Розніца паміж версіямі "Мікалай Аляксеевіч Астроўскі"

вікіфікацыя
(→‎Помнікі: вікіфікацыя)
(вікіфікацыя)
{{значэнні2|тып=прозвішча|Астроўскі}}
{{пісьменнік}}
'''Мікала́й Аляксе́евіч Астро́ўскі''' ({{ДН|29|9|1904|16}}, [[Сяло Вілія (Ровенская вобласць)|с. Вілія]], [[Астрожскі павет]], [[Валынская губерня]] — {{ДС|22|12|1936}}, [[Горад Масква|Масква]]) — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкі]] [[пісьменнік]], аўтар рамана «[[Як гартавалася сталь, (раман)|Як гартавалася сталь]]».
 
Як галоўны раман Астроўскага, які паказвае станаўленне рэвалюцыянера, так і асоба аўтара (які пісаў, нягледзячы на цяжкае захворванне, нерухомасць і слепату) выклікалі да сябе любоў і павагу ў мноства чытачоў у Савецкім Саюзе і за мяжой.
 
=== Дзяцінства і юнацтва ===
Нарадзіўся 16 верасня 1904 г ў сяле [[сяло Вілія|Вілія]] [[Астрожскі павет|Астрожскага павета]] [[Валынская губерня|Валынскай губерні]] [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] (цяпер [[Астрожскі раён]] [[Ровенская вобласць|Ровенскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]] ў сям'ісям’і [[унтэр-афіцэр]]а і акцызнага чыноўніка Аляксея Іванавіча Астроўскага.
 
Датэрмінова быў прыняты ў [[Царкоўна-прыходская школа|царкоўна-прыходскую школу]] «з-за выдатных здольнасцяў»; школу скончыў у 9 гадоў, у [[1913]] годзе, з лістом падзякі. Неўзабаве пасля гэтага сям'ясям’я пераехала ў {{нп3|Горад [[Шапятоўка|Шапятоўку|ru|Шепетовка}}]]. Там Астроўскі з [[1916]] года працаваў па найму: спачатку на кухні вакзальнага рэстарана, затым кубовщиком, рабочым матэрыяльных складоў, падручным качагара на электрастанцыі. Адначасова вучыўся ў двухкласным (з 1915 па 1917 год), а затым вышэйшым пачатковым вучылішчы (1917—1919). Зблізіўся з мясцовымі бальшавікамі, падчас нямецкай акупацыі ўдзельнічаў у падпольнай дзейнасці, у сакавіку 1918 — ліпені 1919 быў сувязным шэпетоўскі [[рэўком]]а.
 
=== Ваенная служба і партыйная праца ===
20 ліпеня [[1919]] г. уступіў у [[камсамол]]. «Разам з камсамольскім білетам мы атрымлівалі стрэльбу і дзвесце патронаў» — успамінаў Астроўскі<ref name=volkov>С. В. Волков [http://pravoslavnyi.ru/knijnaya_polka_redakcii/volkov_chernaya_kniga_imen.htm «Чёрная книга имён, которым не место на карте России»] {{ref-ru}}</ref>.
 
9 жніўня [[1919]] года пайшоў на фронт добраахвотнікам. Ваяваў у кавалерыйскай брыгадзе [[Рыгор Катоўскі|Р. І. Катоўскага]] і ў 1-й [[1-я Конная армія|Коннай арміі]]. У жніўні [[1920]] г. быў цяжка паранены ў спіну пад [[Горад Львоў|Львовам]] ([[шрапнель|шрапнеллю]]) і дэмабілізаваны. Удзельнічаў у барацьбе з паўстанцкім рухам у частках асаблівага прызначэння ({{нп3|Часткі адмысловага прызначэння (1917—1925)|ЧАН|ru|ЧОН}}). Па некаторых дадзеных, у 1920—1921 гадах быў супрацоўнікам {{нп3|ЧК|ЧК|ru|Всероссийская чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией и саботажем при СНК РСФСР}} у {{нп3|Горад [[Ізяслаў (Украінагорад)|Ізяславе|ru|Изяслав (город)}}Ізяслаў]].
 
У [[1921]] годзе працаваў памочнікам электраманцёра ў [[Горад Кіеў|Кіеўскіх]]скіх галоўных майстэрнях, вучыўся ў электратэхнікуме, адначасова быў сакратаром камсамольскай арганізацыі.
 
У [[1922]] годзе ўдзельнічаў у будаўніцтве чыгуначнай галіны для падвозу дроў у [[Горад Кіеў|Кіеў]], пры гэтым моцна прастудзіўся, затым захварэў [[Сыпны тыф|тыфам]]. Пасля выздараўлення — камісар батальёна {{нп3|Усеагульная ваенная адукацыя|"Всевобуча"|ru|Всевобуч}} ў {{нп3|Горад Бярэздаў|Бярэздаве|ru|Берездов}} (у памежным з [[Польшча]]й раёне.
 
