсковую службу з прычыны дрэннага здароўя, таму ён правёў ваенныя гады разам з невялікай групай мастакоў, якія засталіся ў Парыжы. Пікаса, Хуан Грыс і [[Хаім Саламонавіч Суцін|Хаім Суцін]] былі ў тыя гады заўсёднікамі кафэ «Ратонда» на [[Манпарнас]]е. Прызваны ў армію Поль Аляксандр разарваў кантракт з мастаком, і новым заступнікам Мадзільяні становіцца ўладальнік мастацкай галерэі і калекцыянер Поль Гіём, які выстаўляў працы мастака ў сваёй галерэі.
[[Выява:Modigliani, Picasso and André Salmon.jpg|thumb|Мыдыльяні, Пікаса и Андрэ Сальмон каля ўваходу ў «Ратонда». 1916]] год
У [[1914]] годзе вылілася [[Першая сусветная вайна]]. Мадыльяні, насуперак яго жаданню, не ўзялі на вайсковую службу з прычыны дрэннага здароўя, таму ён правёў ваенныя гады разам з невялікай групай мастакоў, якія засталіся ў Парыжы. Пікаса, Хуан Грыс і [[Хаім Саламонавіч Суцін|Хаім Суцін]] былі ў тыя гады заўсёднікамі кафэ «Ратонда» на [[Манпарнас]]е. Прызваны ў армію Поль Аляксандр разарваў кантракт з мастаком, і новым заступнікам Мадзільяні становіцца ўладальнік мастацкай галерэі і калекцыянер Поль Гіём, які выстаўляў працы мастака ў сваёй галерэі.
 
У чэрвені [[1914]] года Мадыльяні пазнаёміўся з таленавітай і эксцэнтрычнай англічанкай Беатрыс Гасцінгс, якая ўжо паспела паспрабаваць сябе на ніве артысткі цырку, паэткі, падарожніка і мастацтвазнаўцы. Беатрыс стала спадарожніцай Амедэо, яго музай і ўпадабанай мадэллю — ён прысвяціў ёй 14 партрэтаў. Сувязь з Беатрыс доўжылася больш за два гады. Паэтка працавала ў Парыжы аглядальнікам англійскай газеты «The New Age» і апісвала грамадскае жыццё горада. Акрамя іншага яна напісала ў газеце пра ўжыванне Мадыльяні і яго сябрамі Марысам Утрылло і Хаімам Суціным алкаголю і гашышу. Тэма ўжывання наркотыкаў мастакамі была падхопленая прэсай.
У [[1915]] годзе Мадыльяні пераехаў разам з Беатрыс на вуліцу Норвейн на Манмартры, дзе ён напісаў партрэты сваіх сяброў Пікаса, Суціна, [[Жак Ліпшыц|Жака Ліпшыца]] і іншых знакамітасцей таго часу. Менавіта партрэты зрабілі Мадзільяні адной з цэнтральных фігур парыжскай багемы.
 
Праз Майсея Кіслінга Мадыльяні пазнаёміўся з польскім паэтам Леапольдам ЗбароўскіЗбароўскім, які разам з жонкай Ганнай узяў мастака пад заступніцтва. Леапольд пасяліў падапечнага ў сваёй кватэры, даваў яму грошы і аплачваў расходныя матэрыялы.
 
Па замове Збароўскі ў перыяд [[1916]]—[[1917]] гадоў былі напісаны каля 30 палотнаў у жанры [[Ню, мастацтва|ню]]. 3 снежаня 1917 года была адкрыта выстаўка работ Мадыльяні ў галерэі Берты Вэйл. Галерэя размяшчалася насупраць паліцэйскага ўчастка, і вартавыя закона, абураныя выглядам выстаўленых ню Мадыльяні, прымусілі апошняга зачыніць экспазіцыю ўсяго праз некалькі гадзін пасля адкрыцця.
У красавіку [[1917]] года Мадыльяні сустрэў дзевятнаццацігадовую Жанну Эбютэрн, студэнтку Акадэміі Каларосі. Жанна стала асноўнай мадэллю мастака — Мадыльяні адлюстраваў яе на палотнах не менш за 25 разоў. Праз некаторы час маладыя людзі пачалі жыць сумесна, а ў 1918 годзе пакінулі Парыж з-за пагрозы приходу нямецкіх войскаў, адправіўшыся на поўдзень Францыі. У гэты перыяд Мадыльяні вярнуўся да жанру партрэта, гатовыя працы ён адпраўляў на продаж у Парыж.
 
Пра жыццё Мадыльяні ў гэты перыяд вядома няшмат: спачатку кампанія жыла ў Кань-сюр-Мер, затым пераехала ў [[Горад Ніца|Ніцу]]. 29 лістападзе [[1918]] года на свет з'явілася дачка Мадзільяні і Эбютэрн, якую — у гонар маці — назвалі Жаннай. Дзякуючы ЗбароўскіЗбароўскаму, працы Мадыльяні былі выстаўлены ў [[Лондан]]е і атрымалі захопленыя водгукі.
 
У маі [[1919]] года мастак вярнуўся ў Парыж, дзе прыняў удзел у Восеньскім салоне. Даведаўшыся аб паўторнай цяжарнасці Жанны, пара вырашыла заручыцца, аднак вяселле так і не адбылася з-за захворвання Мадыльяні на сухоты ў канцы 1919 года.
 
Мадыльяні памёр 24 студзеня 1920 года ад сухотнага менінгіту ў адной з парыжскіх клінік. Днём пазней, 25 студзеня, скончыла жыццё самагубствам Жанна Эбютэрн, якая знаходзілася на 9-м месяцы цяжарнасці. Амедэо быў пахаваны ў сціплай магіле без помніка на яўрэйскім участку могілак [[Пер-Лашэз]]. У [[1930]] годзе, праз 10 гадоў пасля гібелі Жанны, яе рэшткі былі пахаваны ў суседняй магіле. Іх дзіцяцідзіця ўдачарыла сястра Мадыльяні.
 
== Галерэя ==
Ананімны ўдзельнік