Адкрыць галоўнае меню

Змены

няма тлумачэння праўкі
 
=== Вытокі ===
Вышэйшая адукацыя ў Полацку мае даўнія традыцыі. У 1581 годзе каралём [[Рэч Паспалітая|Рэчы ПаспалитайПаспалітай]] [[Стэфан Баторый|Стэфанам Баторыем]] ў Полацку быў заснаваны [[Полацкі езуіцкі калегіум|езуіцкі калегіум]]. 12 студзеня 1812 года ўказам Расійскага імператара [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандра I]] калегіум быў ператвораны ў [[Полацкая езуіцкая акадэмія|Полацкую езуіцкую акадэмію]] з правамі ўніверсітэта. Акадэмія дзейнічала на працягу 1812-1820 гг. і з'яўлялася першай вышэйшай навучальнай установай на тэрыторыі сучаснай Рэспублікі Беларусь<ref>[http://www.adu.by/ru/homepage/novosti/nauka/1078-vyshejshyya-navuchalnyya-stanovy-belarusi-gistoryya-i-suchasnasts.html Вышэйшыя навучальныя ўстановы Беларусі: гісторыя і сучаснасць]</ref>.
=== Новаполацкі політэхнічны інстытут ===
14 ліпеня 1968 года быў створаны Наваполацкі філіял [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускага палітэхнічнагаполітэхнічнага інстытута]]. 10 лютага 1969 года было вырашана перадаць Наваполацкі філіял БПІ [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|Беларускаму тэхналагічнаму інстытуту]]. У 1972/1973 навучальным годзе на дзённым аддзяленні НФБТІ вучышсявучыўся 801, а на вячэрнім - 483 студэнты. У 1973 годзе ў ВНУ адбыўся першы выпуск маладых спецыялістаў.
 
1 студзеня 1974 года НФБТІ быў ператвораны ў самастойны Наваполацкі політэхнічны інстытут (НПІ), іякі стаў другім політэхнічным інстытутам у [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Рэктарам НПІ быў прызначаны былы дырэктар Наваполацкага філіяла – [[Эрнст Міхайлавіч Бабенка]]. Пры магутнай падтрымцы рэспубліканскай і мясцовай улады, галоўным чынам за кошт галіновых міністэрстваў СССР, закладвалася грунтоўная матэрыяльна-тэхнічная база НПІ. Актыўна будаваліся вучэбна-лабараторныя карпусы, кватэры для выкладчыкаў, інтэрнаты для студэнтаў. У маладую ВНУ былі запрошаны цэлыя навуковыя школы з многіх навуковых і прамысловых цэнтраў Савецкага Саюза: Чалябінска, Валгаграда, Саратава, Калінінграда, Растова. Таленавітыя выкладчыкі – профессоры [[Сяргей Іванавіч Лугоўскі|С.І. Лугоўскі]], А.М. Левін і А.І. Сямёнаў, дацэнты Ю.П. Ашчэпкаў, Б.П. Чэмісаў і іншыя – забяспечылі не толькі паспяховую навуковую дзеяйнасць, але таксама заклалі базу навуковых кірункаў кафедраў. Былі заключаны буйныя гаспадарчыя пагадненні з прадпрыемствамі па распрацоўцы новых тэхналогій павышэння трываласці дэталяў хімічнага абсталявання, разнастайных машын і апаратаў, стварэнню сістэм вентыляцыі і водаоачысткі, выкарыстанню новых будаўнічых матэрыялаў і канструкцый. У 1976 г. была створана кафедра геадэзіі, і адбыўся першы набор на спецыяльнасць «Прыкладная геадэзія». У выніку паспяховага развіцця гэтага напрамка ў 1979 г. у НПІ быў адкрыты першы і доўгі час адзіны ў Беларусі геадэзічны факультэт. У 1982 г. у склад НПІ уваходзіла 6 факультэтаў (санітарна-тэхнічны, будаўнічы, тэхналагічны, машынабудаўнічы, геадэзічны і вячэрні), 23 кафедры і навукова-даследчы сектар. З 1985 года ў інстытуце сталі навучацца замежныя студэнты.
 
