Шанідар: Розніца паміж версіямі

1 788 байтаў дададзена ,  4 гады таму
няма тлумачэння праўкі
[дагледжаная версія][дагледжаная версія]
Няма тлумачэння праўкі
Няма тлумачэння праўкі
{{пішу||}}{{Пячора
|Назва = Шанідар
|
|Нацыянальная назва =
|Выява = Erbil_governorate_shanidar_cave.jpg
|Шырыня выявы =
|Подпіс =
|lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 48|lat_sec = 10
|lon_dir = E|lon_deg = 44|lon_min = 13|lon_sec = 52
|region =
|CoordScale =
|Размяшчэнне =
|Глыбіня =
|Амплітуда =
|Даўжыня =
|Год адкрыцця =
|Тып =
|Змяшчаючыя пароды =
|Лік уваходаў =
|Катэгорыя складанасці =
|Даступна для наведвальнікаў =
|Асвятленне =
|Сайт =
|Пазіцыйная карта 1 =
|Шырыня ПазКарты 1 =
|crosses180 =
|Пазіцыйная карта 2 =
|Шырыня ПазКарты 2 =
|Катэгорыя на Вікісховішчы =
}}
'''ШанидарШанідар''' — пячора ў [[Ірак|Іраку]], у якой былі выяўленыя рэшткі [[Неандэрталец|неандэртальцаў]]. Прыкладны ўзрост знаходак 50-70 тысяч гадоў. Знаходзіцца ў [[Іракскі Курдыстан|Іракскім Курдыстане]].
[[Файл:Erbil_governorate_shanidar_cave.jpg|справа|міні|250x250пкс]]
'''Шанидар''' — пячора ў [[Ірак|Іраку]], у якой былі выяўленыя рэшткі [[Неандэрталец|неандэртальцаў]]. Прыкладны ўзрост знаходак 50-70 тысяч гадоў. Знаходзіцца ў [[Іракскі Курдыстан|Іракскім Курдыстане]].
 
У калектыўным пахаванні сталага мужчыны, дзвюх жанчын і дзіцяці захаваліся сляды подсцілу ці покрыва з кветак і ігліцы, якія характэрны для гэтай мясцовасці ў маі — пачатку чэрвеня. Гэта адкрыццё Ральфа СолецкіСалецкі ([[Калумбійскі ўніверсітэт|Калумбійскі універсітэт]]) паўплывала на працэс «ачалавечвання» неандэртальца. У іншай шанідарскай магіле быў пахаваны мужчына-неандэрталец 45 гадоў (сталы па тых часах узрост), якому ў маладосці ампутавалі правую руку і які пазней атрымаў сур'ёзную траўму галавы. Абодве гэтыя хваробы былі паспяхова вылечаны, што кажа аб высокім узроўні развіцця ведаў. Адметнай асаблівасцю шанідарскіх чэрапаў было тое, што надброўны валік не зрастаўся ў адну лінію, а ўтвараў нешта накшталт броваў<ref>[http://www.evolendorig13.narod.ru/37.htm Неандертальский человек в Азии и Африке]</ref>.
 
У верхнім палеаліце тутака ж з'явілася стаянка людзей сучаснага тыпу [[Зарзійская культура|зарзійскай культуры]], а ў эпоху протанеаліта[[протанеаліт]]а (ок. 9 тысяч гадоў да н . э.) — шанадар-карым-шахірскай культуры, найстаражытнай земляробчай культуры — [[Шанідар-карым-шахірскай культуры|шанідар-карым-шахірскай]].
 
Шанідар — пячора, з якой атрыманы цікавыя знаходкі пярэдняазіяцкіх неандэртальцаў. Знойдзены 9 шкілетаў неандэртальцаў, прычым многія знойдзеныяса шкілетызнойдзеных шкілетаў нясуць сляды цяжкіх паталогій — сляды хвароб і траўмаў. Людзі з такімі хваробамі не маглі б выжыць самастойна, што сведчыць аб развіцці ўзаемадапамогі ў калектыве неандэртальцаў. Было ўсталявана, што некаторыя неандэртальцы ў гэтай пячоры былі пахаваныя, а ў пахаванні Шанідар-IV была выяўленая незвычайна высокая канцэнтрацыя пылку кветак. Верагодна, магіла была проста засыпаная кветкамі. Гэта цікавы факт, бо ў дадзеным выпадку мы можам казаць аб адным з самых старажытных выпадкаў здзяйснення '''наўмыснага пахавання''', які суправаджаецца нейкім пахавальным абрадам<ref>[http://antropology.academic.ru/1428/ Иллюстрированный словарь.]б EdwART. 2011</ref>.
 
НеандертальскоеНеандертальскае насельніцтва Еўропы з паўночнашанідарскімі неандэртальцамі, якія прымыкаюць сюды, даволі аднастайна. Усе індывіды маюць арктычныя прапорцыі, акрамя Шанідар-IV, чый праменеплячавы паказальнік, рэканструяваны, зрэшты, з магчымай хібнасцю, прыкметна ухіляецца ў «трапічны» бок<ref>[http://antropogenez.ru/zveno-single/178/ Портал Антропогенез.Ру], Авторский проект С. Дробышевского</ref>.
 
Даследаванні ў пячоры Шанідар, праведзеныя ў 1960 годзе пад кіраўніцтвам амерыканскага археолага Р. С. Салецкі (Solecki, R. S.) далі і першыя дакладныя '''звесткі аб мэтанакіраваным выкарыстанні першабытным чалавекам лекавых раслін'''. Косткі шкілета мужчыны Шанідар-I, які жыў прыкладна 45 тысячтысячаў гадоў таму, сведчаць аб сур'ёзным пашкоджанні латэральнай сценкі левай вачніцы (у выніку чаго гэты старажытны чалавек быў, па ўсёй верагоднасці, сьляпысляпы на левылевае вачэйвока); косткі яго левай ступні захавалі відавочныя сляды пералому з выяўленым артрытам яе суставаў; яго правая рука за шмат гадоў да смерці была ампутаваная вышэй за локаць (у выніку траўмы ці наўмысна), што прывяло да выяўленай дыстрафіі касцяной тканіны. Сцёртасць вонкавай частцы пярэдніх зубоў кажа аб тым, што перажыўшы ампутацыю, гэты чалавек многія гады карыстаўся зубамі замест страчанай правай рукі. Будучы поўным калекай, ён жыў у калектыве суродзічаў, якія аказвалі яму паўсядзённую дапамогадапамогу; і памёр ва ўзросце каля 40 гадоў (што значна вышэй сярэдняй працягласці жыцця першабытных людзей).
 
Мужчына Шанідар—IV (каля 60 тысяч гадоў таму) быў пахаваны на ложку з галінак дрэў і лекавых кветак васьмі відаў. Сярод іх былі крываўнік (лац. Achillea), цвінтарэй (лац. Centaurium), старасцень (лац. Senecio), эфедра (лац. Ephedra), алтэя (лац. Althaea) з сямейства мальвавых (лац. Malvaceae), расліна роду Muscary з сямейства лілейных (лац. Liliaceae) і іншыя. Усе яны і па гэты дзень растуць у Паўночным Іраку<ref>[http://mme-n-b.dreamwidth.org/117383.html Взбульки], Авторский проект</ref>.
 
{{зноскі}}
[[Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку]]
[[Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў]]
[[Катэгорыя:ПячорыДагістарычная паводле алфавітаМесапатамія]]
[[Катэгорыя:Палеаліт Азіі]]
[[Катэгорыя:Мезаліт Азіі]]
[[Катэгорыя:Неаліт Азіі]]