Быў сакратаром райкама камсамола ў {{нп3|Горад Бярэздаў|Бярэздаве|ru|Берездов}} і {{нп3|Горад [[Ізяслаў (Украінагорад)|Ізяславе|ru|Изяслав (город)}}]], затым сакратаром акружкама камсамола ў {{нп3|Горад [[Шапятоўка|Шапятоўцы|ru|Шепетовка}}]] ([[1924]] год). У тым жа годзе ўступіў у [[Камуністычная партыя Савецкага Саюза|ВКП(б)]].
 
=== Хвароба і літаратурная творчасць ===
Увосень [[1927]] года пачынае пісаць аўтабіяграфічны раман «Аповесць пра „катоўцаў“», але праз паўгода рукапіс быў страчаны пры перасылцы.
 
Пасля няўдалага лячэння ў санаторыі Астроўскі вырашыў пасяліцца ў [[Горад Сочы|Сочы]]. У лісце да знаёмай старой камуністкі ў лістападзе [[1928]] ён апісаў сваю «палітычную арганізацыйную лінію»: «Я з галавой сышоў у класавую барацьбу тут. Вакол нас тут рэшткі белых і буржуазіі. Наша домакіраўніцтва было ў руках ворага — сына папа…» . Нягледзячы на пратэсты большасці жыхароў, Астроўскі праз мясцовых камуністаў дамогся таго, каб «сына папа» прыбралі. «У доме застаўся толькі адзін вораг, буржуйскі недагрызак, мой сусед… Потым пайшла барацьба за наступны дом… Ён пасля „бою“ таксама намі заваяваны… Тут барацьба класавая — за выбіванне чужых і ворагаў з асабнякоў…»<ref name=volkov></ref>.
 
З канца [[1930]] года ён з дапамогай вынайдзенага ім трафарэта пачынае пісаць раман «[[Як гартавалася сталь, раман|Як гартавалася сталь]]». Дасланы ў часопіс «[[Маладая гвардыя]]» рукапіс атрымаў разгромную рэцэнзію: «выведзеныя тыпы нерэальныя». Аднак Астроўскі дамогся другаснага рэцэнзавання рукапісу. Пасля гэтага рукапіс рэдагавалі намеснік галоўнага рэдактара «Маладой гвардыі» Марк Коласаў і адказны рэдактар ​​Ганна Караваева. Астроўскі прызнаваў вялікі ўдзел Караваева ў працы з тэкстам рамана; таксама ён адзначаў ўдзел Аляксандра Серафімавіча, які «аддаваў мне цэлыя дні свайго адпачынку»<ref>[http://stampsportal.ru/topic-philately/literature/1772-ostrovsky-1974-9 «Россия и Мир» Информационный Центр филателистов — Рожденный бурей (Н. А. Островский)]</ref>. У {{нп3|Расійскі дзяржаўны архіў літаратуры і мастацтва|ЦДАЛІ|ru|Российский государственный архив литературы и искусства}} ёсць фотакопіі рукапісу рамана, якія зафіксавалі почыркі 19 чалавек. Афіцыйна лічыцца, што Астроўскі дыктаваў тэкст кнігі «добраахвотным сакратарам». У карысць гэтага пункту гледжання сведчыць тое, што Мікалай Астроўскі ў сваіх лістах падрабязна распавядае аб сваёй працы над раманам, існуюць ўспаміны сучаснікаў — сведкаў працы пісьменніка над кнігай. Тэксталагічны даследаванні пацвярджаюць аўтарства Астроўскага.
== Ушанаванне ==
* Імем Мікалая Астроўскага названы вуліцы ў дзясятках населеных пунктаў былога [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]].
* У [[Горад Сочы|Сочы]] ёсць літаратурна-мемарыяльны музей М. А. Астроўскага<ref>[http://kulturasochi.ru/museums?m=76 Літаратурна-мемарыяльны музей М. Астроўскага]</ref>, у [[Горад Масква|Маскве]] і [[Горад Новарасійск|Наварасійску]]у<ref>[http://novomuseum.ru/ekspozitsii/dom-muzey-ostrovskogo.html Дом-музей М. А. Астроўскага]</ref> — дом-музей М. А. Астроўскага, у Шапятоўцы — музей<ref>[http://www.museum-ukraine.org.ua/index.php?go=News&in=view&id=3548 Музей Астроўскага ў Шапятоўцы]</ref>, у Карасцені — парк імя М. А. Астроўскага<ref>[http://www.doroga.ua/poi/Zhitomirskaya/Korostenj/Park_im_Ostrovskogo/767 Парк імя Астроўскага]</ref>.
* У [[Горад Растоў-на-Доне|Растове-на-Доне]] ёсць [[Парк культуры і адпачынку імя Мікалая Астроўскага|парк культуры і адпачынку імя М. Астроўскага]].
* Яго імя носяць гарадскія бібліятэкі ў [[Горад Камсамольск-на-Амуры|Камсамольску-на-Амуры]]<ref>[http://www.kmslib.ru/ Цэнтральная гарадская бібліятэка імя М. Астроўскага]</ref> і ў [[Горад Кастанай|Кастанаі]]<ref>[http://kostanay1879.ru/index.php?option=com_datsogallery&Itemid=31&func=detail&catid=88&id=690 Кастанайская гарадская бібліятэка імя М. Астроўскага]</ref>, а таксама [[Дзіцячая бібліятэка імя М. Астроўскага|Цэнтральная дзіцячая бібліятэка імя М.Астроўскага]] ў [[Горад Мінск|Мінску]]у.
* У СССР існаваў Усесаюзны літаратурны конкурс імя Мікалая Астроўскага.
* З [[1937]] па [[1998]] год [[Вінніцкі Дзяржаўныдзяржаўны Педагагічныпедагагічны Універсітэтўніверсітэт]] насіў імя Астроўскага.
* У [[Горад Хмяльніцкі (горад)|Хмяльніцкім]] імем Астроўскага названая абласная навуковая бібліятэка<ref>[http://ualibs.org.ua/rus/hmelnycka/1/ Бібліятэка Хмяльніцкай вобласці]</ref>.
* Адзін з цеплаходаў [[Масква (тып рачных судоў)|тыпу «Масква»]] носіць назву «М. Астроўскі», ён прыпісаны да [[Рачны вакзал (Кіеў)|Кіеўскага рачнога порта]].
 
