Розніца паміж версіямі "Зямля Франца-Іосіфа"

47 байтаў дададзена ,  10 гадоў таму
др
робат Дадаем: uk:Земля Франца-Йосипа; косметические изменения
др (робат Дадаем: bg:Земя на Франц Йосиф)
др (робат Дадаем: uk:Земля Франца-Йосипа; косметические изменения)
{{вызнч|1=Зямля Франца-Іосіфа}} ({{lang-ru|Земля Франца-Иосифа}}), [[архіпелаг]] у [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночным Ледавітым акіяне]], на поўначы [[Еўропа|Еўропы]]. Частка палярных уладанняў [[Расія|Расіі]], уваходзіць у склад [[Прыморскі раён, Архангельская вобласць|Прыморскага раёна]] [[Архангельская вобласць|Архангельскай вобласці]]. Складаецца з 191 астравоў, агульная плошча 16 134 км².
 
== Адкрыццё ==
 
Сущестование гэтых астравоў на ўсход ад [[Шпіцберген|Шпіцбергена]] прадказваў яшчэ [[Міхаіл Васільевіч Ламаносаў|Ламаносаў]], пазней — [[Мікалай Шылінг|Шылінг]] і [[Пётр Аляксеевіч Крапоткін|Крапоткін]]. Апошні нават прадставіў у [[Рускае геаграфічнае таварыства|Рускім геаграфічным таварыстве]] у [[1871]] годзе свой праект экспедыцыі для іх даследавання, аднак урад адмовіў яму ў сродках.
Адчынены цалкам выпадкова: аўстрыйская экспедыцыя пад кіраўніцтвам [[Карл Вейпрэхт|Карла Вейпрэхта]] і [[Юліўс Пайер|Юліўса Пайера]] на парусна-паравым судне «Цегетгоф», якое адправілася ў [[1872]] годзе для адкрыцця [[Паўночна-усходні праход|Паўночна-усходняга праходу]], была зацёртае льдамі да паўночнага захаду ад [[Новая Зямля|Новай Зямлі]] і затым, паступова рухомае імі на захад, у жніўні [[1873]] года прынесена было да берагоў невядомай зямлі, якая і была тады жа Вейпрэхтам і Пайером абследаваная, наколькі было магчыма на поўнач і ўздоўж паўднёвай яе ўскраіны. Пайеру атрымалася дасягнуць 82°5' п.ш. (у красавіку [[1874]] г.) і скласці карту гэтага шырокага архіпелага, які здаваўся першым даследнікам складаючымся з шэрагу шырокіх астравоў. Аўстрыйскія падарожнікі далі адкрытай зямлі імя аўстрыйскага імператара [[Франц Іосіф I|Франца Іосіфа I]].
 
== Даследаванні ==
 
[[ImageВыява:Northbrookisland fj.jpg|right|thumb|250px|Узбярэжжа вострава Нортбрук]] Вейпрехт і Пайер у [[1873]] году даследавалі паўднёвую частку архіпелага, а ўвесну [[1874]]-го перасеклі яго ўвесь з поўдня на поўнач на санках. Была складзеная першая карта.
 
У [[1881]]—[[1882|82]] гадах архіпелаг наведаў шатландзец [[Бенджамін Лі Сміт]] на яхце «Эйра». Англічанін [[Фрэдэрык Джэксан]] ([[:en:Frederick George Jackson|en]]) у 1895—1897 гадах зрабіў шэраг важных абследаванняў паўднёвай, сярэдняй і паўднёва-заходняй частак архіпелага, які апынуўся складаючымся са значна большага ліку астравоў, чым меркавалі раней, але меншых памераў параўнальна з пазначанымі на карце Пайера.
У [[1936]] году на востраве Рудольфа была створаная база першай савецкай паветранай экспедыцыі на [[Паўночны полюс]]. Адтуль у маі [[1937]] года чатыры цяжкіх чатырохматорных самалёта [[АНТ-6]] даставілі папанінцаў на вяршыню свету. А на востраве стала дзейнічаць [[палярная станцыя]].
 
== Геаграфія ==
 
Зямля Франца-Іосіфа — адна з самых паўночных тэрыторый РФ і свету. Складаецца з 191 вострава, агульная плошча 16 134 км². Дзеліцца на 3 часткі: усходнюю, аддзеленую ад іншых [[Аўстрыйскі праліў|Аўстрыйскім пралівам]], з буйнымі астравамі [[Зямля Вільчака]] (2,0 тыс. км²), [[Востраў Грэм-Бэлаў|Греэм-Бэлаў]] (1,7 тыс. км²); цэнтральную — паміж пралівамі Аўстрыйскім і [[Брытанскі канал]], дзе размешчаная найбольш значная па колькасці група астравоў, і заходнюю — на захад ад Брытанскага канала, уключаючую найбольш буйны востраў ўсяго архіпелага — [[Зямля Георга]] (2,9 тыс. км²).
 
{{DEFAULTSORT:Франца-Іосіфа Зямля}}
 
[[Катэгорыя:Астравы Расіі]]
[[Катэгорыя:Астравы Паўночнага Ледавітага акіяна]]
[[sr:Земља Франца Јозефа]]
[[sv:Frans Josefs land]]
[[uk:Земля Франца-Йосипа]]
[[zh:法兰士约瑟夫地群岛]]
182 270

правак