Розніца паміж версіямі "Язэп Якаўлевіч Варонка"

няма тлумачэння праўкі
| сайт =
}}
'''Язэп (Іосіф Якаўлевіч) Варонка''' ({{ДН|4|4|1891}}, [[Сакольскі павет]]  — {{ДС|4|7|1952}}, [[горад Чыкага|Чыкага]], [[ЗША]]), беларускі палітычны дзеяч, журналіст, публіцыст.
 
== Раннія гады ==
Быў вольным слухачом юрыдычнага факультэта [[Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт|Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта]]., выключаны з-за нясплаты ([[1914]]). Удзельнічаў у другім «Усерасійскім студэнцкім зборніку» ([[1911]]). Быў супрацоўнікам пецярбургскай газеты «Воскресная вечерняя газета» ({{lang-be|Нядзельная вечароваявячэрняя газета}}), часопісаў «Зритель» ({{lang-be|Глядач}}), «Театральное обозрение» ({{lang-be|Тэатральны агляд}}), быў сакратаром рэдакцыі газеты «Столичные вести» ({{lang-be|Сталічныя весцівесткі}}). Свае вершы ў рускамоўных выданнях падпісваў псеўданімам ''Юрий Вегов''.
 
== Палітычная дзейнасць ==
Пасля [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскай рэвалюцыі]] ([[1917]]) уступіў у [[БСГ|Беларускую сацыялістычную грамаду]], з чэрвеня 1917 член яе ЦК. Прадстаўляў беларускія арганізацыі ў Асобай нарадзе для выпрацоўкі палажэння аб выбарах ва Усерасійскі Устаноўчы сход, удзельнічаў у рабоце Дзяржаўнай нарады (жнівень 1917, Масква). У прамове на Усерасійскай дэмакратычнай нарадзе (верасень 1917, Петраград) ад імя [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацый|Цэнтральнай рады беларускіх арганізацый]] выказаўся супраць урадавай кааліцыі сацыялістычных партый з буржуазнымі. Уваходзіў у склад [[Часовы савет Расійскай рэспублікі|Часовага савета Расійскай рэспублікі]] (Перадпарламента).
У [[1917]] стаў сябрам ЦК [[БСГ|Беларускай сацыялістычнай грамады]], прадстаўляў беларускія інтарэсы ў Дзяржаўнай нарадзе, уваходзіў у [[Часовая рада Расійскай рэспублікі|Часовую раду Расійскай рэспублікі]] (Прадпарламент), затым быў камісарам юстыцыі і ўнутраных спраў [[Вялікая беларуская рада|Вялікай беларускай рады]] ([[1917]]), старшынём і міністрам замежных спраў [[Народны сакратарыят, БНР|Народнага сакратарыята]] [[БНР]] (1918); адзін з ініцыятараў абвяшчэння БНР.
 
Да снежня 1917 узначальваў камітэт [[Беларускае таварыства ў Петраградзе па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны|Беларускага таварыства ў Петраградзе па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны]]. На II сесіі Цэнтральнай рады беларускіх арганізацый (кастрычнік 1917, Мінск) падтрымаў прапановы аб увядзенні аўтаноміі Беларусі явачным парадкам; выбраны камісарам юстыцыі і ўнутраных спраў [[Вялікая беларуская рада|Вялікай беларускай рады]]. Удзель-нічаў у падрыхтоўцы і правядзенні [[Першы Усебеларускі з'езд|Усебеларускага з'езда]] (1917).
Быў рэдактарам [[Варта (1918)|часопіса «Варта»]], [[Беларускі народ (1919)|газеты «Беларускі народ»]].
 