Ужо ў першыя гады існавання ВНУ у ёй зараджаецца будатрадаўскі рух. НейзабавеНеўзабаве наваполацкія будатрады зарэкамендавалі сябя з самамасамага лепшага боку як у рэспубліцы, так і за яе межамі. У 1980 годзе Пастановай Савета Міністраў Беларускай ССР Наваполацкаму політэхнічнаму інстытуту было прысвоена імя Ленінскага камуністычнага Саюза моладзі Беларусі. Складаныя працэсы, якія адбываліся ў СССР, а пасля яго распаду – у Беларусі – у канцы 80-х – пачатку 90-х гг. выклікалі значныя змены ў НПІ. У 1989 г. быў створаны радыётэхнічны факультэт, а ў 1992 г. – фінансава-эканамічны і на базе машынабудаўнічага – асобны факультэт па перападрыхтоўцы спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй, з часам пераўтвораны ў Інстытут павышэння кваліфікацыі пры НПІ<ref>[[Новополоцкий политехнический институт (1968-1993 гг.)]]</ref>.
Складаныя працэсы, якія адбываліся ў СССР, а пасля яго распаду – у Беларусі – у канцы 80-х – пачатку 90-х гг. выклікалі значныя змены ў НПІ. У 1989 г. быў ствараны радыётэхнічны факультэт, а ў 1992 г. – фінансава-эканамічны і на базе машынабудаўнічага – асобны факультэт па перападрыхтоўцы спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй, з часам пераўтвораны ў Інстытут павышэння кваліфікацыі пры НПІ<ref>[[Новополоцкий политехнический институт (1968-1993 гг.)]]</ref>.
 
=== Пераўтварэнне НПІ ў класічны ўніверсітэт ===
З'яўленне першых гуманітарных спецыяльнасцяў, а галоўнае - патрэба ў высокакваліфікаваных кадрах для эканомікі рэгіёна і краіны у целым паставілі пытанне аб неабходнасці істотнай перабудовы работы ВНУ. Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 618 ад 14 верасня 1993 года Наваполацкі політэхнічны інстытут быў пераўтвораны ў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт. У сувязі з гэтым адбыліся значныя змены ў структуры навучальнай установы. На гляху ператварэння ПДУ у еўрапейскі ўніверсітэт класічнага тыпу былі створаны гісторыка-філілігічныфілалігічны (1993) і юрыдычны факультэты (1997), адкрыты новыя спецыяльнасці ў аспірантуры і створаны тры спецыялізаваныя саветы па абароне дысертацый.
 
Яшчэ пачатку 90-х гг. кіраўніцтва НПІ, улады горада Полацка, дзеячы навукі і культуры Беларусі і Полатчыны сталі ўздымаць пытанне аб перадачы інстытуту комплекса будынкаў былога Полацкага езуіцкага калегіума, дзе ў той час размяшчаўся ваенны шпіталь. Атрыманне ВНУ універсітэцкага статуса спрыяла пачатку станоўчага вырашэння гэтага пытання. 18 кастрычніка 1993 г. у Пастанове Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь «Аб мерах па далейшаму развіццю Полацка і захаванню яго культурна-гістарычнай спадчыны» Віцебскаму абласному выканаўчаму камітэту было дадзена даручэнне сумесна з Беларускай ваеннай акругай разгледзець пытанне аб вызваленні будынкаў былога Полацкага езуіцкага калегіума для перадачы яго гісторыка-філалагічнаму факультэту ПДУ. Тым не менш рэалізацыя пастановы сутыкнулася са шматлікімі перашкодамі і была адкладзена на няпэўны тэрмін.
 
== ПДУ на сучасным этапе ==
Штуршок далейшаму развіццю ПДУ дало наведванне ВНУ ў 2001 годзе [[Прэзідэнт Беларусі|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]] [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|А.Р. Лукашэнка]]. Згодна з Пратаколам Даручэнняў Галавы дзяржавы ад 1 верасня 2001 года Міністэрства абароны перадала ўніверсітэту комплекс будынкаў езуіцкага калегіума. У лютым 2003 года адбылася ўрачыстая перадача гістарычных будынкаў. Такім чынам, выкладчыкі і студэнты ПДУ сталі гаспадарамі аднаго з старэйшых універсітэцкіх гарадкоў на постсавецкай прасторы і найстарейшага – у Беларусі. На сённяшні дзень на полацкай пляцоўцы ВНУ размяшчаюцца гуманітарны факультэт (з 2005 г.) і факультэт інфармацыйных тэхналогій (з 2008 г.).
 