=== Помнікі ===
Мікалаю Астроўскаму ўстаноўлены помнікі ў некалькіх гарадах Украіны, Расіі і свету:
* [[Горад Масква|Масква]]
* [[Горад Саратаў|Саратаў]]
* [[Горад Камсамольск-на-Амуры|Камсамольск-на-Амуры]]
* [[Горад Сочы|Сочы]]
* [[Горад Растоў-на-Доне|Растоў-на-Доне]]
* [[Горад Туапсэ|Туапсэ]]
* [[Горад Добруш|Добруш]]
* [[Горад Кіеў|Кіеў]]
* [[Горад Краматорск|Краматорск]]
* [[Горад Харкаў|Харкаў]]
* {{нп3|Горад [[Шапятоўка|Шапятоўка|ru|Шепетовка}}]]
* [[Горад Шостка|Шостка]]
* [[Ромны]]
* {{нп3|Горад [[Экартсбург|Экартсбург|ru|Экартсбург}}]]
* [[Горад Хмяльніцкі (горад)|Хмяльніцкі]]: перад уваходам у Ліцэй № 17
 
== Гл. таксама ==
* [[Як гартавалася сталь, (раман)|Як гартавалася сталь]] — раман.
* [[Як гартавалася сталь, (фільм, 1942)|Як гартавалася сталь]] — фільм-экранізацыя рамана, [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], [[1942]].
* [[Павел Карчагін, (фільм)|Павел Карчагін]] — фільм-экранізацыя рамана, [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], [[1956]]
* [[Як гартавалася сталь, (фільм, 1975)|Як гартавалася сталь]] — фільм-экранізацыя рамана, [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], [[1975]].
 
{{зноскі}}
* [http://biographer.ru/biographies/7.html Інфармацыя на biographer.ru]
* [http://ukrlife.org/main/prosvita/m_ostrov.htm ''Юры Міцык.'' Ці ваяваў у «грамадзянскую» творца Паўкі Карчагіна?] {{ref-uk}}
* [http://www.umoloda.kiev.ua/number/1008/163/36510/ ''Багдан Дзем'янчукДзем’янчук.'' Як гартаваўся Астроўскі] {{ref-uk}}
* [http://www.day.kiev.ua/124732/ ''Пятро Кралюк.'' «Сталёвы» чалавек з Шапятоўкі] {{ref-uk}}
* [http://www.zn.kiev.ua/nn/show/333/30248/ ''Святлана Кабачынская.'' Жыццё, за якое не сорамна…]
* [http://www.tektonika.ru/almanah_liter_09.shtml Інтэрв'юІнтэрв’ю М. Астроўскага амерыканскаму журналісту]
* [http://www.ostrovskymuseum.at.ua Афіцыйны сайт музея Мікалая Астроўскага ў Шапятоўцы]
* [http://www.pseudology.org/people/Ostrovsky_Nikolay_bio.htm Інфармацыя на pseudology.org]