У лютым — ліпені 1918 старшыня [[Народны сакратарыят, БНР|Народнага сакратарыята Беларусі]] і народны сакратар замежных спраў, адзін з ініцыятараў абвяшчэння [[БНР|Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР)]]. У красавіку 1918 разам з іншымі актывістамі [[Рада БНР|Рады БНР]] падпісаў тэлеграму кайзеру [[Вільгельм II Гогенцолерн|Вільгельму II]] з падзякай «за вызваленне Беларусі нямецкімі войскамі ад цяжкага прыгнёту, гвалту і анархіі». Рэдагаваў часопіс [[Варта (1918)|«Варта»]].
З [[1918]] жыў у [[горад Каўнас|Каўнасе]]. Стаў міністрам беларускіх спраў ва Урадзе [[Літоўская рэспубліка|Літоўскай Рэспублікі]] ([[1918]]—[[1920]]), з вясны [[1921]] старшыня беларускага [[Чырвоны Крыж|Чырвонага Крыжа]], з восені [[1922]] старшыня Беларускай грамады ў Каўнасе. Адначасова рэдактар беларускага [[Часопісь (1919)|часопіса «Часопісь»]] ([[горад Каўнас|Каўнас]], [[1919]]—[[1920]]) і рэдактар-выдавец [[руская мова|рускамоўнай]] штодзённай [[Вольная Литва (1921)|газеты «Вольная Литва»]] ({{lang-be|Вольная Літва}}) (чэрвень [[1921]] — люты [[1922]], з перапынкамі) і яе дадатку — [[Зеркало (1921)|часопіса «Зеркало»]] ({{lang-be|Люстэрка}}) ([[1921]]). Свае вершы ў рускамоўных выданнях падпісваў псеўданімам ''Юрий Вегов''.
 
3 канца [[1918]] арыентаваўся на [[Літоўская Тарыба|Літоўскую Тарыбу]], разглядаючы яе як натуральнага саюзніка ў барацьбе за беларускую дзяржаўнасць. З 1918 жыў у [[горад Каўнас|Каўнасе]]. У снежні 1918 — красавіку 1920 міністр беларускіх спраў і член кабінета міністраў [[Літоўская Рэспубліка|Літоўскай Рэспублікі]]. Лідар [[БПС-Ф|Беларускай партыі сацыялістаў-федэрамстаў]]. З вясны [[1921]] старшыня беларускага [[Беларускае таварыства Чырвонага Крыжа (Літва)|Чырвонага Крыжа]], з лістапада 1922 старшыня таварыства «Беларуская грамада ў Каўнасе».
 
== Выдавецкая дзейнасць, публіцыстыка ==
ЗЗаймаўся [[1918]]выдавецкай жыўі упубліцыстычнай [[горад Каўнас|Каўнасе]]дзейнасцю. СтаўБыў міністрам беларускіх спраў ва Урадзерэдактарам [[ЛітоўскаяБеларускі рэспубліка|Літоўскай Рэспублікі]]народ ([[1918]]—[[1920]]1919), з вясны [[1921]] старшыня беларускага [[Чырвоны Крыж|Чырвонагагазеты Крыжа]],«Беларускі з восені [[1922народ»]] старшыня Беларускай грамады ў Каўнасе. Адначасова рэдактар беларускага [[Часопісь (1919)|часопіса «Часопісь»]] ([[горад Каўнас|Каўнас]], [[1919]]—[[1920]]) і рэдактар-выдавец [[руская мова|рускамоўнай]] штодзённай [[Вольная Литва (1921)|газеты «Вольная Литва»]] ({{lang-be|Вольная Літва}}) (чэрвень [[1921]]  — люты [[1922]], з перапынкамі) і яе дадатку  — [[Зеркало (1921)|часопіса «Зеркало»]] ({{lang-be|Люстэрка}}) ([[1921]]). Свае вершы ў рускамоўных выданнях падпісваў псеўданімам ''Юрий Вегов''.
 
Аўтар брашур «Белорусский вопрос к моменту Версальской мирной конференции. Историко-политический очерк» ({{lang-be|Беларускае пытанне да моманту Версальскай мірнай канферэнцыі. Гістарычна-палітычны нарыс}}) (Каўнас, [[1919]]), «Беларускi рух ад 1917 да 1920 году. Кароткi агляд. 2 выд.» (Каўнас, [[1920]]), «Gudų klausimas».
 
У гісторыка-публіцыстычных працах абагульняў асноўныя факты з гісторыі беларускага нацыянальнага руху ў гады рэвалюцыі і грамадзянскай вайны, аналізаваў тагачаснае палітычнае становішча. Прытрымліваўся канцэпцыі «двух ворагаў» беларускага адраджэння — Расіі і Польшчы. Адмоўна ацэньваў палітыку ў нацыянальным пытанні як Часовага ўрада Расіі, так і Савета Народных Камісараў.
 
== Познія гады ==
 
{{зноскі}}
 
== Літаратура ==
* ''Рудовіч С.'' Варонка // {{Крыніцы/ЭГБ|1}}
 
== Спасылкі ==