З 2016 года юрыдычны факультэт і кафедра фізвыхавання і спорту гуманітарнага факультэта валодае ўласным кампусам у пасёлку Міжрэчча. На гэтай жа базе дзенічае Рэгіянальны вучэбна-навукова-практычны Юрыдычны цэнтр. У кастрычніку 2017 года ўніверсітэт сумесна з Наваполацкім гарадскім выканаўчым камітэтам і ТАА "Нафтан" з'яўляецца актыўным удзельнікам інавацыйна-прамысловага Наваполацкага нафтахімічнага кластара, стварэнне якога скіравана на ўмацаванне сувязі паміж адукацыяй, навукай і вытворчасцю і спрыянне далейшаму развіццю нафтахімічнай галіны, а таксама іншай навукаёмістай і высокатэхналагічнай вытворчасці. У ходзе рэарганізацыі вучэбных падраздзяленняў універсітэта ў 2017 годзе былі об'яднаныя спартыўна-педагагічны і гісторыка-філалагічны факультэты, а таксама інжынерна-тэхналагічны факультэт і факультэт машынабудавання і аўтамабільнага транспарта. У выніку былі ўтвараны гуманітарны і механіка-тэхналагічны факультэты адпаведна. Па стане на май 2018 года ПДУ об'ядноўвае 9 факультэтаў, у тым лику па рабоце з замежнымі студэнтамі і давузаўскай падрыхтоўцы, і 27 кафедраў. Універсітэт прапаноўвае 83 праграмы бакалаўрыяту, магістратуры і аспірантуры тэхнічнага, фінансава-эканамичнага, гуманітарнага і педагагічнага профіля, а таксама 18 праграм дактарантуры. У 2017-2018 вучэбным годзе у ВНУ налічвалася каля 10 000 студэнтаў дзённай, завочнвй і дыстанцыйнай формаў навучання, сярод якіх замежныя грамадзяне з 24 дзяржаў бліжняга і далёкага замежжа. У ПДУ працуе каля 440 выкладчыкаў, 39% з якіх маюць навуковыя ступені.
У ходзе рэарганізацыі вучэбных падраздзяленняў універсітэта ў 2017 годзе былі об'яднаныя спартыўна-педагагічны і гісторыка-філалагічны факультэты, а таксама інжынерна-тэхналагічны факультэт і факультэт машынабудавання і аўтамабільнага транспарта. У выніку былі ўтвараны гуманітарны і механіка-тэхналагічны факультэты адпаведна. Па стане на май 2018 года ПДУ об'ядноўвае 9 факультэтаў, у тым лику па рабоце з замежнымі студэнтамі і давузаўскай падрыхтоўцы, і 27 кафедраў. Універсітэт прапаноўвае 83 праграмы бакалаўрыяту, магістратуры і аспірантуры тэхнічнага, фінансава-эканамичнага, гуманітарнага і педагагічнага профіля, а таксама 18 праграм дактарантуры. У 2017-2018 вучэбным годзе у ВНУ налічвалася каля 10 000 студэнтаў дзённай, завочнвй і дыстанцыйнай формаў навучання, сярод якіх замежныя грамадзяне з 24 дзяржаў бліжняга і далёкага замежжа. У ПДУ працуе каля 440 выкладчыкаў, 39% з якіх маюць навуковыя ступені.
 
У ВНУ выдаецца «Вестник Полоцкого государственного университета», які уваходзіць у «Спіс навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў», а таксама зборнік "Труды молодых специалистов Полоцкого государственного университета". Універсітэт з'яўляецца базай для правядзення цэлага шэрагу традыцыйных міжнародных навуковых форумаў, напрыклад, канферэнцыі "Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі полявых і міждысціплінарных даследаваннняў".
2 326

правак